Տեխնոլոգիաների միջազգային փոխանցման դերը անցումային տնտեսության կայունացման գործում (ՀՀ օրինակով)

Политология

Գիրքը՝ «Քաղաքացիական պաշտպանություն», հեղինակը Ալտունին Ա.Տ., հանդիսանում է ուսումնական և մեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է քաղաքացիական պաշտպանության համակարգի տեսական հիմքերին, կազմակերպման սկզբունքներին և գործնական կիրառմանը։ Այն ներկայացնում է քաղաքացիական պաշտպանության նպատակներն ու խնդիրները՝ ուղղված բնակչության, նյութական արժեքների և ենթակառուցվածքների պաշտպանությանը խաղաղ և արտակարգ իրավիճակներում։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են վտանգների հիմնական տեսակները՝ բնական, տեխնածին և ռազմական բնույթի, ինչպես նաև դրանց ազդեցության կանխարգելման և նվազեցման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված քաղաքացիական պաշտպանության կառավարման համակարգին, ազդարարման և նախազգուշացման միջոցներին, տարհանման կազմակերպմանը, անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանական միջոցների կիրառմանը։ Ներառված են նաև փրկարարական և վթարավերականգնողական աշխատանքների կազմակերպման սկզբունքները, բնակչության պատրաստվածության բարձրացման մեթոդները և անվտանգության մշակույթի ձևավորման հարցերը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, քաղաքացիական պաշտպանության և փրկարար ծառայությունների աշխատակիցների, ինչպես նաև արտակարգ իրավիճակների ոլորտով հետաքրքրված մասնագետների համար՝ նպաստելով տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և գործնական կարողությունների զարգացմանը։

История

Աշխատությունը Հռոմի պատմությանը նվիրված բազմահատոր պատմագիտական երկի երկրորդ մասն է, որը ներկայացնում է հռոմեական պետության կազմավորման, տարածքային ընդարձակման և հանրապետական կառավարման ամրապնդման պատմական գործընթացները։ Շարադրանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հռոմի՝ քաղաք-պետությունից դեպի հզոր քաղաքական և ռազմական կենտրոն վերածվելու ընթացքին՝ անդրադառնալով պետական կառավարման համակարգի ձևավորմանը, հասարակական կառուցվածքին, իրավական հարաբերություններին և արտաքին քաղաքականությանը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում հանրապետական հաստատությունների զարգացումը, սենատի և ժողովրդական ժողովների դերակատարությունը, հյուպատոսների ու այլ պետական պաշտոնյաների լիազորությունները, ինչպես նաև պատրիկների և պլեբեյների միջև հասարակական ու քաղաքական պայքարը։ Հռոմի տարածքային ընդարձակման պատմությունը դիտարկվում է ռազմական նվաճումների, հարևան ժողովուրդների հետ հարաբերությունների, դաշինքների և հակամարտությունների համատեքստում։ Այս գործընթացները կարևոր նշանակություն ունեցան ոչ միայն հռոմեական պետության հզորացման, այլև Միջերկրածովյան աշխարհի քաղաքական ու տնտեսական հարաբերությունների վերափոխման համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին փոխվում Հռոմի հասարակական հարաբերությունները, ռազմական կազմակերպումը և կառավարման մեխանիզմները պետության աճին զուգընթաց։ Այն արժեքավոր է հին Հռոմի քաղաքական պատմության, հանրապետական կառավարման ավանդույթների, իրավական համակարգի և դասական քաղաքակրթության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հռոմեական հնագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հին աշխարհի պատմությամբ և պետականության զարգացման պատմական ձևերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

