Ռուս մեծ դրամատուրգ Ա. Ն. Օստրովսկի: 1823-1948 ծննդյան 125-ամյակի առթիվ

Քաղաքագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական էլիտայի ձևավորման և զարգացման միտումների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են քաղաքական էլիտաների տեսական մոտեցումները, դրանց ձևավորման սոցիալ-քաղաքական հիմքերը և վերարտադրության մեխանիզմները ժողովրդավարական անցման պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի քաղաքական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունները, կուսակցական համակարգի դերը, պետական կառավարման ինստիտուտների ազդեցությունը և հասարակական շարժունակության գործոնները, որոնք պայմանավորում են էլիտաների ձևավորումը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև սերնդափոխության գործընթացները, քաղաքական սոցիալականացման ձևերը, կրթական և մասնագիտական ուղիների ազդեցությունը քաղաքական դիրքերում հայտնվելու վրա, ինչպես նաև արտաքին քաղաքական և տարածաշրջանային գործոնների ազդեցությունը էլիտար խմբերի կառուցվածքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական մրցակցության, իշխանության վերարտադրության և ինստիտուցիոնալ կայունության փոխկապակցվածությանը։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և կիրառական վերլուծություն ՀՀ քաղաքական էլիտայի ձևավորման գործընթացների վերաբերյալ։

