Թարգմանությունը՝ որպես գեղարվեստական կերպարի վերստեղծման գործընթաց Վ. Ս. Մոեմի վեպերում («Ստրկություն մարդկային», «Լուսին և վեցպենսանոց», «Թատրոն»)

История

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի ավանդական մշակույթում կանանց նկատմամբ գործածվող արգելանքների, սահմանափակումների և վարքականոնների պատմազգագրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում և հայկական համայնքներում կանանց առօրյա կյանքի, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական վարքագծի և ծիսական գործունեության հետ կապված ավանդական պատկերացումներն ու նորմերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սովորույթներին և արգելանքներին, որոնք կարգավորել են կնոջ վարքագիծը ընտանիքում, ամուսնության և մայրության ընթացքում, կենցաղում, կրոնական ու ծիսական իրավիճակներում և համայնքային կյանքում։ Աշխատության մեջ փորձ է արվում բացահայտել այդ ավանդույթների ձևավորման հիմքերը, դրանց սոցիալական և մշակութային նշանակությունը, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջաններում դրանց դրսևորման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է նաև ավանդական հասարակության արժեքային համակարգի ազդեցությունը կանանց սոցիալական կարգավիճակի, իրավունքների և պարտականությունների ընկալման վրա։ Պատմազգագրական նյութերի միջոցով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հայ կնոջ առօրյա կյանքի և հասարակական դիրքի վերաբերյալ ավանդական պատկերացումները, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես են որոշակի արգելանքներ փոխանցվել սերնդեսերունդ և փոփոխվել հասարակական ու մշակութային պայմանների ազդեցությամբ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայկական ավանդական մշակույթի, ընտանիքի և կենցաղի պատմության, գենդերային դերերի և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ազգագրագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հայագետներին, սոցիալական և մարդաբանական ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հակոբ Ասատուրյանի վեպ-եռագրության գեղարվեստական, գաղափարական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների քննությանը՝ բացահայտելով ստեղծագործությունների փոխկապակցվածությունը, թեմատիկ առանցքները և հեղինակի արձակին բնորոշ աշխարհընկալումը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում եռագրության ամբողջական կառուցվածքն է, որտեղ առանձին վեպերը միավորվում են ընդհանուր գաղափարական և գեղարվեստական համակարգի մեջ՝ ստեղծելով ավելի լայն ու բազմաշերտ պատում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն յուրաքանչյուր ստեղծագործության ինքնուրույն արժեքը, այլև դրանց միջև գոյություն ունեցող թեմատիկ, կերպարային, ժամանակային և գաղափարական կապերը։ Եռագրության կարևոր առանձնահատկություններից է անհատի և ժամանակաշրջանի փոխհարաբերության ներկայացումը։ Հեղինակը մարդու անձնական ճակատագիրը դիտարկում է հասարակական և պատմական լայն գործընթացների համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են քաղաքական, սոցիալական և մշակութային փոփոխությունները ներգործում մարդու մտածողության, վարքագծի և արժեքային կողմնորոշումների վրա։ Կերպարների կյանքը հաճախ զարգանում է փոփոխվող իրականության պայմաններում, որտեղ նրանց անհրաժեշտ է վերագնահատել սեփական համոզմունքները, հարաբերությունները և ապագայի վերաբերյալ պատկերացումները։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարային համակարգին։ Եռագրության հերոսները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին վեպերի գործող անձինք, այլև որպես ընդհանուր գեղարվեստական աշխարհի կրողներ։ Նրանց հարաբերությունները, ներքին զարգացումը և որոշումների հետևանքները կարող են դիտարկվել որպես ամբողջական պատմության տարբեր փուլեր, որոնց միջոցով բացահայտվում են հեղինակի հիմնական գաղափարները։ Կերպարների հոգեբանական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ մարդու ներքին հակասություններին, հիշողությանը, ինքնության որոնմանը, պատասխանատվությանը և սեփական ընտրությունների հետ առերեսվելու խնդրին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ժամանակի և հիշողության թեման։ Անցյալը եռագրության գեղարվեստական աշխարհում հաճախ շարունակում է ազդեցություն ունենալ ներկայի վրա, իսկ հիշողությունը դառնում է անձնական և հասարակական փորձի պահպանման միջոց։ Հերոսների ներկայիս վիճակը պայմանավորված է ոչ միայն տվյալ պահի իրադարձություններով, այլև անցյալում ունեցած փորձառություններով, կորուստներով, ընտրություններով և հարաբերություններով։ Այդ պատճառով ժամանակային տարբեր շերտերի փոխներթափանցումը նպաստում է վեպերի հոգեբանական խորությանը և