География

Աշխատությունը նվիրված է պոչամբարների և դրանց պատվարային կառուցվածքների կայունության գնահատման հիմնախնդիրներին դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով կառուցվածքի, պահվող թափոնային զանգվածի և հիմնատակային գրունտների փոխազդեցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դինամիկ բեռնվածքների հետևանքով գրունտային միջավայրում առաջացող լարումների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ամբողջ համակարգի ընդհանուր կայունության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սեյսմիկ ազդեցությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ երկրաշարժերի ժամանակ պոչամբարի պատվարներում և նստվածքային զանգվածներում առաջացող փոփոխությունները կարող են էապես տարբերվել ստատիկ պայմաններում դիտվող վարքից։ Քննվում են գրունտների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, խոնավության, խտության, հատիկաչափական կազմի և ջրահագեցվածության ազդեցությունները դինամիկ արձագանքի ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ծակոտկենային ջրի ճնշման փոփոխությունների, ամրության հնարավոր նվազման և դեֆորմացիաների կուտակման գնահատումը՝ որպես կառուցվածքի կայունության վրա ազդող գործոններ։ Ուսումնասիրվում են նաև պատվարների երկրաչափական առանձնահատկությունները, կառուցման փուլայնությունը, հիմքի պայմանները և պոչային նյութերի տարածական բաշխվածությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել երկրատեխնիկական հետազոտությունների տվյալները, ինժեներաերկրաբանական դիտարկումները և թվային մոդելավորման մեթոդները՝ տարբեր դինամիկ սցենարների պայմաններում համակարգի վարքը գնահատելու նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում կայունության սահմանային վիճակների և առավել զգայուն հատվածների բացահայտմանը, ինչը կարևոր է վտանգների գնահատման և երկարաժամկետ վերահսկման համար։ Դիտարկվում է նաև մոնիթորինգի նշանակությունը՝ տեղաշարժերի, ջրային ռեժիմի և կառուցվածքի վիճակի փոփոխությունները ժամանակին հայտնաբերելու տեսանկյունից։ Նման ուսումնասիրություններն անհրաժեշտ են հանքարդյունաբերական թափոնների պահեստավորման օբյեկտների անվտանգության, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և տեխնածին վտանգների նվազեցման գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրունտների մեխանիկայի, երկրատեխնիկայի, սեյսմակայունության և ինժեներական երկրաբանության մոտեցումները՝ դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում պոչամբարների կառուցվածքային կայունությունն ու անվտանգության գործոնները համալիր գնահատելու նպատակով։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է միատարր և կազմային օղակաձև թիթեղների կայունության խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով բարակ թիթեղների ճկման, սեղմման և կորացման պայմաններում առաջացող բաքլինգի (buckling) երևույթները։ Վերլուծվում են տարբեր բեռնվածքային սխեմաներում օղակաձև կառուցվածքների կայունության կորուստի մեխանիզմները, նյութերի մեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը կրիտիկական բեռնվածության վրա, ինչպես նաև սահմանային պայմանների դերը համակարգի ընդհանուր վարքագծում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կազմային (composite) թիթեղների անիզոտրոպ հատկություններին, շերտավոր կառուցվածքների ազդեցությանը կայունության բարձրացման վրա և օպտիմալ նախագծային պարամետրերի ընտրությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է արդյունքների կիրառությունները ավիատիեզերական տեխնիկայում, մեքենաշինությունում և կառուցվածքային ինժեներիայում՝ ընդգծելով թեթև, բայց բարձր ամրությամբ կոնստրուկցիաների նախագծման հնարավորությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական մոդելներ և հաշվարկային մոտեցումներ, որոնք նպաստում են օղակաձև թիթեղների կայունության ավելի ճշգրիտ կանխատեսմանը և ինժեներական կիրառություններին։

