Բուսանունների հայերեն, լատիներեն, ռուսերեն բառարան

Մշակույթ

Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ընթերցողին և մասնագետներին հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տվյալ ոլորտներին վերաբերող հրատարակությունների բազմազանության մեջ։ Այն ընդգրկում է մշակույթի և արվեստի տարբեր ուղղություններին առնչվող գրքեր, ուսումնասիրություններ, գիտական աշխատություններ և այլ մատենագիտական նյութեր՝ ներկայացնելով դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ bibliographic տվյալները։ Ցանկի հիմնական արժեքը տեղեկատվության կազմակերպված և թեմատիկորեն նպատակային մատուցումն է, որի շնորհիվ այն կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց ինչպես մասնագիտական ուսումնասիրություններ իրականացնող հետազոտողների, այնպես էլ ուսանողների, դասախոսների, գրադարանավարների, արվեստագետների և մշակութային ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության արդի ուղղություններին, ծանոթանալու նոր հրատարակություններին և ընտրելու հետագա ընթերցանության կամ հետազոտության համար համապատասխան աղբյուրներ։ Մատենագիտական ցանկի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն ոչ թե պարզապես առանձին հրատարակությունների հավաքածու է, այլ տեղեկատվական համակարգ, որը նպաստում է մասնագիտական գրականության որոնման, ընտրության և օգտագործման գործընթացի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է արագ գտնել որոշակի թեմայի վերաբերյալ նոր կամ արդիական գրականություն, կազմել հետազոտական աշխատանքի աղբյուրագիտական հիմքը կամ ընդլայնել տվյալ ոլորտում ընթերցանության շրջանակը։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր ունեն նաև գրադարանային և տեղեկատվական սպասարկման գործում՝ ապահովելով մշակույթի և արվեստի բնագավառի նոր գրականության վերաբերյալ տեղեկության տարածումը։ Ցանկը կարող է հետաքրքրել հայ մշակույթի, արվեստի պատմության, տեսության և հարակից գիտակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին՝ միաժամանակ նպաստելով գիտական և կրթական աշխատանքում համապատասխան գրականության առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ, այն հանդես է գալիս որպես կողմնորոշիչ և տեղեկատու աղբյուր, որը մեկտեղում և համակարգում է մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մասին մատենագիտական տեղեկատվությունը։

