Ещё в разделе Педагогика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Литература

    Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր VII

    Ժողովածուն ներկայացնում է հայ ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության հարուստ ավանդույթը՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով ժողովրդի պատկերացումներին, կենսափորձին, բարոյական արժեքներին և աշխարհընկալմանը։ Հեքիաթները բանահյուսական ժառանգության կարևոր տեսակներից են, որոնց միջոցով սերնդեսերունդ փոխանցվել են կյանքի մասին պատկերացումները, մարդկային հարաբերությունների ընկալումները, արդարության ու անարդարության, բարու և չարի, խելքի ու խորամանկության, աշխատասիրության և ազնվության գաղափարները։ Դրանցում իրական կյանքի դրվագները հաճախ միահյուսվում են հրաշապատում, երևակայական և խորհրդանշական տարրերին՝ ստեղծելով գեղարվեստական ինքնատիպ աշխարհ։ Ժողովրդական հեքիաթներին բնորոշ են կենդանի խոսքը, պատկերավոր արտահայտությունները, կրկնությունները, ավանդական սյուժետային կառուցվածքները և կերպարների հստակ հակադրությունները։ Դրանք ոչ միայն զվարճանքի ու գեղարվեստական հաճույքի աղբյուր են, այլև կարևոր նյութ՝ հայկական հասարակության հոգևոր մշակույթը, կենցաղը, սովորույթները, արժեքային համակարգը և բանավոր խոսքի առանձնահատկությունները ճանաչելու համար։ Ժողովածուն նպաստում է ժողովրդական ստեղծագործության պահպանմանը, ուսումնասիրությանն ու հետագա սերունդներին փոխանցմանը՝ միաժամանակ արժեքավոր լինելով բանահյուսությամբ, գրականությամբ, ազգագրությամբ և ազգային մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար։

    Обновлено. 2026-11-03
    Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր VII
    Онлайн

