Скрининг предраковых состояний и начальных форм рака толстой кишки на эндоскопическом материале

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների մտավոր դաստիարակության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Վ. Ա. Սուխոմլինսկու մանկավարժական գաղափարների, կրթադաստիարակչական սկզբունքների և դրանց ժամանակակից կիրառելիության տեսանկյունից։ Քննարկվում են մտավոր դաստիարակության էությունը, նպատակները, հիմնական բաղադրիչները և դրա նշանակությունը դեռահասների ճանաչողական կարողությունների, ինքնուրույն մտածողության, ստեղծագործական ներուժի ու աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սուխոմլինսկու մարդասիրական մանկավարժության սկզբունքներին, երեխայի անհատականության նկատմամբ հարգանքին, ուսուցման և դաստիարակության փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև սովորողների մտավոր զարգացման համար բարենպաստ կրթական միջավայրի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են գիտելիքների յուրացման, մտածողության ակտիվացման, դիտողականության, հիշողության, երևակայության և ճանաչողական հետաքրքրությունների զարգացման մանկավարժական պայմանները։ Դիտարկվում են դեռահասների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, նրանց ինքնուրույնության ձգտումը, հետաքրքրությունների փոփոխությունները և ուսումնական գործունեության նկատմամբ վերաբերմունքի ձևավորման գործընթացները։ Կարևորվում են ուսուցչի դերը սովորողների մտավոր ակտիվության խթանման, անհատական մոտեցման ապահովման, ստեղծագործական առաջադրանքների կազմակերպման և գիտելիքների նկատմամբ գիտակցված հետաքրքրության ձևավորման գործում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Սուխոմլինսկու մանկավարժական աշխատությունները, նրա կրթական փորձը և մտավոր դաստիարակության վերաբերյալ առաջադրած գաղափարները՝ ժամանակակից մանկավարժական տեսությունների հետ համադրության միջոցով։ Անդրադարձ է կատարվում բնության, գրականության, արվեստի, աշխատանքային գործունեության և շրջապատող միջավայրի ճանաչողության նշանակությանը դեռահասների մտավոր ու հոգևոր զարգացման գործընթացում։ Առանձնացվում են մտավոր դաստիարակության և բարոյական, գեղագիտական ու աշխատանքային դաստիարակության փոխկապակցվածության հարցերը՝ անձի համակողմանի զարգացման տեսանկյունից։ Կարևորվում են նաև քննադատական մտածողության, ինքնուրույն ուսումնառության, հետազոտական կարողությունների և ստեղծագործական նախաձեռնողականության զարգացման հնարավորությունները ժամանակակից կրթական միջավայրում։ Դիտարկվում են Սուխոմլինսկու մանկավարժական ժառանգության արդիականությունը կրթության մարդակենտրոն կազմակերպման, սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման և ուսուցման արդյունավետության բարձրացման պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել դեռահասների մտավոր դաստիարակության մեթոդների կատարելագործմանը, դասական մանկավարժական գաղափարների վերաիմաստավորմանը և դրանց կիրառմանը ժամանակակից հանրակրթական համակարգում։ Այն օգտակար է մանկավարժների, կրթության հետազոտողների, հոգեբանների, ուսուցիչների, կրթության կազմակերպիչների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում մթնոլորտային տեղումների քիմիական կազմի և դրանցում տարբեր մետաղների պարունակության ուսումնասիրությանը՝ քաղաքային միջավայրի աղտոտվածության գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անձրևաջրի և ձյան նմուշներում մետաղական տարրերի հայտնաբերման, դրանց կոնցենտրացիաների որոշման, տարածական ու ժամանակային փոփոխությունների բացահայտման և հնարավոր ծագման աղբյուրների գնահատման վրա։ Մթնոլորտային տեղումները դիտարկվում են որպես շրջակա միջավայրի վիճակը բնութագրող կարևոր ցուցիչ, քանի որ օդում առկա մասնիկներն ու մի շարք քիմիական միացություններ կարող են ներգրավվել տեղումների ձևավորման գործընթացում և դրանց միջոցով տեղափոխվել երկրային մակերևույթ։ Քննության են առնվում տեղումների հիմնական ջրաքիմիական բնութագրերը, միջավայրի թթվահիմնային հատկությունները և մետաղների պարունակության փոփոխությունները տարբեր