Религия

Քրիստոնեական կրոնի հիմնադրույթների, պատմության, դավանաբանական սկզբունքների և հոգևոր կյանքի համակողմանի ուսումնասիրությանն ուղղված այս աշխատությունը ներկայացնում է քրիստոնեությունը որպես կրոնական ուսմունք, բարոյական համակարգ և պատմականորեն ձևավորված հոգևոր ու մշակութային ավանդույթ։ Գրքի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական հավատի էությանը, դրա սկզբնավորման գաղափարական հիմքերին, աստվածաբանական բովանդակությանը և եկեղեցական կյանքի կազմակերպման սկզբունքներին՝ նպաստելով կրոնական գիտելիքների համակարգված յուրացմանն ու քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է քրիստոնեական կրոնի հիմնական հասկացությունների, Աստծո և մարդու փոխհարաբերության, աստվածային հայտնության, Սուրբ Գրքի, Հիսուս Քրիստոսի անձի և առաքելության, Սուրբ Երրորդության, փրկագործության և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ դավանաբանական պատկերացումների ուսումնասիրությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քրիստոնեական հավատքի ձևավորման և տարածման պատմական հանգամանքներին, վաղ քրիստոնեական համայնքների առաջացմանը, առաքելական քարոզչությանը և եկեղեցու՝ որպես հավատացյալների հոգևոր միավորման հաստատության ձևավորմանը։ Քրիստոնեության պատմական ընթացքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է այդ կրոնը տարածվել տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների շրջանում՝ աստիճանաբար ձևավորելով համաշխարհային պատմության, հասարակական հարաբերությունների, արվեստի, գրականության և բարոյական մտածողության վրա մեծ ազդեցություն ունեցող հոգևոր համակարգ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է քրիստոնեական եկեղեցու դավանաբանական և ծիսական կյանքի ներկայացումը։ Եկեղեցական խորհուրդները, աղոթքը, պաշտամունքը, պահքը, տոները և հոգևոր կարգապահությունը դիտարկվում են որպես քրիստոնեական կյանքի կարևոր բաղադրիչներ, որոնց միջոցով արտահայտվում և պահպանվում են հավատքի հիմնական սկզբունքները։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի եկեղեցու առաքելության, հոգևորականության ծառայության և հավատացյալ համայնքի դերի պարզաբանումը։ Քրիստոնեական կրոնը ներկայացվում է ոչ միայն որպես աստվածաբանական դրույթների ամբողջություն, այլև որպես կյանքի որոշակի եղանակ, որն ուղղորդում է մարդու անձնական, ընտանեկան և հասարակական վարքագիծը։ Աշխատության գաղափարական առանցքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական բարոյագիտությունը։ Սերը, հավատարմությունը, արդարությունը, խոնարհությունը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, համբերությունը և մերձավորի նկատմամբ պատասխանատվությունը դիտարկվում են որպես այն հիմնարար արժեքները, որոնց վրա կառուցվում է քրիստոնեական բարոյական աշխարհընկալումը։ Մարդու հոգևոր կատարելագործումը կապվում է ոչ միայն հավատքի ընդունման, այլև դրա գործնական արտահայտման հետ՝ ընդգծելով խղճի մաքրության, ինքնաքննության, բարեգործության և բարոյական պարտքի գիտակցման կարևորությունը։ Այս մոտեցմամբ աշխատությունը նպաստում է քրիստոնեական ուսմունքի ճանաչողական և դաստիարակչական նշանակության բացահայտմանը։ Կրոնագիտական շարադրանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ քրիստոնեությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ երևույթ, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է աստվածաբանական, պատմական, բարոյագիտական և մշակութաբանական տեսանկյունների համադրում։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն յուրացնելու կրոնական գիտելիքներ, այլև հասկանալու քրիստոնեական գաղափարների ազդեցությունը հասարակության պատմական զարգացման, ազգային ինքնության ձևավորման և մշակութային արժեքների պահպանման վրա։ Գրքի ուսուցողական նշանակությունը պայմանավորված է թեմաների համակարգված ներկայացմամբ և քրիստոնեական գիտելիքների ամբողջական պատկեր ստեղծելու նպատակով։ Այն կարող էր ծառայել որպես կրոնական կրթության ձեռնարկ՝ նախատեսված ուսումնական հաստատությունների սովորողների, հոգևոր կրթություն ստացող անձանց և քրիստոնեական վարդապետության հիմունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ կրթական, հոգևոր և գիտակրթական կյանքի ուսումնասիրության մեջ։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը հայ լուսավորական մտքի, գիտության և կրթության զարգացման