Образование и некоторые свойства вторичных метаболитов изолированных культур Citrullus colocynthis (L.) Schard., Artemisia aucheri Boiss. и Onosma sericeum Willd. флоры Ирана

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է օրթոգոնալ սպլայնային համակարգերի եզակիության և վերականգնման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սպլայնների միջոցով ֆունկցիաների ներկայացման և վերականգնման տեսական հարցերն են, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն մոտարկման տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի և թվային մաթեմատիկայի համար։ Ուսումնասիրվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում օրթոգոնալ սպլայնային համակարգի միջոցով ստացված ներկայացումը միարժեք է, ինչպես նաև այն մաթեմատիկական մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս սկզբնական ֆունկցիան կամ դրա համապատասխան բնութագրերը վերականգնել առկա տվյալներից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրթոգոնալության հատկությանը, սպլայնային համակարգերի կառուցվածքին, դրանց գծային անկախությանը և ներկայացումների կայունությանը։ Քննարկվում են վերականգնման ալգորիթմական և տեսական մոտեցումները, ինչպես նաև այն սահմանափակումներն ու պայմանները, որոնց առկայության դեպքում վերականգնման խնդիրը կարող է ունենալ միակ լուծում։ Այսպիսի խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ բարդ ֆունկցիան անհրաժեշտ է ներկայացնել ավելի պարզ, տեղային բնույթ ունեցող բաղադրիչների միջոցով՝ պահպանելով անհրաժեշտ ճշգրտությունն ու մաթեմատիկական հատկությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ազդանշանների և տվյալների մշակման, թվային մոտարկման, հաշվարկային մեթոդների և մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտներում, որտեղ սպլայնային համակարգերը կարող են օգտագործվել տվյալների արդյունավետ ներկայացման և վերականգնման համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ֆունկցիոնալ անալիզի, մոտարկման տեսության և թվային մաթեմատիկայի մասնագետներին, ինչպես նաև մաթեմատիկայի համապատասխան ուղղություններով գիտական աշխատանք կատարող հետազոտողներին և ուսանողներին։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական հասարակության ձևավորման և զարգացման տեսական ու իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հասարակական և պետական ինստիտուտների փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննվում են քաղաքացիական հասարակության հասկացության բովանդակությունը, դրա վերաբերյալ իրավագիտական և հասարակագիտական հիմնական մոտեցումները, ինչպես նաև պետության, անհատի և հասարակական միավորումների միջև հարաբերությունների կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավական պետության և քաղաքացիական հասարակության փոխկապակցվածությանը, մարդու իրավունքների ու ազատությունների իրավական երաշխիքներին, հասարակական մասնակցության ձևերին և պետական իշխանության նկատմամբ հանրային վերահսկողության ինստիտուցիոնալ հնարավորություններին։ Դիտարկվում է հասարակական կազմակերպությունների, մասնագիտական և այլ կամավոր միավորումների, զանգվածային լրատվության միջոցների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու քաղաքացիական նախաձեռնությունների տեղը հասարակական հարաբերությունների համակարգում։ Քննության են առնվում միավորումների ազատության, խոսքի և տեղեկատվության ազատության, հանրային որոշումների ընդունմանը մասնակցության և իրավական պաշտպանության մեխանիզմների նշանակությունը քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների գործունեության համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սահմանադրական և օրենսդրական կարգավորումների վերլուծությունը՝ բացահայտելու դրանց դերը քաղաքացիական նախաձեռնությունների իրականացման, հասարակական կազմակերպությունների գործունեության և պետություն-հասարակություն հարաբերությունների իրավական կազմակերպման գործում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն ինստիտուցիոնալ և իրավական խնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել հասարակական մասնակցության արդյունավետությունը կամ դժվարացնել քաղաքացիական կառույցների կայացումը։ Կարևորվում են իրավական մշակույթի, իրավագիտակցության և քաղաքացիների հասարակական ակտիվության փոխադարձ կապերը, քանի որ միայն իրավական