Ռուսերեն-հայերեն բառարան

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ստամոքսի տեղային տարածված քաղցկեղի փուլավորման, վիրաբուժական բուժման և բուժման անմիջական արդյունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համակողմանիորեն գնահատել հիվանդության տարածվածության աստիճանը, ճիշտ որոշել ուռուցքային գործընթացի փուլը և դրա հիման վրա ընտրել առավել հիմնավորված վիրաբուժական մարտավարություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ստամոքսի չարորակ ուռուցքների տեղային տարածվածության գնահատումը՝ հաշվի առնելով ուռուցքի ներթափանցման խորությունը, հարակից հյուսվածքների և օրգանների հնարավոր ախտահարումը, ինչպես նաև տարածաշրջանային ավշային հանգույցների վիճակը։ Ճշգրիտ փուլավորումը կարևոր նշանակություն ունի բուժման պլանավորման և հիվանդության կանխատեսման համար, քանի որ վիրաբուժական միջամտության ծավալը և բուժական մոտեցումը մեծապես կախված են ուռուցքային գործընթացի տարածվածությունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդների կլինիկական տվյալները, գործիքային և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները, նախավիրահատական ախտորոշման հնարավորությունները և դրանց համապատասխանությունը վիրահատությունից հետո ստացված պաթոմորֆոլոգիական տվյալներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրաբուժական բուժման տարբեր մեթոդներին՝ հաշվի առնելով ուռուցքի տեղակայումը, չափը, տարածվածությունը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Վիրահատության ընթացքում կարող է քննարկվել ստամոքսի մասնակի կամ ամբողջական հեռացման, տարածաշրջանային ավշային հանգույցների հեռացման և անհրաժեշտության դեպքում հարակից կառուցվածքների ռեզեկցիայի հարցը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է գնահատել, թե ինչպես է վիրաբուժական միջամտության ծավալը և ընտրված տեխնիկան ազդում անմիջական հետվիրահատական արդյունքների վրա։ Անմիջական արդյունքների գնահատման ժամանակ կարող են ուսումնասիրվել հետվիրահատական բարդությունների հաճախականությունն ու բնույթը, հիվանդների վերականգնման ընթացքը, հիվանդանոցում գտնվելու տևողությունը, հետվիրահատական մահացությունը և բուժման արդյունավետությունը բնութագրող այլ ցուցանիշներ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև տարբեր հիվանդների խմբերի համեմատական վերլուծություն՝ ըստ ուռուցքի տարածվածության, վիրահատության տեսակի և պաթոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունների։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որ կլինիկական և վիրաբուժական գործոններն են առավել նշանակալի անմիջական արդյունքների ձևավորման համար։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նախավիրահատական և հետվիրահատական փուլերի փոխկապակցվածությունը, քանի որ հիվանդության ճիշտ փուլավորումը և վիրաբուժական մարտավարության հիմնավորված ընտրությունը կարող են նպաստել բուժման արդյունքների բարելավմանը։ Տեղային տարածված ստամոքսի քաղցկեղի բուժումը առանձնահատուկ բարդություն է ներկայացնում, քանի որ անհրաժեշտ է միաժամանակ ապահովել ուռուցքի հնարավորինս ամբողջական հեռացում և նվազագույնի հասցնել վիրահատական միջամտության հետ կապված ռիսկերը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հիվանդների ընտրության, վիրաբուժական տակտիկայի կատարելագործման և հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման մոտեցումների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ուռուցքաբաններին, վիրաբույժներին, գաստրոէնտերոլոգներին, ախտաբաններին, ճառագայթաբաններին և ստամոքսի չարորակ նորագոյացությունների ախտորոշմամբ ու բուժմամբ զբաղվող այլ մասնագետների։ Այն արժեքավոր է հատկապես տեղային տարածված հիվանդության փուլավորման և վիրաբուժական բուժման արդյունքների փոխկապակցվածությունը գնահատելու տեսանկյունից՝ նպատակ ունենալով բարելավել բուժման կազմակերպումը և հիվանդների անմիջական հետվիրահատական ելքերը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Արցախի գյուղատնտեսական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ Տիգրանակերտի հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութերի հիման վրա։ Քննության են առնվում միջնադարյան բնակչության երկրագործական գործունեությունը, մշակաբույսերի օգտագործման առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպումը և տնտեսության մեջ դրա ունեցած նշանակությունը։ Հնագիտական նյութերի վերլուծության միջոցով դիտարկվում են հողագործության, բերքի մշակման, պահպանման և սպառման հետ կապված տնտեսական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պեղումներից հայտնաբերված աշխատանքային գործիքներին, բուսական մնացորդներին, հացահատիկի մշակման ու աղացման հետ կապված առարկաներին, պահեստավորման կառույցներին և գյուղատնտեսական գործունեության մասին տեղեկություններ հաղորդող այլ նյութական վկայություններին։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բնակչության տնտեսական կենցաղի և սննդային մշակույթի առանձին կողմերը։ Քննարկվում են բնական միջավայրի, հողային ու կլիմայական պայմանների և բնակավայրի աշխարհագրական դիրքի հնարավոր ազդեցությունները գյուղատնտեսական գործունեության ձևավորման վրա։ Դիտարկվում է նաև երկրագործության կապը անասնապահության, արհեստների, առևտրի և բնակավայրի ընդհանուր տնտեսական համակարգի հետ։ Հնագիտական տվյալների համադրումը պատմական և բնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի միջնադարյան տնտեսության մասին։ Կարևորվում է նյութական մշակույթի ուսումնասիրությունը որպես գյուղատնտեսական ավանդույթների, արտադրական հմտությունների և բնակչության առօրյա կյանքի վերականգնման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Արցախի միջնադարյան տնտեսական պատմության, հնագիտության, բնակավայրային մշակույթի և տարածաշրջանի գյուղատնտեսական զարգացման առանձնահատկությունների առավել խոր ուսումնասիրությանը։