եղանակային ու սեզոնային պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային միջավայրում մետաղների հնարավոր մարդածին և բնական աղբյուրների տարբերակմանը։ Դրանց պարունակության վրա կարող են ազդեցություն ունենալ տրանսպորտային հոսքերը, արդյունաբերական և շինարարական գործունեությունը, վառելիքի այրման գործընթացները, ճանապարհային փոշին, հողային մասնիկների տեղափոխումը և տարածաշրջանի բնական երկրաքիմիական առանձնահատկությունները։ Նմուշների տարածքային համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել քաղաքի տարբեր հատվածների միջև առկա տարբերությունները և առանձնացնել այն տարածքները, որտեղ որոշ տարրերի պարունակությունը կարող է համեմատաբար բարձր լինել։ Կարևորվում է նաև ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար տեղումների քիմիական կազմի կախվածությունը տարվա եղանակից, տեղումների ինտենսիվությունից և մթնոլորտային պայմաններից։ Հետազոտության շրջանակում կիրառվող ջրաքիմիական և անալիտիկ մեթոդները հնարավորություն են տալիս ստանալ քանակական տվյալներ, համադրել տարբեր նմուշների արդյունքները և բացահայտել առանձին մետաղների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել մթնոլորտային աղտոտման գործընթացների գնահատման, աղտոտիչների տեղափոխման և նստեցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության, ինչպես նաև երկարաժամկետ բնապահպանական փոփոխությունների վերահսկման համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում մթնոլորտ–ջուր–հող համակարգում քիմիական տարրերի շրջանառությանը, քանի որ տեղումների միջոցով մակերևույթ հասնող նյութերը կարող են հետագայում ներգործել հողերի, մակերևութային ջրերի և քաղաքային էկոհամակարգերի քիմիական վիճակի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել պատկերացումները քաղաքային տարածքներում մթնոլորտային տեղումների՝ որպես բնապահպանական տեղեկատվության աղբյուրի նշանակության մասին և ձևավորել գիտական հիմք շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի կատարելագործման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, բնապահպանության, երկրաքիմիայի, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և քաղաքային էկոլոգիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը հայ ժողովրդին նվիրված պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայերի ծագումը, պատմական զարգացումը, ազգային ինքնությունը, մշակույթը և հասարակական կյանքը՝ տարբեր ժամանակաշրջանների ու տարածաշրջանների համատեքստում։ Գիրքը ձգտում է ընթերցողին ամբողջական պատկերացում տալ հայ ժողովրդի ձևավորման և պատմական ճակատագրի մասին՝ անդրադառնալով Հայկական բարձրավանդակին, հայկական պետականության տարբեր փուլերին, օտար տիրապետությունների ժամանակաշրջաններին և սփյուռքի ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայերի ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմներին, հատկապես այն պայմաններում, երբ քաղաքական սահմանների փոփոխությունը և օտար իշխանությունների տիրապետությունը հաճախ հանգեցրել են հայկական բնակչության մասնատման։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննարկվել հայերի լեզուն, կրոնը, եկեղեցական ավանդույթները, գրականությունը, արվեստը, ճարտարապետությունը և կրթական մշակույթը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման ու սերունդներին փոխանցման կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայ Առաքելական եկեղեցու դերին, որը դարերի ընթացքում հանդես է եկել ոչ միայն որպես կրոնական հաստատություն, այլև որպես համայնքային և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր կենտրոն։ Աշխատանքը անդրադառնում է նաև հայկական համայնքների տարածմանը Օսմանյան կայսրությունում, Ռուսական կայսրությունում, Մերձավոր Արևելքում և աշխարհի այլ տարածաշրջաններում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևավորվել հայկական սփյուռքի տարբեր կենտրոններ։ Հայերի տնտեսական և հասարակական գործունեությունը ներկայացվում է որպես պատմական զարգացման առանձին կարևոր ուղղություն՝ ընդգրկելով