Ինֆորմատիկա

Կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մագնիսական դաշտում գտնվող գերհաղորդիչ թիթեղի ծռման ոչ գծային խնդրի թվային ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում մեխանիկական դեֆորմացիաների և էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև համապատասխան ֆիզիկական համակարգի մաթեմատիկական նկարագրման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային հավասարումների ձևավորմանը, սահմանային պայմանների ընտրությանը և թվային հաշվարկների միջոցով թիթեղի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի որոշմանը։ Վերլուծվում են մագնիսական դաշտի պարամետրերի, նյութի ֆիզիկական հատկությունների, երկրաչափական չափերի և արտաքին ազդեցությունների փոփոխության հետևանքով առաջացող դեֆորմացիաների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև ոչ գծային խնդրի լուծման համար կիրառվող հաշվարկային ալգորիթմները, մոտավոր մեթոդները, լուծումների կայունության և ճշգրտության գնահատման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները գերհաղորդիչ նյութերի մեխանիկական վարքի և մագնիսական ու մեխանիկական երևույթների փոխազդեցության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, պինդ մարմնի մեխանիկայի, գերհաղորդականության ֆիզիկայի և հաշվողական մեխանիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1890–1920 թվականներին հայկական ազգային-քաղաքական կազմակերպություններից մեկի արտաքին քաղաքական պատկերացումների և ռազմավարական կողմնորոշումների ձևավորման ու փոփոխության պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննվող ժամանակաշրջանը ներառում է կազմակերպության հիմնադրումից մինչև Հայաստանի Առաջին Հանրապետության գոյության վերջին փուլը՝ ընդգրկելով Օսմանյան և Ռուսական կայսրություններում տեղի ունեցող քաղաքական զարգացումները, Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Ռուսական հեղափոխությունները և հայկական պետականության վերականգնումը։ Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1890 թվականին և սկզբնական շրջանում իր քաղաքական նպատակները կապում էր հատկապես Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության իրավունքների պաշտպանության, բարեփոխումների և քաղաքական ինքնավարության հարցերի հետ։ Հետազոտություններում 1890-ականների առաջին կեսի ռազմավարությունը բնութագրվում է որպես Արևմտյան Հայաստանում քաղաքական ինքնավարության և սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումների հասնելու ուղղություն։ Հետագա փուլերում միջազգային և տարածաշրջանային պայմանների փոփոխությանը զուգահեռ վերափոխվում էին նաև կազմակերպության ծրագրային պատկերացումները, իսկ անկախության գաղափարը 1890–1920 թվականների ընթացքում անցնում էր աստիճանական զարգացում և տարբեր կերպ էր արտահայտվում ծրագրային փաստաթղթերում ու քաղաքական գործունեության մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են առանձնացվել տարբեր ժամանակահատվածներ՝ ըստ Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության, եվրոպական տերությունների և հետագայում ձևավորված նոր քաղաքական կենտրոնների նկատմամբ որդեգրված մոտեցումների։ Առանձնահատուկ ուշադրության առարկա է Առաջին համաշխարհային պատերազմի շրջանը, երբ տարբեր կայսրությունների տարածքներում գործող կուսակցական կառույցները հայտնվեցին էապես տարբեր քաղաքական և ռազմական պայմաններում և կիրառեցին տարբեր ռազմավարություններ ու մարտավարություններ։ 1917 թվականի հեղափոխություններից և Ռուսական կայսրության քաղաքական համակարգի փլուզումից հետո արտաքին քաղաքական խնդիրները նոր բովանդակություն ստացան, իսկ 1918 թվականին անկախ հայկական պետականության ստեղծումը կազմակերպությանը կանգնեցրեց արդեն պետական արտաքին քաղաքականության իրականացման խնդիրների առջև։ Այդ փուլում առաջնային նշանակություն ձեռք բերեցին միջազգային ճանաչման, անվտանգության, սահմանների, հարևան պետությունների հետ հարաբերությունների և արտաքին աջակցության հարցերը։ 1918–1920 թվականների զարգացումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու կուսակցական արտաքին քաղաքական պատկերացումները պետական կառավարման պայմաններում իրականացվող դիվանագիտական քաղաքականությունից և գնահատելու դրանց փոխազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը պատմաքաղաքական և աղբյուրագիտական տեսանկյուններից ուսումնասիրում է արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների փոփոխությունները՝ դրանք կապելով միջազգային հարաբերությունների համակարգի վերափոխումների, հայկական հարցի զարգացման և ազգային պետականության ձևավորման գործընթացների հետ։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսական կատեգորիաները և օրենքները տնտեսագիտության տեսության հիմնարար հասկացություններ են, որոնք օգնում են հասկանալ հասարակության տնտեսական կյանքը, արտադրության, բաշխման, փոխանակման և սպառման գործընթացները։ Տնտեսական կատեգորիաները ներկայացնում են տնտեսության հիմնական հասկացությունները, որոնք արտահայտում են մարդկանց միջև տնտեսական հարաբերությունները և տնտեսական երևույթների էությունը։ Դրանց շարքին են դասվում, օրինակ՝ արժեքը, գինը, շահույթը, աշխատավարձը, կապիտալը, շուկան, առաջարկը և պահանջարկը։ Այս կատեգորիաները համընդհանուր են և օգտագործվում են տնտեսության տարբեր մակարդակներում՝ միկրո և մակրո տնտեսագիտությունում, որպեսզի նկարագրեն և վերլուծեն տնտեսական գործընթացները։ Տնտեսական օրենքները, իրենց հերթին, արտահայտում են տնտեսության մեջ գործող օբյեկտիվ, կրկնվող և կայուն կապերը տնտեսական երևույթների միջև, որոնք գործում են անկախ մարդկանց կամքից։ Օրինակ՝ պահանջարկի օրենքը ցույց է տալիս, որ գնի բարձրացման դեպքում պահանջարկը սովորաբար նվազում է, իսկ առաջարկի օրենքը՝ հակառակը, գնի բարձրացման դեպքում առաջարկը մեծանում է։ Կան նաև արժեքի օրենքը, մրցակցության օրենքը, փողի շրջանառության օրենքը և այլ հիմնարար օրենքներ, որոնք կարգավորում են շուկայի և տնտեսության գործունեությունը։ Այս օրենքները կարևոր են, քանի որ դրանց իմացությունը թույլ է տալիս կանխատեսել տնտեսական զարգացումները, ճիշտ կառավարել ռեսուրսները և արդյունավետ տնտեսական քաղաքականություն մշակել։ Տնտեսական կատեգորիաներն ու օրենքները միասին կազմում են տնտեսագիտության տեսական հիմքը և հնարավորություն են տալիս հասկանալ հասարակության տնտեսական համակարգի կառուցվածքն ու զարգացման օրինաչափությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայ եկեղեցու գործունեության շրջանակում ձևավորված տնտեսական հարաբերությունների համակարգի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով եկեղեցին ոչ միայն որպես հոգևոր և կրոնական հաստատություն, այլև որպես պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում սեփական տնտեսական ռեսուրսներ, գույք և կառավարման մեխանիզմներ ունեցող հասարակական կառույց։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում եկեղեցու տնտեսական գործունեության ձևավորման պատմական նախադրյալները, եկեղեցական հաստատությունների նյութական ապահովման աղբյուրները, սեփականության հարաբերությունները և ֆինանսական միջոցների ձևավորման ու օգտագործման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են եկեղեցապատկան հողերի, շինությունների և այլ գույքային արժեքների տնօրինման մեխանիզմները, նվիրատվությունների, բարեգործական հատկացումների և եկեղեցական տարբեր եկամուտների նշանակությունը հաստատությունների բնականոն գործունեության ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցու տնտեսական գործունեության և հասարակության միջև ձևավորված հարաբերություններին՝ ներառելով համայնքների, անհատ բարերարների, տնտեսական կազմակերպությունների և պետական կառույցների հետ փոխգործակցության տարբեր ձևերը։ Վերլուծվում է նյութական միջոցների դերը եկեղեցու հոգևոր, կրթական, մշակութային և սոցիալական առաքելությունների իրականացման գործում, այդ թվում՝ եկեղեցիների և վանքերի պահպանության, կրթական հաստատությունների գործունեության, մշակութային ժառանգության պաշտպանության և սոցիալական ու բարեգործական ծրագրերի կազմակերպման տեսանկյունից։ Քննության են առնվում եկեղեցական տնտեսության կառավարման, ֆինանսական պլանավորման, եկամուտների և ծախսերի բաշխման, գույքի արդյունավետ օգտագործման և հաշվետվողականության հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատմական, քաղաքական և իրավական փոփոխությունների ազդեցությանը եկեղեցու տնտեսական դիրքի վրա՝ հաշվի առնելով պետություն-եկեղեցի հարաբերությունների տարբեր փուլերը և դրանց հետևանքով սեփականության ու ֆինանսավորման համակարգերում տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հոգևոր կառույցի գործունեության տնտեսական հիմքերը և հասկանալ, թե ինչպես են նյութական ռեսուրսների ձևավորման ու կառավարման մեխանիզմները փոխկապակցված եկեղեցու հասարակական դերակատարության հետ։ Աշխատանքը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ եկեղեցական տնտեսության պատմության, կրոնական կազմակերպությունների կառավարման և Հայաստանի հասարակական ու տնտեսական հարաբերությունների զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար։