Տնտեսագիտություն

Նյութը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային շուկայի զարգացման ժամանակակից հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, դրա կառուցվածքի, գործող մեխանիզմների, զարգացման սահմանափակումների և հետագա ընդլայնման հնարավորությունների վերլուծությանը։ Ներդրումային շուկան ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որի միջոցով խնայողությունները կարող են վերածվել տնտեսության իրական հատվածի զարգացմանն ուղղվող ֆինանսական ռեսուրսների՝ նպաստելով ձեռնարկությունների ընդլայնմանը, նոր ծրագրերի իրականացմանը և տնտեսական ակտիվության աճին։ Հայաստանի պայմաններում շուկայի արդյունավետ զարգացումը կախված է ինչպես ներքին խնայողությունների և ներդրումային պահանջարկի մակարդակից, այնպես էլ ֆինանսական գործիքների բազմազանությունից, կապիտալի շուկայի ենթակառուցվածքներից, ներդրողների վստահությունից և տնտեսական միջավայրի կանխատեսելիությունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել արժեթղթերի շուկայի, կորպորատիվ և պետական պարտատոմսերի, բաժնային ֆինանսավորման, ներդրումային ֆոնդերի և այլ ֆինանսական գործիքների զարգացման առանձնահատկությունները։ Կարևոր հիմնախնդիրներից է շուկայի իրացվելիության և գործարքների ծավալների ընդլայնումը, քանի որ ակտիվ և խոր շուկան անհրաժեշտ պայման է ներդրողների համար արդյունավետ մուտքի և ելքի հնարավորություններ ապահովելու համար։ Ներդրումային ակտիվության վրա կարող են ազդել նաև բնակչության ֆինանսական գրագիտության մակարդակը, ներդրումային մշակույթը, տեղեկատվության հասանելիությունը և ֆինանսական գործիքների վերաբերյալ վստահությունը։ Շուկայի զարգացման կարևոր ուղղություններից է ինստիտուցիոնալ ներդրողների դերի ընդլայնումը, քանի որ երկարաժամկետ ֆինանսական միջոցների առկայությունը կարող է նպաստել կապիտալի շուկայի խորացմանը և ներդրումային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխմանը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև կարգավորող և իրավական միջավայրին, կորպորատիվ կառավարման որակին, ներդրողների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին և ֆինանսական տեղեկատվության թափանցիկությանը։ Թվայնացման և ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացումը նոր հնարավորություններ է ստեղծում ներդրումային ծառայությունների հասանելիության, առցանց գործարքների, տեղեկատվության տարածման և ներդրումային գործընթացների պարզեցման համար, սակայն միաժամանակ առաջ է բերում կիբեռանվտանգության, տվյալների պաշտպանության և ռիսկերի կառավարման նոր խնդիրներ։ Հայաստանի ներդրումային շուկայի զարգացման վրա ազդեցություն կարող են ունենալ նաև մակրոտնտեսական միջավայրը, տոկոսադրույքների փոփոխությունները, արժութային ռիսկերը, արտաքին կապիտալի հոսքերը և տարածաշրջանային տնտեսական զարգացումները։ Շուկայի խորացման համար կարևոր է նաև տնտեսության տարբեր ոլորտների՝ հատկապես փոքր և միջին ձեռնարկությունների, կապիտալի շուկա մուտք գործելու հնարավորությունների ընդլայնումը։ Դրան կարող են նպաստել ֆինանսական գործիքների բազմազանեցումը, ներդրումային կրթության զարգացումը, շուկայի թափանցիկության բարձրացումը, գործարքային ծախսերի նվազեցումը և ներդրողների պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմների ամրապնդումը։ Ընդհանուր առմամբ, թեման հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի ներդրումային շուկայի ներկայիս զարգացման հիմնական խոչընդոտները և բացահայտելու այն տնտեսական, ինստիտուցիոնալ, տեխնոլոգիական ու կարգավորող ուղղությունները, որոնց բարելավումը կարող է նպաստել ներդրումային ակտիվության աճին, կապիտալի արդյունավետ ներգրավմանը և երկրի ֆինանսական համակարգի երկարաժամկետ կայունության ամրապնդմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական և համայնքային բյուջեների ձևավորման ու կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ պետական ֆինանսների կառավարման և տեղական ինքնակառավարման համակարգի համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել բյուջետային համակարգի արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական, իրավական և կառավարչական գործոնները, ուսումնասիրել եկամուտների ձևավորման և ծախսերի պլանավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև ներկայացնել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետական բյուջեի եկամուտների հիմնական աղբյուրները, հարկային և ոչ հարկային մուտքերը, պետական ծախսերի կառուցվածքը, բյուջետային պլանավորման սկզբունքներն ու միջբյուջետային հարաբերությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքային բյուջեներին, դրանց սեփական եկամուտների ձևավորմանը, պետական բյուջեից տրամադրվող ֆինանսական միջոցներին և համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության մակարդակին։ Կարևոր ուղղություն է պետական և համայնքային բյուջեների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ արդյունավետ միջբյուջետային հարաբերությունները կարևոր պայման են տարածքային զարգացման և հանրային ծառայությունների համաչափ մատուցման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ֆինանսական համահարթեցման, դոտացիաների և այլ փոխանցումների մեխանիզմներին՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը համայնքների եկամտային հնարավորությունների և ծախսային պարտավորությունների հավասարակշռության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև բյուջետային պլանավորման և կատարման ընթացքում առաջացող խնդիրները՝ եկամուտների կանխատեսման անորոշությունը, ծախսերի արդյունավետության ցածր մակարդակը, ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակությունը և բյուջետային միջոցների նպատակային օգտագործման վերահսկողության հարցերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բյուջետային գործընթացի թափանցիկությանը, հաշվետվողականությանը և հանրային մասնակցությանը, քանի որ դրանց զարգացումը կարող է բարձրացնել պետական և համայնքային ֆինանսների նկատմամբ հասարակական վստահությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև արդյունքահեն բյուջետավորման, միջնաժամկետ ծախսերի պլանավորման և թվային կառավարման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Համայնքային մակարդակում կարևոր է նաև սեփական եկամուտների ավելացման, տեղական հարկային բազայի ընդլայնման և համայնքային ակտիվների արդյունավետ օգտագործման խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր համայնքների ֆինանսական ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու տարածքային անհավասարությունների պատճառները և ֆինանսական կայունության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել բյուջետային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխմանը, պետական և համայնքային ֆինանսների կառավարման կատարելագործմանը, համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության ամրապնդմանը և հանրային ծախսերի արդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, պետական և համայնքային կառավարման մասնագետներին, տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, բյուջետային քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին և հանրային ֆինանսների ոլորտով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Կոմպիլյատորի արդյունավետ օպտիմալացումների ավտոմատ ընտրության մեթոդը՝ հիմնված Պարետո-դոմինացման վրա, վերաբերում է բազմաչափ օպտիմիզացիայի մոտեցմանը, որտեղ տարբեր հակասական չափանիշներ՝ կատարման արագություն, հիշողության օգտագործում, էներգիայի սպառում և կոդի չափ, միաժամանակ գնահատվում են՝ առանց մեկ միասնական նպատակային ֆունկցիայի կրճատման։ Այս մեթոդի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ օպտիմալ լուծումների բազմությունը ձևավորում է Պարետո-օպտիմալ ճակատ (Pareto front), որտեղ յուրաքանչյուր լուծում լավագույնն է որոշ չափանիշների համադրության մեջ, բայց չի կարող բարելավվել մեկ ցուցանիշով առանց մյուսների վատթարացման։ Կոմպիլյատորի օպտիմալացման համատեքստում սա թույլ է տալիս ավտոմատ կերպով ընտրել տարբեր օպտիմալացման անցումներ (optimization passes), ինչպիսիք են ցիկլերի unfold-ումը, inline-ացումը, dead code elimination-ը և register allocation-ը՝ կախված կոնկրետ կիրառման պահանջներից։ Մեթոդը սովորաբար ներառում է որոնման տարածքի մոդելավորում, որտեղ տարբեր օպտիմալացման հաջորդականություններ գնահատվում են փորձարարական կամ մոդելային կատարման միջոցով, իսկ արդյունքները դասակարգվում են ըստ Պարետո-դոմինացման սկզբունքի։ Ալգորիթմական իրականացման համար հաճախ կիրառվում են էվոլյուցիոն ալգորիթմներ, գենետիկ ծրագրավորում կամ բազմաչափ heuristic որոնման մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս արդյունավետ ուսումնասիրել մեծ կոմբինատորիկ տարածքը։ Այս մոտեցման առավելությունն այն է, որ այն ապահովում է կոմպիլյատորի հարմարեցում կոնկրետ սարքաշարի և կիրառման պահանջներին՝ առանց ձեռքով կարգավորման անհրաժեշտության։ Միաժամանակ մարտահրավերներ են առաջանում հաշվարկային բարդության, չափանիշների ճիշտ ձևակերպման և չափումների կայունության ապահովման հետ կապված, քանի որ տարբեր պլատֆորմներում նույն օպտիմալացումը կարող է տարբեր արդյունքներ տալ։ Ընդհանուր առմամբ, Պարետո-դոմինացման վրա հիմնված ավտոմատ օպտիմալացման մեթոդները համարվում են ժամանակակից կոմպիլյատորների նախագծման կարևոր ուղղություն, որը միավորում է ծրագրային ինժեներիան, արհեստական բանականությունը և բազմաչափ օպտիմիզացիայի տեսությունը։