նորմերի առկայությունը ինքնին չի ապահովում քաղաքացիական հասարակության լիարժեք գործունեությունը։ Տեսական մոտեցումների և Հայաստանի իրավական միջավայրի համադրումը հնարավորություն է տալիս համակարգելու քաղաքացիական հասարակության զարգացման հիմնական նախադրյալները և գնահատելու դրա ինստիտուտների գործունեության իրավական պայմանները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը նպաստում է քաղաքացիական հասարակության և պետության հարաբերությունների իրավական բնույթի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ այն դիտարկելով սահմանադրական կարգի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային մասնակցության տեսանկյուններից։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է 1851-1876 թվականներին Երուսաղեմի քրիստոնեական սրբավայրերի նկատմամբ վերահսկողության և ազդեցության համար ծավալված միջազգային ու միջեկեղեցական պայքարի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության դիրքին և գործունեությանը։ Հետազոտության հիմքում Օսմանյան կայսրության տարածքում քրիստոնեական սրբավայրերի կարգավիճակի, դրանց նկատմամբ տարբեր քրիստոնեական համայնքների իրավունքների և այդ հարցի շուրջ եվրոպական տերությունների քաղաքական շահերի փոխազդեցությունն է։ Աշխատանքում ներկայացվում է այն բարդ միջազգային միջավայրը, որտեղ կրոնական վեճերը աստիճանաբար վերածվում էին նաև դիվանագիտական և քաղաքական նշանակություն ունեցող խնդիրների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության պատմական իրավունքներին, եկեղեցական դիրքին և սրբավայրերի պահպանության ու օգտագործման հարցերում նրա ունեցած դերակատարությանը։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ սրբավայրերի շուրջ հակասությունները պայմանավորված էին ոչ միայն կրոնական տարաձայնություններով, այլև Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությամբ, եվրոպական տերությունների մրցակցությամբ և տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման ձգտումներով։ Կարևորվում է նաև 1850-ական թվականների ընթացքում սրվող հակամարտությունների և դրանց միջազգային արձագանքի ուսումնասիրությունը, երբ քրիստոնեական սրբավայրերի նկատմամբ իրավունքների հարցը դարձավ եվրոպական դիվանագիտության կարևոր խնդիրներից մեկը։ Այս գործընթացների համատեքստում աշխատանքը դիտարկում է նաև Ղրիմի պատերազմի նախադրյալներն ու հետևանքները, ինչպես նաև միջազգային պայմանավորվածությունների և օսմանյան իրավական կարգավորումների ազդեցությունը սրբավայրերի կարգավիճակի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայոց պատրիարքության հարաբերություններին օսմանյան իշխանությունների, այլ քրիստոնեական համայնքների և արտաքին քաղաքական ուժերի հետ։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է հասկանալ, թե ինչպիսի իրավական և քաղաքական մեխանիզմներով էին կարգավորվում սրբավայրերի օգտագործման, պահպանության, վերանորոգման և կրոնական արարողությունների իրականացման հարցերը, ինչպես նաև ինչ դեր էին ունենում համայնքային ավանդույթները և նախկինում հաստատված իրավունքները։ Աշխատանքը կարևորում է Երուսաղեմի հայկական ներկայության պատմական նշանակությունը՝ այն դիտարկելով ոչ միայն եկեղեցական, այլև քաղաքական, մշակութային և համայնքային տեսանկյուններից։ Հայոց պատրիարքության գործունեությունը ներկայացվում է որպես սրբավայրերի շուրջ ձևավորված բարդ հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով հայկական կողմը ձգտում էր պահպանել իր ավանդական իրավունքներն ու դիրքը։ Հետազոտության աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ թեմայի ուսումնասիրությունը պահանջում է պատմական փաստաթղթերի, եկեղեցական արձանագրությունների, դիվանագիտական նյութերի և ժամանակաշրջանի այլ վկայությունների համադրություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Երուսաղեմի քրիստոնեական համայնքների պատմությամբ, Հայոց եկեղեցու պատմությամբ, միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ և Օսմանյան կայսրության քաղաքական զարգացումներով զբաղվող մասնագետներին ու ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու 19-րդ դարի երկրորդ կեսի քրիստոնեական սրբավայրերի շուրջ միջազգային պայքարի քաղաքական և կրոնական բնույթը և այդ գործընթացներում Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության ունեցած դերն ու պատմական նշանակությունը։

