Профилактика операционных осложнений при факоэмульсификации катаракты у больных псевдоэксфолиативным синдромом

Հոգեբանություն

Ներկայացնում է հոգեբանական գնահատման մեթոդները, մոտեցումները և գործիքները, որոնք օգտագործվում են սովորողի ինքնուրույնության մակարդակը և մասնագիտական կողմնորոշումը պարզելու համար։ Գիրքը նպատակ ունի հասկանալու, թե ինչ գործոններ են ազդում ուսանողի կամ աշակերտի ինքնուրույնության ձևավորմանը, ինչպես նաև ինչպես ճիշտ կողմնորոշել նրան՝ իր հետաքրքրությունների, հմտությունների և արժեքների հիման վրա՝ մասնագիտական ընտրության գործընթացում։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր է կրթության, հոգեբանության, մանկավարժության և կարիերայի խորհրդատվության ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ թույլ է տալիս համակարգված գնահատել և աջակցել երիտասարդի զարգացմանը՝ հիմք ստեղծելով արդյունավետ ուսումնական և մասնագիտական ծրագրերի համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է լույսի և ոչ սովորական հատկություններով օժտված միջավայրերի փոխազդեցության տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը, մասնավորապես այնպիսի նյութերի, որոնց ալիքային վեկտորների մակերևույթներն ունեն բարդ կամ անսովոր երկրաչափական ձևեր։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման առանձնահատկությունները, օպտիկական երևույթները, որոնք պայմանավորված են միջավայրի անիզոտրոպությամբ, դիսպերսիոն հատկություններով և ալիքային վեկտորների տարածության յուրահատուկ կառուցվածքով։ Աշխատությունում քննարկվում են լույսի բեկման, տարածման ուղղության փոփոխության, ալիքային ռեժիմների ձևավորման և օպտիկական արձագանքի առանձնահատկությունները նման միջավայրերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոտոնային համակարգերի, մետանյութերի, բյուրեղային կառուցվածքների և ժամանակակից օպտիկական սարքավորումների համար այս երևույթների կիրառական նշանակությանը։ Հետազոտությունը կարևոր է նոր սերնդի օպտիկական տեխնոլոգիաների, նանոֆոտոնիկայի, ալիքային կառավարման համակարգերի և նյութերի ֆիզիկայի զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, օպտիկայի մասնագետների, հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են լույսի տարածման ոչ ստանդարտ մեխանիզմներով և բարդ օպտիկական միջավայրերի հատկություններով։