հնարավորություն է տալիս պատմությունը ներկայացնել ոչ թե որպես ավարտված անցյալ, այլ որպես շարունակաբար ապրող փորձ։ Եռագրության կառուցվածքային առանձնահատկությունը նույնպես ուսումնասիրության կարևոր առարկա է։ Երեք ստեղծագործությունների միավորումը թույլ է տալիս ընդլայնել պատումի ժամանակային և տարածական սահմանները, ներկայացնել ավելի մեծ թվով կերպարներ ու իրադարձություններ և ստեղծել հասարակական կյանքի ավելի ընդգրկուն պատկեր։ Յուրաքանչյուր վեպ կարող է ունենալ իր ներքին կառուցվածքն ու սյուժետային կենտրոնը, սակայն ամբողջ շարքը միավորվում է ընդհանուր գաղափարական տրամաբանությամբ։ Այդպիսի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս աստիճանաբար զարգացնել թեմաները և կերպարների ճակատագրերը՝ ընթերցողին ներկայացնելով երկարատև պատմական կամ մարդկային գործընթացի տարբեր փուլերը։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև վեպ-եռագրության լեզվաոճական առանձնահատկություններին։ Պատումի բազմաշերտությունը, կերպարների խոսքի անհատականացումը, հոգեբանական դիտարկումները, նկարագրական մանրամասները և պատմողական տարբեր եղանակների համադրումը նպաստում են ստեղծագործության ամբողջական մթնոլորտի ձևավորմանը։ Հեղինակը արտաքին իրադարձությունները հաճախ կապում է ներքին ապրումների հետ՝ հնարավորություն տալով նույն դրվագը դիտարկել և՛ իրադարձային, և՛ հոգեբանական տեսանկյունից։ Այսպիսի մոտեցումը խորացնում է կերպարների ներաշխարհի բացահայտումը և եռագրությանը հաղորդում բազմաձայնություն։ Հակոբ Ասատուրյանի վեպ-եռագրության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ այն հնարավորություն է տալիս դիտարկել վեպի լայնածավալ կառուցվածքի գեղարվեստական հնարավորությունները։ Եռագրությունը կարող է միավորել անձնական պատմությունը և հասարակական համայնապատկերը, անհատի հոգեբանական զարգացումը և ժամանակաշրջանի փոփոխությունները, մասնավոր ճակատագիրը և ընդհանրական գաղափարները։ Այդ համադրության շնորհիվ ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին հերոսների կյանքի պատմություն, այլև որպես որոշակի ժամանակի, միջավայրի և մարդկային հարաբերությունների գեղարվեստական ուսումնասիրություն։ Այս ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հակոբ Ասատուրյանի վեպ-եռագրության գաղափարական բովանդակության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գեղարվեստական արժեքի մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրականությամբ, ժամանակակից արձակով, վեպի ժանրի կառուցվածքային հնարավորություններով և կերպարների հոգեբանական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին, ուսանողներին և գրականագետներին՝ օգնելով բացահայտել եռագրության ներքին միասնությունն ու դրա նշանակությունը հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության մեջ։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Лингвистика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով նրա բառապաշարային, քերականական և ոճական շերտերը հայ միջնադարյան գրավոր ավանդույթի համատեքստում։ Աշխատությունը վերլուծում է գրաբարին բնորոշ լեզվական կառուցվածքները, աստվածաբանական և փիլիսոփայական եզրաբանության կիրառությունը, ինչպես նաև պատկերավորման և շարադասության առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորում են երկի բարձր ոճական մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստում օգտագործվող հոմիլետիկ և մեկնողական լեզվաձևերին, որոնք միավորում են դիդակտիկ, բարոյախրատական և աստվածաբանական խոսքի տարրերը՝ ստեղծելով բազմաշերտ իմաստային համակարգ։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է հունաբան և սեմական ազդեցությունների հնարավոր հետքերը, ինչպես նաև դրանց ինտեգրումը հայերեն միջնադարյան գրական լեզվի զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր է հայագիտության, գրականագիտության և լեզվաբանության համար՝ նպաստելով «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվի գիտական մեկնաբանությանը և միջնադարյան հայ գրական լեզվի ուսումնասիրության խորացմանը։

Биология