    Религия

    Հայոց եկեղեցու արարողակարգով ընթերցանության կարգը

    Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսական և պաշտամունքային ավանդությանը նվիրված աշխատություն, որը ներկայացնում է եկեղեցական արարողությունների ընթացքում կատարվող սուրբգրային և հոգևոր ընթերցումների կարգը, դրանց կազմակերպման սկզբունքներն ու տեղը եկեղեցական պաշտամունքի ընդհանուր համակարգում։ Աշխատության հիմնական նշանակությունը կապված է եկեղեցական ընթերցանության կանոնակարգման, պաշտամունքային ավանդության պահպանման և հոգևոր արարողությունների հաջորդականության ապահովման հետ։ Հայ եկեղեցու ծիսական կյանքում ընթերցանությունը կարևորագույն դեր ունի, քանի որ դրա միջոցով հավատացյալներին հաղորդվում են Սուրբ Գրքի պատգամները, քրիստոնեական վարդապետության հիմնադրույթները, հոգևոր խրատներն ու բարոյական արժեքները։ Եկեղեցական ընթերցումները պաշտամունքի անբաժանելի մասն են և նպաստում են հավատացյալների հոգևոր կրթությանը, աստվածաշնչյան գիտելիքների խորացմանը և եկեղեցական ավանդության շարունակականությանը։ Աշխատության գաղափարական առանցքը Սուրբ Գրքի և հոգևոր ընթերցանության կարևորության արժևորումն է՝ որպես քրիստոնեական հավատքի ճանաչման, պահպանման և փոխանցման հիմնական միջոցներից մեկի։ Եկեղեցական արարողակարգով ընթերցանությունը ենթադրում է որոշակի կարգի, ժամանակի, հաջորդականության և ծիսական պայմանների պահպանում։ Այսպիսի կարգավորումը հնարավորություն է տալիս ընթերցումները ներառելու պաշտամունքի ընդհանուր կառուցվածքում՝ ապահովելով դրանց համապատասխանությունը եկեղեցական օրացույցին, տոներին, հիշատակություններին և պատարագային ու ժամերգական ավանդություններին։ Ընթերցանության միջոցով եկեղեցական համայնքը ոչ միայն լսում է աստվածաշնչյան խոսքը, այլև մասնակցում է դարերով փոխանցվող հոգևոր հիշողության վերարտադրմանը։ Սուրբգրային ընթերցումները քրիստոնեական պաշտամունքում ունեն նաև խորհրդանշական նշանակություն․ դրանք միավորում են անցյալի աստվածային հայտնության հիշատակումը, ներկա հավատացյալ համայնքի հոգևոր կյանքը և քրիստոնեական պատգամի շարունակական փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը կարևոր է հատկապես եկեղեցական ծառայության կազմակերպման տեսանկյունից։ Այն առնչվում է ընթերցանության կարգի պահպանմանը, հոգևոր սպասավորների պարտականություններին և պաշտամունքային արարողությունների միասնական ընթացքին։ Այս առումով գիրքը կարող է դիտարկվել որպես եկեղեցական ծառայության կանոնակարգմանն ուղղված ձեռնարկ, որի նշանակությունը տարածվում է ինչպես հոգևորականների, այնպես էլ եկեղեցական արարողություններին մասնակցող ընթերցողների ու համայնքների վրա։ Դրա բովանդակային նշանակությունը կապված է նաև այն սկզբունքի հետ, որ եկեղեցական ընթերցանությունը պետք է լինի ոչ միայն տեքստի արտասանություն, այլև աստվածային խոսքի գիտակցված ընկալում և հոգևոր յուրացում։ Գրական և կառուցվածքային առումով աշխատությունը պատկանում է հայ ծիսական գրականության այն ժանրին, որը միավորում է կարգադրական, ուսուցողական և պաշտամունքային տարրերը։ Նման գրքերին բնորոշ են կանոնակարգված շարադրանքը, եկեղեցական տերմինաբանության գործածությունը, ծիսական հաջորդականության պահպանումը և հոգևոր ծառայության համար անհրաժեշտ ցուցումների ներկայացումը։ Լեզվական առումով դրանք արտացոլում են հայ եկեղեցական գրականության ձևավորված ավանդույթը, որտեղ աստվածաշնչյան լեզուն, հոգևոր բառապաշարը և ծիսական ձևակերպումները փոխկապակցված են։ Այսպիսի աշխատությունները կարևոր են նաև հայերեն կրոնական տերմինաբանության, ծիսական լեզվի և եկեղեցական գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է 19-րդ դարի հայ եկեղեցական կրթության, ծիսական գրականության և Մխիթարյան միաբանության տպագրական գործունեության պատմության տեսանկյունից։ Այն լույս է տեսել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության տպարանում, որը հայերեն հոգևոր, աստվածաբանական, լեզվաբանական, պատմական և գիտական գրականության հրատարակման կարևորագույն կենտրոններից էր։ Միաբանության գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայ գրավոր մշակույթի պահպանմանը, եկեղեցական ժառանգության համակարգմանը և հայ ընթերցողին եվրոպական կրթական ու գիտական միջավայրի հետ հաղորդակից դարձնելուն։ Հատկապես կարևոր էր ծիսական գրքերի հրատարակությունը, քանի որ դրանք ապահովում էին եկեղեցական արարողությունների կանոնավորությունը, հոգևոր ծառայության միասնականությունը և ավանդական պաշտամունքային ձևերի փոխանցումը։ 19-րդ դարում նման գրքերի տարածումը նպաստում էր հայ եկեղեցական կյանքի կազմակերպմանը ոչ միայն պատմական Հայաստանի տարածքում, այլև աշխարհի տարբեր երկրներում բնակվող հայկական համայնքներում։ Աշխատությունը արժեքավոր նյութ է Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսագիտության, եկեղեցական ընթերցանության պատմության, աստվածաշնչյան մեկնության, հայ հոգևոր մատենագրության և Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին, ծիսագետներին, մատենագետներին և հայ քրիստոնեական մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է եկեղեցական պաշտամունքի կառուցվածքի, սուրբգրային խոսքի դերի և հոգևոր կրթության ավանդական ձևերի ճանաչման հնարավորությամբ։ Իր բովանդակային և պատմամշակութային նշանակությամբ աշխատությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական ծիսական գրականության կարևոր ուղղություններից մեկը՝ վկայելով սուրբգրային ընթերցանության նկատմամբ ձևավորված ուշադրության, եկեղեցական կարգապահության պահպանման և հոգևոր գիտելիքի սերնդեսերունդ փոխանցման կարևորության մասին։