Կենսաբանություն

Այս բառարանը նվիրված է բույսերի անվանումների համակարգված ներկայացմանը երեք լեզուներով՝ հայերեն, լատիներեն և ռուսերեն։ Այն կարևոր աղբյուր է բուսաբանության, գյուղատնտեսության և կենսաբանական գիտությունների ոլորտներում սովորողների և մասնագետների համար։ Բառարանում՝ Ներկայացվում են բույսերի գիտական (լատիներեն) և ժողովրդական անվանումները Տրվում են դրանց համարժեքները հայերեն և ռուսերեն լեզուներով Օգնում է ճիշտ նույնականացնել բույսերի տեսակները Հեշտացնում է միջազգային գիտական գրականության օգտագործումը Գիրքը նպաստում է բուսաբանական տերմինաբանության միասնական և ճիշտ կիրառմանը։

Գրականություն

Այս գիրքը ներկայացնում է մարդկության պատմության այն եզակի պահերը, երբ մեկ որոշիչ իրադարձություն կամ մեկ անհատական գործողություն փոխել է պատմության ընթացքը՝ ձևավորելով նոր քաղաքական, մշակութային կամ գիտական իրականություն։ Յուրաքանչյուր գլուխ պատմում է առանձին «աստեղային ժամի» մասին՝ սկսած պատմական մեծ հայտնագործություններից և ռազմական շրջադարձային պահերից մինչև մշակութային ու հոգևոր բեկումներ, որոնք ունեցել են երկարաժամկետ ազդեցություն մարդկության զարգացման վրա։ Հեղինակը վարպետորեն համադրում է պատմական փաստերը և գրական-փիլիսոփայական վերլուծությունը՝ ստեղծելով դրամատիկ և միաժամանակ խորապես մտածող պատմողական ոճ, որտեղ կենտրոնում ոչ միայն իրադարձությունն է, այլ նաև մարդու ճակատագրական դերը պատմության մեջ։ Գրքում առանձնանում է այն գաղափարը, որ պատմությունը ձևավորվում է ոչ միայն դանդաղ գործընթացներով, այլ նաև կարճ, բայց վճռորոշ պահերով, որոնք կարող են փոխել ամբողջ աշխարհը։ Ստեղծագործությունը համարվում է պատմական էսսեների դասական օրինակներից մեկը և կարևոր ընթերցանություն է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են պատմության փիլիսոփայությամբ, մարդկային որոշումների ազդեցությամբ և մեծ պատմական շրջադարձերի հոգեբանությամբ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ԳԿՀ-երի՝ գիտական և մշակութային գործունեության շրջանակում իրականացված աշխատանքների ուսումնասիրությանը և 1984 թվականի արդյունքների վերլուծությանը։ Գրքում համակարգված կերպով ներկայացվում և գնահատվում են տվյալ ժամանակաշրջանում կատարված հիմնական աշխատանքները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց բովանդակությանը, կազմակերպման սկզբունքներին, արդյունավետությանը և գործնական նշանակությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ԳԿՀ-երի գործունեության տարբեր ուղղությունները՝ ներառյալ տեղեկատվական սպասարկումը, գրադարանային ֆոնդերի կազմակերպումը, մատենագիտական աշխատանքը, ընթերցողների սպասարկումը, գիտական և մեթոդական գործունեությունը, ինչպես նաև մշակութային և կրթական միջոցառումների իրականացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավաքված նյութերի համակարգմանը և դրանց հիման վրա գործունեության դրական կողմերի ու առկա խնդիրների բացահայտմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչն են մեթոդական հանձնարարականները, որոնք նպատակ ունեն նպաստելու ԳԿՀ-երի աշխատանքի կազմակերպման, պլանավորման և արդյունավետության բարձրացման գործընթացներին։ Ներկայացվող առաջարկություններում կարող են ընդգրկվել ֆոնդերի համալրման և պահպանման, մատենագիտական նկարագրությունների կազմման, տեղեկատվության որոնման ու տարածման, ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրման և աշխատակիցների մասնագիտական գործունեության կատարելագործման հարցերը։ Գրքում աշխատանքների վերլուծությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անցած ժամանակահատվածի հաշվետու ամփոփում, այլև որպես հետագա գործունեության կազմակերպման և մեթոդական բարելավման հիմք։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու 1984 թվականի Հայաստանի գրադարանային և տեղեկատվական համակարգի գործունեության առանձնահատկությունների, առաջնահերթությունների և կազմակերպչական մոտեցումների մասին։ Աշխատության մեջ ներկայացվող մեթոդական մոտեցումները կարող են օգտակար լինել գրադարանային աշխատանքների միասնականացման, ծառայությունների որակի բարձրացման և մասնագիտական աշխատանքի արդյունավետության գնահատման համար։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է գրադարանային գործի պատմությամբ, մատենագիտությամբ և Հայաստանի տեղեկատվական համակարգերի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետներին, մեթոդիստներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և գրադարանագիտության ու տեղեկատվական գիտությունների ուսանողներին։

Բժշկություն

Բժշկակենսաբանական գիտությունների, նյարդաբանության և փորձարարական դեղաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է նոոպեպտի ազդեցության ուսումնասիրությանը գլխուղեղի արյան շրջանառության և ուղեղի իշեմիկ խանգարումներից հետո առաջացող նյարդավարքային փոփոխությունների վրա։ Քննության են առնվում գլխուղեղի իշեմիայի առաջացման հիմնական մեխանիզմները, ուղեղային արյունամատակարարման խանգարումները և դրանց հետևանքով զարգացող նյարդաբանական ու վարքային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոոպեպտի դեղաբանական հատկություններին, կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա դրա հնարավոր ազդեցություններին և նյարդային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ վիճակի կարգավորման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են ուղեղային հեմոդինամիկայի ցուցանիշները, արյան հոսքի փոփոխությունները և իշեմիկ պայմաններում նյարդային բջիջների գործունեության խանգարման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նյարդապաշտպանական ազդեցության հնարավոր մեխանիզմները, օքսիդատիվ սթրեսի, բջջային նյութափոխանակության և նեյրոնային ազդանշանային գործընթացների նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել փորձարարական իշեմիայի մոդելների, ուղեղային արյան շրջանառության գնահատման և նյարդավարքային ցուցանիշների հետազոտման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում շարժողական ակտիվության, հիշողության, ուսուցման և վարքային արձագանքների հնարավոր փոփոխություններին՝ գլխուղեղի իշեմիկ վնասման պայմաններում։ Կարևորվում է նոոպեպտի ազդեցության գնահատումը տարբեր փորձարարական խմբերի համեմատությամբ՝ հաշվի առնելով կիրառվող չափաբաժինները, ազդեցության տևողությունը և արդյունքների վիճակագրական հավաստիությունը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ուղեղային իշեմիայի պայմաններում դեղաբանական ազդեցությունների մեխանիզմների պարզաբանմանը և նյարդաբանական խանգարումների փորձարարական հետազոտության մեթոդների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել նյարդաբանության, նեյրոֆիզիոլոգիայի, փորձարարական դեղաբանության, ուղեղային հեմոդինամիկայի և բժշկակենսաբանական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։