Մշակույթ

Սա Կիլիկյան Հայաստանի միջնադարյան գրքարվեստի բացառիկ և բարձրարժեք հուշարձաններից է, որը պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում՝ 7651 համարի ներքո։ Ձեռագիրը ստեղծվել է XIII դարի վերջին քառորդում և առանձնանում է իր չափազանց հարուստ ու բազմազան պատկերազարդմամբ։ Այն հատկապես հայտնի է նրանով, որ նրա նկարազարդմանը մասնակցել են մի քանի վարպետներ, իսկ հետագա փուլում՝ 1320 թվականին, Սարգիս Պիծակը շարունակել և ավարտին է հասցրել ձեռագրի պատկերազարդումը։ Հիշատակարանի տեղեկություններից հայտնի է, որ Սեբաստիայի Ստեփանոս եպիսկոպոսը Կիլիկիայի Օշին արքայի հրամանով պալատական մատենադարանից ընտրել է այս ձեռագիրը և այն հանձնել Սարգիս Պիծակին՝ կիսատ մնացած պատկերազարդումն ավարտելու նպատակով։ Ձեռագրում արդեն իսկ առկա էին ավարտված, ուրվագծված և դեռևս չպատկերազարդված տեսարաններ, որոնց մի մասը Պիծակը լրացրել է գույներով, իսկ բաց թողնված հատվածները՝ նոր մանրանկարներով։ Ձեռագրի ամենանշանակալի առանձնահատկություններից մեկը մանրանկարների բացառիկ առատությունն է․ գրեթե բոլոր էջերը պատկերազարդված են, իսկ ընդհանուր առմամբ պահպանվել է ավելի քան 250 մանրանկար։ Դրանք ներկայացված են ոչ միայն ամբողջական էջերի, այլև տեքստի ներսում, լուսանցքներում, ֆրիզաձև շարքերով և միմյանց հետ սյուժետային կապ ունեցող պատկերային խմբերով։ Նման կառուցվածքը ձեռագիրը դարձնում է հատկապես արժեքավոր հայ միջնադարյան պատկերագրության և ձեռագրային ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Մանրանկարների խորքերում օգտագործված են ոսկեգույն, կարմիր, կապույտ և կանաչ երանգներ, որոնք ստեղծում են հարուստ և արտահայտիչ գունային միջավայր։ Հետազոտություններում նշվում է, որ XIII դարի կիլիկյան ձեռագրերում բնագրային մանրանկարները լայն տարածում էին ստացել, իսկ այս ձեռագրում դրանց կիրառությունը հասել է առանձնահատուկ կատարելության։ Պատկերազարդման համակարգի վրա նկատելի են տարբեր գեղարվեստական աղբյուրների ազդեցություններ։ Մանրանկարների մի մասը կապված է XI–XII դարերի բյուզանդական հարուստ պատկերազարդ ձեռագրերի ավանդույթի հետ, մասնավորապես՝ Ֆլորենցիայի Լաուրենցիանա գրադարանում պահպանվող ձեռագրի հետ, որից ուղղակիորեն ընդօրինակվել են մի շարք տեսարաններ։ Մյուս կարևոր աղբյուրը Հեթում Բ թագավորի Ճաշոցի պատկերագրական ավանդույթն է, որի ազդեցությունը դրսևորվում է ինչպես ֆրիզաձև, այնպես էլ ոսկե ֆոնով և ճարտարապետական տարրերով շրջանակված պատկերներում։ Ձեռագրի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր նկարիչների ձեռագիրը նկատելի է պատկերների կատարման եղանակներում, գունային լուծումներում, կերպարների կառուցվածքում և կոմպոզիցիոն մոտեցումներում։ Սարգիս Պիծակի միջամտությունն առավել ակնհայտ է ավետարանիչների, առակների և այլաբանական պատկերների մի մասում։ Նրա արվեստին բնորոշ վառ գույները, նուրբ դիմագծերով մարդկային կերպարները և արտահայտիչ հայացքները կարևոր դեր են խաղում ձեռագրի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարի ձևավորման գործում։ Ստեղծագործության նշանակությունը հատկապես մեծ է Կիլիկյան մանրանկարչության պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ներկայացնում է այդ դպրոցի պատկերագրական, տեխնիկական և գեղագիտական ավանդույթների բարդ փոխազդեցությունը։ Ձեռագիրը հետագայում ևս ունեցել է ազդեցություն․ Կիլիկյան մանրանկարչության օրինակները, այդ թվում այս ձեռագիրը, օգտագործվել են Ղրիմի հայկական մանրանկարչության դպրոցի վարպետների կողմից որպես նախօրինակ։ Հետազոտություններում նշվում է, որ Նիկողայոս Մելանավորը ամբողջությամբ կրկնօրինակել է այս ձեռագիրը՝ ստեղծելով դրա կարևոր վերարտադրությունը։ Այսպիսով, ձեռագիրը ոչ միայն XIII–XIV դարերի հայ գրքարվեստի բացառիկ նմուշ է, այլև կարևոր վկայություն Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային միջավայրի, բյուզանդական և հայկական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցության, ինչպես նաև միջնադարյան հայ մանրանկարիչների բարձր մասնագիտական վարպետության մասին։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, ձեռագրագետների, միջնադարյան մշակույթի պատմաբանների և հայկական մանրանկարչության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակչության եկամուտների ձևավորման և ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով եկամուտները որպես բնակչության կենսամակարդակի, սոցիալական կայունության և տնտեսական զարգացման կարևորագույն ցուցանիշ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բնակչության եկամուտների հիմնական աղբյուրները, դրանց կառուցվածքը, ձևավորման մեխանիզմները և տարբեր սոցիալական խմբերի միջև բաշխման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում աշխատավարձին, ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացվող եկամուտներին, սոցիալական տրանսֆերտներին, կենսաթոշակներին և եկամուտների այլ աղբյուրներին՝ գնահատելով դրանց դերը տնային տնտեսությունների նյութական ապահովվածության մեջ։ Առանձին կարևորություն է տրվում աշխատանքի շուկայի վիճակին, զբաղվածության և գործազրկության մակարդակին, աշխատուժի պահանջարկին ու առաջարկին, քանի որ բնակչության եկամուտների հիմնական մասը ձևավորվում է աշխատանքի դիմաց ստացվող վարձատրության միջոցով։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև անվանական և իրական եկամուտների փոփոխությունները, գնաճի ազդեցությունը բնակչության գնողունակության վրա, նվազագույն և միջին աշխատավարձի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև եկամուտների անհավասարության մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների սոցիալական պաշտպանության խնդիրներին և այն պետական մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է մեղմել սոցիալական անհավասարությունը և ապահովել բնակչության նվազագույն կենսապայմանները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական նպաստների, կենսաթոշակային համակարգի, զբաղվածության պետական ծրագրերի և եկամուտների վերաբաշխման այլ գործիքների արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև աղքատության պատճառների և դրա նվազեցման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը, քանի որ եկամուտների կայուն աճը և դրանց առավել հավասարաչափ բաշխումը անմիջականորեն կապված են աղքատության մակարդակի նվազեցման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի, ինչպես նաև տարբեր սոցիալ-ժողովրդագրական խմբերի եկամուտների տարբերությունները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ բնակչության եկամուտների ձևավորման և ապահովման խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակել սոցիալական և տնտեսական քաղաքականության ավելի արդյունավետ ուղղություններ՝ ուղղված զբաղվածության ընդլայնմանը, աշխատավարձերի բարձրացմանը, սոցիալական պաշտպանության կատարելագործմանը և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Այլ առարկաներ

Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության, աշխարհագրության, հասարակական-քաղաքական կյանքի, հայ լեզվաբանության, գրականագիտության, արվեստի, Հայաստանի բնության, բնական ռեսուրսների, ժողովրդական տնտեսության, Հայաստանում ճշգրիտ գիտությունների զարգացման պատմության վերաբերյալ նոր գրքերի ցանկ Հրատ.՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի ինֆորմացիայի և մատենագիտության բաժին, Երևան, 1979, 8 էջ [src=123456789/12039] [dspace.nla.am]

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է լանթանի և երկաթի հիմքով բարդ օքսիդային նյութերի ստացման գիտատեխնոլոգիական սկզբունքների մշակմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմաբաղադրիչ օքսիդային համակարգերի ձևավորման օրինաչափություններն են, սկզբնական բաղադրության և մշակման ընդհանուր պայմանների ազդեցությունը վերջնական նյութի ֆազային կազմի, բյուրեղային կառուցվածքի, միկրոկառուցվածքի և գործառական բնութագրերի վրա։ Քննվում են լանթան և երկաթ պարունակող օքսիդային միացությունների առաջացման առանձնահատկությունները և տարբեր կառուցվածքային վիճակների միջև հնարավոր փոխակերպումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նյութի բաղադրության, կառուցվածքի և հատկությունների միջև կապի բացահայտմանը, քանի որ բարդ օքսիդների էլեկտրական, մագնիսական, ջերմային և կատալիտիկ բնութագրերը զգալիորեն պայմանավորված են դրանց ֆազային մաքրությամբ, բյուրեղային ցանցի առանձնահատկություններով և կառուցվածքային արատներով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նյութագիտական բնութագրման տարբեր մեթոդներով ստացված տվյալները՝ ձևավորված նյութերի ֆազային և կառուցվածքային վիճակի գնահատման նպատակով։ Կարևորվում է նաև մասնիկների և հատիկների կառուցվածքի, նյութի համասեռության ու մակերևութային առանձնահատկությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ հնարավոր կիրառական հատկությունների տեսանկյունից։ Տեխնոլոգիական մոտեցման մշակումը դիտարկվում է որպես վերահսկելի և վերարտադրելի հատկություններով նյութերի ստացման պայմանների գիտական հիմնավորման խնդիր՝ առանց սահմանափակվելու միայն առանձին բաղադրության ստացմամբ։ Ստացված արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե նյութի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են անդրադառնում դրա ֆունկցիոնալ վարքի վրա և ինչպիսի հատկությունների համակցություններ կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել ժամանակակից նյութագիտության համար։ Լանթանի և երկաթի հիմքով բարդ օքսիդները կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրոնային, մագնիսական, էներգետիկ և կատալիտիկ համակարգերում կիրառման հեռանկարների տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անօրգանական քիմիայի, պինդ մարմնի քիմիայի և նյութագիտության մոտեցումները՝ նոր ֆունկցիոնալ օքսիդային նյութերի ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտման և դրանց հատկությունների նպատակային կառավարման գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։