Գրականություն

Կիսաբաց Հուշեր - Սամվել Կոսյան աշխատությունը հուշագրական-վավերագրական բնույթի գրականություն է, որտեղ հեղինակը իր հիշողությունների միջոցով վերակազմում է անցած կյանքի դրվագները՝ դրանք կապելով ժամանակի հասարակական և մարդկային իրականության հետ, և կենտրոնանում է ոչ միայն սեփական կենսագրական փորձառության, այլ նաև իր շրջապատի մարդկանց, հարաբերությունների և միջավայրի վրա, որոնք ձևավորել են իր արժեքային համակարգը և մտածողությունը, իսկ պատմված հուշերը հաճախ ներկայացվում են որպես կիսաբաց, այսինքն՝ ոչ ամբողջությամբ փակ և վերջնականացված հիշողություններ, այլ շարունակական անդրադարձ անցյալին, որտեղ անձնականը խառնվում է ընդհանուր պատմական ու սոցիալական շերտերի հետ, բացահայտելով ժամանակի կենցաղը, հոգեբանական վիճակները և մարդկային հարաբերությունների փոփոխական բնույթը տարբեր փուլերում։

Պատմություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1971 թվականի ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների համար նախատեսված նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց՝ մեկտեղելով տվյալ ժամանակահատվածին վերաբերող պատմական, մշակութային, հասարակական և այլ կարևոր իրադարձությունների ու տարելիցների մասին տեղեկությունները։ Նյութը կազմված է ժամանակագրական սկզբունքով և հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր օրվա կամ ամսաթվի համատեքստում անդրադառնալ պատմության մեջ նշանակալի իրադարձություններին, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցներին, մշակույթի և գիտության կարևորագույն դրվագներին ու հասարակական կյանքի հիշարժան ամսաթվերին։ Հրատարակությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես տեղեկատու օրացույց, այլև որպես որոշակի ժամանակաշրջանի պատմական հիշողությունն ու մշակութային օրակարգը արտացոլող աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպիսի իրադարձություններ և անհատներ էին առանձնացվում ու ներկայացվում որպես հանրային հիշողության համար կարևոր տվյալ ժամանակաշրջանում։ Ամիսների բաժանումը հեշտացնում է անհրաժեշտ տարեթվերի որոնումը և նյութի կիրառումը դասավանդման, միջոցառումների կազմակերպման, հոդվածների ու զեկուցումների պատրաստման, ինչպես նաև պատմական և մշակութային թեմաների վերաբերյալ տեղեկությունների արագ որոնման նպատակով։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարաններին, ուսումնական և մշակութային հաստատություններին, պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են խորհրդային շրջանի տեղեկատվական, մշակութային և պատմական հիշողության առանձնահատկությունները։

Պատմություն

Հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի գոյության առաջին 35 տարիների պատմական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային զարգացման հիմնական փուլերի ներկայացմանը։ Որպես մեթոդական նամակ՝ այն, ամենայն հավանականությամբ, նախատեսված է եղել ուսուցիչների, դասախոսների, գրադարանային կամ մշակութալուսավորչական աշխատողների համար՝ տվյալ թեմայով դասախոսություններ, զեկուցումներ, զրույցներ և այլ կրթական միջոցառումներ կազմակերպելու նպատակով։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի խորհրդայնացմանը հաջորդած ժամանակաշրջանում հանրապետության պետական և հասարակական կյանքի վերափոխումներին, տնտեսության վերակազմավորմանը, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացմանը, կրթության ու գիտության տարածմանը, մշակութային կյանքի կազմակերպմանը և հասարակական ենթակառուցվածքների փոփոխությանը։ Կարող են ներկայացվել նաև քաղաքների զարգացման, բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության, նոր արտադրական ձեռնարկությունների ստեղծման և հանրապետության տնտեսական ներուժի ընդլայնման վերաբերյալ տեղեկություններ։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթության, գրագիտության, մշակույթի, արվեստի, գիտական հաստատությունների և մասնագիտական կադրերի ձևավորման գործընթացներին, որոնք խորհրդային պաշտոնական պատմագրության մեջ ներկայացվում էին որպես ժամանակաշրջանի կարևոր ձեռքբերումներ։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես իր ստեղծման ժամանակաշրջանի պատմագրական և գաղափարական մոտեցումների արտահայտություն, քանի որ մեթոդական նյութերը սովորաբար նպատակ ունեին պատմական իրադարձություններն ու հասարակական զարգացումները ներկայացնել տվյալ ժամանակի պաշտոնական գաղափարախոսությանը համապատասխան։ Այդ պատճառով այն կարող է ուսումնասիրվել ոչ միայն որպես Խորհրդային Հայաստանի պատմության վերաբերյալ տեղեկատվական աղբյուր, այլև որպես խորհրդային շրջանի կրթական, քարոզչական և մշակութային քաղաքականության պատմական վկայություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի XX դարի պատմությամբ, խորհրդային շրջանի հասարակական կյանքով, կրթության և մշակույթի պատմությամբ, ինչպես նաև պատմագրության ու մեթոդական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող պատմաբանների, մշակութաբանների, մանկավարժների, ուսանողների և հետազոտողների համար։