Աշխատանքը նվիրված է օրգանիզմի տարբեր հյուսվածքների բջջային կառուցվածքների հիստոքիմիական ուսումնասիրման նոր և կատարելագործված մոտեցումներին՝ նորմալ և ախտաբանական վիճակների համեմատական վերլուծության համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բջիջների և հյուսվածքների կառուցվածքային, քիմիական ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների առավել մանրամասն բացահայտումը, ինչպես նաև տարբեր հիվանդությունների և ախտաբանական գործընթացների ընթացքում դրանցում տեղի ունեցող փոփոխությունների հայտնաբերումը։ Ներկայացվում են հիստոքիմիական հետազոտությունների տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, հյուսվածքների նմուշների նախապատրաստման, ֆիքսման և մշակման առանձնահատկությունները, տարբեր բջջային բաղադրիչների հայտնաբերման եղանակները և մանրադիտակային հետազոտության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջիջներում և հյուսվածքներում սպիտակուցների, ֆերմենտների, լիպիդների, ածխաջրերի, նուկլեինաթթուների և այլ կենսաքիմիական բաղադրիչների տեղակայման ու քանակական կամ որակական փոփոխությունների ուսումնասիրմանը։ Նորմալ հյուսվածքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բնութագրել դրանց բնական կառուցվածքն ու քիմիական կազմակերպվածությունը, իսկ ախտաբանական նմուշների հետ համեմատությունը՝ բացահայտել բջջային մակարդակում առաջացող շեղումները և դրանց հնարավոր կապը հիվանդության զարգացման մեխանիզմների հետ։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նոր մեթոդների և տեխնիկական մոտեցումների կիրառման արդյունավետության գնահատումը՝ դրանց զգայունության, ընտրողականության, վերարտադրելիության և տեղեկատվական արժեքի տեսանկյունից։ Հիստոքիմիական մեթոդների կատարելագործումը կարող է ընդլայնել բջջային և հյուսվածքային փոփոխությունների հայտնաբերման հնարավորությունները՝ նպաստելով ախտաբանական գործընթացների առավել խորքային ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հյուսվածաբանության, ցիտոլոգիայի, ախտաբանական անատոմիայի, փորձարարական բժշկության և կենսաբանական հետազոտությունների ոլորտներում՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է կապ հաստատել հյուսվածքի մորֆոլոգիական պատկերի և դրա քիմիական ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների միջև։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բժշկական և կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողների, ասպիրանտների, հետազոտողների, հյուսվածաբանների, ախտաբանների և հարակից ոլորտների մասնագետների համար՝ որպես հիմք բջջային կառուցվածքների ուսումնասիրության ժամանակակից մեթոդների, նորմայի և պաթոլոգիայի միջև տարբերությունների և հիստոքիմիական հետազոտությունների հնարավորությունների ավելի խոր ընկալման համար։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է գրաբարում պարզ նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դասական հայերենի նախադասությունների կազմության, անդամների փոխհարաբերությունների և շարահյուսական կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում պարզ նախադասությունն է՝ որպես մեկ քերականական հիմք ունեցող շարահյուսական միավոր, որի միջոցով գրաբարում ձևավորվում և արտահայտվում են տարբեր բնույթի մտքեր ու հարաբերություններ։ Աշխատանքում կարող են մանրամասն քննության ենթարկվել նախադասության գլխավոր անդամները՝ ենթական և ստորոգյալը, ինչպես նաև երկրորդական անդամների՝ խնդրի, որոշչի, հատկացուցչի, պարագայի և այլ կառուցվածքային բաղադրիչների գործառույթներն ու փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի շարադասությանը, քանի որ գրաբարում նախադասության անդամների դիրքը և դրանց փոխհարաբերությունները կարող են էապես տարբերվել ժամանակակից հայերենի կառուցվածքային օրինաչափություններից։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ դեր են կատարում քերականական հոլովաձևերը, բայական ձևերը, կապակցման միջոցները և շարադասությունը նախադասության իմաստային ու քերականական կառուցվածքի ձևավորման մեջ։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել նաև պարզ նախադասությունների տարբեր տեսակներ՝ ըստ կառուցվածքի, հաղորդակցական նպատակի և քերականական հիմքի բնույթի, ինչպես նաև դրանց առանձնահատկությունները գրաբարյան գրական տարբեր աղբյուրներում։ Օրինակների վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել գրաբարի շարահյուսական համակարգի այն առանձնահատկությունները, որոնք կարևոր են հին հայերեն տեքստերի ճիշտ ընթերցման, մեկնաբանման և ժամանակակից հայերեն փոխանցման համար։ Այս թեման հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ գրաբարի շարահյուսության իմացությունը թույլ է տալիս ավելի խորությամբ ուսումնասիրել հայ մատենագրության լեզուն և հասկանալ հին հեղինակների կողմից կիրառված արտահայտչական ու քերականական միջոցները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բանասերների, գրաբարի և հայոց լեզվի պատմության մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է գրաբարի պարզ նախադասության կառուցվածքային համակարգը՝ ուշադրություն դարձնելով նրա բաղադրիչների փոխհարաբերություններին, շարադասությանը, քերականական ձևավորմանն ու իմաստային կազմակերպմանը, և նպաստում է դասական հայերենի շարահյուսական առանձնահատկությունների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։