արհեստները, առևտուրը, քաղաքային կյանքը, կրթությունը և մտավոր գործունեությունը։ Միաժամանակ ուսումնասիրության մեջ կարող է անդրադարձ կատարվել 19-րդ դարի ազգային-քաղաքական շարժումներին, հայկական հարցի ձևավորմանը և Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների ու զանգվածային տեղահանությունների հետևանքներին։ Հայոց ցեղասպանության թեման այս պատմական պատկերի առանցքային հատվածներից է, քանի որ այն արմատապես փոխեց արևմտահայության ժողովրդագրական, սոցիալական և մշակութային վիճակը և դարձավ ժամանակակից հայկական սփյուռքի ձևավորման կարևոր գործոններից մեկը։ Աշխատությունը նաև կարող է դիտարկել ցեղասպանությունից հետո հայ համայնքների վերակազմավորման գործընթացը, մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրները և տարբեր երկրներում հայկական ինքնության շարունակականությունը։ Կարևոր է նաև ժամանակակից հայության բազմազանության ներկայացումը՝ Հայաստանի և սփյուռքի միջև գոյություն ունեցող պատմական, մշակութային և հասարակական կապերի տեսանկյունից։ Գիրքը հայերին ներկայացնում է ոչ միայն պատմական իրադարձությունների շրջանակում, այլև որպես մշակութային ինքնուրույնություն պահպանած ժողովուրդ, որի լեզուն, հիշողությունը, կրոնական ավանդույթները և մշակութային ժառանգությունը ձևավորվել են երկարատև ու բարդ պատմական գործընթացների արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է պատմական, մշակութային և ազգագրական դիտարկումները՝ ընթերցողին ներկայացնելով հայ ժողովրդի ծագման, պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի և սփյուռքյան գոյության հիմնական առանձնահատկությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, ազգագրությամբ, հայկական մշակույթով և հայ ժողովրդի ժամանակակից ինքնության ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում ջազի ձևավորման, զարգացման և տարածման պատմությանը՝ ներկայացնելով այս երաժշտական ուղղության տեղը երկրի մշակութային կյանքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ջազի՝ Հայաստան մուտք գործելու նախադրյալները, դրա աստիճանական տարածումը երաժշտական միջավայրում և այն սոցիալ-մշակութային պայմանները, որոնք նպաստել են ժանրի կայացմանն ու զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական երաժշտական ավանդույթների և ջազային մտածողության փոխազդեցությանը, որի արդյունքում ձևավորվել են ազգային երաժշտական ինքնատիպությամբ օժտված կատարողական և ստեղծագործական մոտեցումներ։ Գրքում ներկայացվում է ջազային երաժշտության զարգացման ընթացքը տարբեր ժամանակաշրջաններում՝ անդրադառնալով կատարողներին, երաժշտական խմբերին, համերգային գործունեությանը, կրթական միջավայրին և ջազի հանրայնացմանը նպաստած մշակութային նախաձեռնություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես է փոխվել ջազի ընկալումը Հայաստանում և ինչպես է այն աստիճանաբար վերածվել ոչ միայն ներմուծված երաժշտական ժանրի, այլև տեղական ստեղծագործական մշակույթի կարևոր բաղադրիչի։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ջազի տարբեր ուղղությունների զարգացումը, դրանց կապը ժամանակակից երաժշտական գործընթացների հետ և հայ երաժիշտների ներդրումը ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային ջազային միջավայրում։ Կարևորվում է նաև ջազային կրթության և մասնագիտական պատրաստության դերը, քանի որ երաժշտական դպրոցները, բուհերը, համերգային հարթակներն ու փառատոները նշանակալի դեր են ունեցել ժանրի շարունակական զարգացման գործում։ Գիրքը միաժամանակ մշակութաբանական արժեք ունի՝ ջազը ներկայացնելով որպես Հայաստանի երաժշտական կյանքի, քաղաքային մշակույթի և միջազգային մշակութային կապերի կարևոր դրսևորում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, մշակութաբաններին, ջազի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, երաժիշտներին, ուսանողներին և Հայաստանի ժամանակակից երաժշտական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը կենտրոնանում է աստղագիտական ամենակարևոր պայթյունային երևույթներից մեկի՝ գերբնական աստղերի որոշակի դասի առաջացման մեխանիզմների