Lեզվաբանություն

Վրացերեն-ը Հարավկովկասյան լեզու է, որը հանդիսանում է Վրաստանի պաշտոնական պետական լեզուն և օգտագործվում է երկրի ամբողջ տարածքում պետական կառավարման, կրթության, մեդիայի և առօրյա հաղորդակցության մեջ։ Այն միակ լայնորեն գործածվող լեզուն է քարթվելյան լեզվաընտանիքում, որի մեջ ներառված են նաև մեգրելերենը, սվաներենը և լազերենը։ Վրացերենը ունի հարուստ պատմություն և առանձնանում է իր յուրահատուկ գրային համակարգով՝ վրացական այբուբենով, որը ժամանակի ընթացքում զարգացել է մի քանի փուլերով և այսօր օգտագործվում է ժամանակակից «մխեդրուլի» գրաձևը։ Լեզուն ունի բարդ քերականական կառուցվածք՝ ներառելով հոլովական համակարգ, բայերի հարուստ ձևաբանություն և յուրահատուկ շարահյուսական առանձնահատկություններ, որոնք այն տարբերում են եվրոպական ու հարևան բազմաթիվ լեզուներից։ Վրացերենը նաև կարևոր դեր ունի Վրաստանի մշակույթի, գրականության և ազգային ինքնության պահպանման գործում՝ հանդիսանալով երկրի պատմական և մշակութային ժառանգության հիմնական կրողներից մեկը։

Քաղաքագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հին շահերի և նոր զինատեսակների փոխազդեցության ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական, պատմական և ռազմավարական համատեքստում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում է, թե ինչպես են պատմականորեն ձևավորված պետական և հասարակական շահերը վերափոխվում տեխնոլոգիական առաջընթացի ազդեցության ներքո, հատկապես երբ նոր տեսակի զենքերը և ռազմական տեխնոլոգիաները փոխում են ուժային հավասարակշռությունը միջազգային հարաբերություններում։ Աշխատությունում դիտարկվում են այն գործընթացները, որոնց միջոցով ավանդական ռազմավարական նպատակները հարմարվում են ժամանակակից զինված հակամարտությունների պայմաններին, որտեղ տեխնոլոգիական գերազանցությունը հաճախ դառնում է քաղաքական ազդեցության հիմնական գործոն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սպառազինությունների զարգացման պատմական փուլերին, ռազմական նորարարությունների ազդեցությանը պետական անվտանգության համակարգերի վրա, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են նոր զինատեսակները վերաձևում հակամարտությունների բնույթը, մարտավարությունը և ռազմավարական պլանավորումը։ Վերլուծվում են նաև միջազգային անվտանգության համակարգի փոփոխությունները, զսպման մեխանիզմների զարգացումը և ուժային քաղաքականության նոր ձևերը ժամանակակից աշխարհում։