կարևոր կենտրոններից էր, որի գործունեությունը նպաստել է հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծմանը, եվրոպական և ռուսական կրթական փորձի յուրացմանը և հայ երիտասարդության մտավոր պատրաստվածության բարձրացմանը։ Ճեմարանի հրատարակչական գործունեությունը ներառում էր տարբեր բնագավառների գրքեր՝ նպաստելով ինչպես աշխարհիկ գիտելիքների, այնպես էլ կրոնական ու աստվածաբանական ուսմունքների տարածմանը։ Այս հրատարակությունը ներկայացնում է այն կրթական ավանդույթը, որի շրջանակում քրիստոնեական կրոնի ուսումնասիրությունը դիտարկվում էր որպես ընդհանուր մտավոր և բարոյական դաստիարակության կարևոր բաղադրիչ։ Գրական առանձնահատկությունների տեսանկյունից աշխատությունը պատկանում է կրոնագիտական և աստվածաբանական ուսումնական արձակի ոլորտին։ Դրան բնորոշ են հասկացությունների բացատրությունը, կրոնական սկզբունքների համակարգումը, պատմական տեղեկությունների և դավանաբանական գիտելիքների համադրումը, ինչպես նաև բարոյադաստիարակչական նպատակադրումը։ Այն արժեքավոր է հայերեն կրոնագիտական գրականության, քրիստոնեական կրթության, եկեղեցական պատմության և 19-րդ դարի հայ լուսավորական շարժման ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, կրոնագետներին, պատմաբաններին, մանկավարժներին, հայ եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և քրիստոնեական մշակույթի ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է քրիստոնեական կրոնի պատմական ու գաղափարական հիմքերի ճանաչման, հայերեն աստվածաբանական գրականության զարգացման ընթացքի ուսումնասիրման և կրոնի՝ հասարակական ու մշակութային կյանքում ունեցած նշանակության բացահայտման հնարավորությամբ։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հանրային կառավարման ոլորտում ներքին աուդիտի համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կառավարման արդյունավետության, հաշվետվողականության, թափանցիկության և պետական միջոցների նպատակային օգտագործման ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ներքին աուդիտի էությունը, նպատակները, գործառույթները և հանրային կառավարման համակարգում դրա դերը, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմիններում ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման գործընթացների հետ դրա փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին աուդիտի կազմակերպման և իրականացման գործող մեխանիզմներին, աուդիտի անկախությանն ու օբյեկտիվությանը, մասնագիտական կարողություններին, ներքին վերահսկողության համակարգերի գնահատմանը և աուդիտորական առաջարկությունների արդյունավետ իրականացմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ՀՀ հանրային հատվածում ներքին աուդիտի ինստիտուցիոնալ և իրավական հիմքերը, պետական կառավարման մարմինների առանձնահատկությունները և գործող համակարգի հիմնական խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ռիսկերի վրա հիմնված աուդիտի կիրառմանը, որը հնարավորություն է տալիս սահմանափակ ռեսուրսներն ուղղել առավել նշանակալի ռիսկերի և կառավարման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին աուդիտի և արտաքին վերահսկողության փոխհարաբերություններին, տեղեկատվական համակարգերի կիրառմանը, աուդիտորական ընթացակարգերի թվայնացմանը և տվյալների վերլուծության ժամանակակից մեթոդների օգտագործմանը։ ՀՀ հանրային կառավարման ոլորտի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ներքին աուդիտի արդյունավետությանը խոչընդոտող կազմակերպական, մասնագիտական և մեթոդաբանական գործոնները և առաջարկելու դրանց հաղթահարման ուղիներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունն ու դրա համադրումը ՀՀ պայմանների հետ՝ ներքին աուդիտի ժամանակակից չափանիշներին համապատասխան զարգացման հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ներքին վերահսկողության համակարգերի ամրապնդմանը, պետական կառավարման մարմինների գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական և գործառնական ռիսկերի նվազեցմանը, ինչպես նաև հանրային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ կառավարմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պետական կառավարման մասնագետներին, ներքին և արտաքին աուդիտորներին, ֆինանսիստներին, տնտեսագետներին, վերահսկողության ոլորտի մասնագետներին, հանրային ֆինանսների հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։