Այլ առարկաներ

Ստեղծագործությունը ներկայացնում է երաժշտական-թատերական երկի գրական հիմքը, որի կենտրոնում Շուշանիկի կերպարն է և նրա շուրջ զարգացող դրամատիկական իրադարձությունները։ Տեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն գործող անձանց փոխհարաբերությունները, նրանց ներքին ապրումները, բարոյական ընտրությունները, հակասություններն ու բախումները, որոնք աստիճանաբար ձևավորում են ստեղծագործության դրամատուրգիական զարգացումը։ Գրական նյութը կառուցված է այնպես, որ խոսքային հատվածները, երկխոսությունները, մենախոսությունները և գործողությունների հաջորդականությունը համապատասխանեն երաժշտական բեմադրության պահանջներին և հնարավորություն տան կերպարների հոգեբանական ու գաղափարական առանձնահատկությունները բացահայտել երաժշտության և բեմական գործողության համադրությամբ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գլխավոր կերպարի անհատականության, արժեհամակարգի և շրջապատող միջավայրի հետ հարաբերությունների ներկայացմանը, ինչի շնորհիվ պատմությունը ձեռք է բերում ոչ միայն սյուժետային, այլև հոգեբանական ու գաղափարական խորություն։ Դրամատիկական կառուցվածքում իրադարձությունների զարգացումը պայմանավորված է կերպարների միջև հակադրություններով և նրանց կայացրած որոշումներով, իսկ առանձին տեսարանները նպաստում են ընդհանուր լարվածության աստիճանական ձևավորմանը։ Տեքստը կարևոր նյութ է երաժշտական թատրոնի և լիբրետոյի ժանրային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս դիտարկել գրական խոսքի և երաժշտական դրամատուրգիայի փոխհարաբերությունը, կերպարների բեմական մարմնավորման սկզբունքները և գրական սկզբնաղբյուրի վերափոխումը երաժշտական ներկայացման համար նախատեսված կառուցվածքի։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել երաժշտագիտության, թատերագիտության, գրականագիտության և բեմական արվեստի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։