ուսումնասիրության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է այն տարբեր ուղիները, որոնց միջոցով աստղային համակարգերը կարող են հասնել այն պայմաններին, որոնք հանգեցնում են հսկայական պայթյունի, ինչպես նաև ուսումնասիրում է այդ գործընթացների բազմազանությունը և դրանց ազդեցությունը դիտարկվող հատկությունների վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են տեսական մոդելներ, դիտողական տվյալների համեմատություններ և աստղերի էվոլյուցիայի վերաբերյալ ժամանակակից պատկերացումներ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել, թե ինչու են նման երևույթները երբեմն ցուցաբերում տարբեր լուսարձակություն, սպեկտրային առանձնահատկություններ և զարգացման սցենարներ։ Քննարկվում են ինչպես կրկնակի աստղային համակարգերի փոխազդեցությունները, այնպես էլ զանգվածի կուտակման, նյութի փոխանցման և աստղային մնացորդների միավորման գործընթացները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն աստղերի կյանքի վերջնական փուլերի ըմբռնման, այլև տիեզերքի ընդարձակման, գալակտիկաների զարգացման և ժամանակակից տիեզերագիտության հիմնարար հարցերի ուսումնասիրության համար։ Այն նախատեսված է աստղագիտությամբ, աստղաֆիզիկայով և տիեզերագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողների և հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության շրջանակներում քաղաքացիական հայցի ինստիտուտի ուսումնասիրությանը, դրա իրավական բնույթին, կիրառման առանձնահատկություններին և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ հանցագործության հետևանքով անձին, կազմակերպությանը կամ այլ իրավատիրոջ պատճառված գույքային կամ այլ վնասի հատուցման պահանջը ներկայացվում և քննվում է քրեական վարույթի շրջանակում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են քաղաքացիական հայցի ներկայացման հիմքերը, հայցվոր և պատասխանող կողմերի դատավարական կարգավիճակը, նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև հայցի ընդունման, ապահովման, քննության և լուծման հետ կապված ընթացակարգային հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քրեական գործով հանցագործության և դրա հետևանքով պատճառված վնասի միջև պատճառահետևանքային կապի հաստատմանը, վնասի բնույթի և չափի որոշմանը, ինչպես նաև համապատասխան ապացույցների ձեռքբերման և գնահատման խնդիրներին։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նաև քրեական և քաղաքացիական իրավական հարաբերությունների փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են տարբեր իրավական ոլորտների նորմերը համադրվել մեկ դատավարական գործընթացի շրջանակում։ Առանձին կարևորություն է տրվում քաղաքացիական հայցի ապահովման միջոցներին, վնասի փոխհատուցման արդյունավետությանը և տուժողի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել նաև այն գործնական իրավիճակները, երբ քրեական վարույթի դադարեցումը, արդարացման դատավճիռը, հանցագործության իրավական որակավորման փոփոխությունը կամ այլ դատավարական հանգամանքներ ազդեցություն են ունենում քաղաքացիական հայցի հետագա ընթացքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավակիրառ պրակտիկայի խնդիրներին՝ կապված դատական մարմինների կողմից քաղաքացիական պահանջների քննության միասնականության, վնասի ապացուցման չափանիշների և դատավարական երաշխիքների արդյունավետության հետ։ Ուսումնասիրության նպատակներից է բացահայտել գործող կարգավորման բացերը և առաջարկել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ ապահովելու վնաս կրած անձանց իրավունքների առավել արդյունավետ պաշտպանությունը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ քաղաքացիական հայցի արդյունավետ կիրառումը կարող է նպաստել քրեական վարույթի շրջանակում տուժողի իրավունքների ամբողջական վերականգնմանը և առանձին քաղաքացիական դատավարության անհրաժեշտության նվազեցմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել դատավորների, դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, իրավաբան-հետազոտողների, դասախոսների և քրեական ու քաղաքացիական դատավարության ոլորտներն ուսումնասիրող ուսանողների համար։