    Обновлено. 2026-11-13
    Հայոց եկեղեցու արարողակարգով ընթերցանության կարգը
    Онлайн

    География

    Магнитоупругие, электромагнитные и электроупругие эффекты, предшествующие сильным землетрясениям на араратском сейсмопрогностическом полигоне

    Աշխատությունը նվիրված է ուժեղ երկրաշարժերին նախորդող մագնիսաառաձգական, էլեկտրամագնիսական և էլեկտրական առաձգական երևույթների ուսումնասիրությանը Արարատյան սեյսմոկանխատեսման պոլիգոնի պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է երկրակեղևում ուժեղ սեյսմիկ իրադարձություններից առաջ տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը և դրանց հնարավոր արտահայտությունների բացահայտումը տարբեր երկրաֆիզիկական դաշտերում։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել երկրաշարժերին նախորդող մագնիսական, էլեկտրական և մեխանիկական փոփոխությունները, դրանց առաջացման հնարավոր մեխանիզմները, ժամանակային և տարածական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր դիտարկվող պարամետրերի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան տարածաշրջանի երկրաբանական և սեյսմոտեկտոնական պայմաններին, սեյսմիկ ակտիվության դիտարկման մեթոդներին և երկրաշարժերի նախանշանների գրանցման ու մեկնաբանման խնդիրներին։ Հետազոտության ընթացքում ստացված տվյալների համադրումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու տարբեր ֆիզիկական երևույթների կիրառելիությունը սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման և հնարավոր նախանշանների հայտնաբերման համար։ Կարևորվում է նաև դիտարկումների հավաստիության, բնական և տեխնածին խանգարումների տարանջատման, տվյալների վիճակագրական վերլուծության և տարբեր դիտակայաններից ստացված արդյունքների համեմատության հարցը։ Աշխատությունը կարող է նշանակալի լինել Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ նպաստելով երկրաշարժերի նախապատրաստական գործընթացների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել սեյսմոլոգներին, երկրաֆիզիկոսներին, երկրաբաններին, սեյսմիկ վտանգի գնահատմամբ զբաղվող մասնագետներին, գիտահետազոտական կառույցներին և համապատասխան ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

    Обновлено. 2026-09-16
    Магнитоупругие, электромагнитные и электроупругие эффекты, предшествующие сильным землетрясениям на араратском сейсмопрогностическом полигоне
    Онлайн

    Культура

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1988, Մարտ, թիվ 6)

    Հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նորահայտ ու տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական որոնման գործիք։ Այն միավորում է մշակույթի, արվեստի, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ տարբեր բնույթի հրատարակությունների մասին տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին, հետազոտողներին և մշակութային հաստատությունների մասնագետներին արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ։ Նյութերի մատենագիտական ներկայացումը կարող է ներառել գրքերի, ժողովածուների, հոդվածների, գիտական աշխատությունների և այլ հրապարակումների վերաբերյալ հիմնական տվյալներ՝ նպաստելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը, ընտրությանը և հետագա ուսումնասիրությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի ընթացիկ տեղեկատուի բնույթը, քանի որ այն ոչ միայն արձանագրում է արդեն գոյություն ունեցող գրական ժառանգությունը, այլև պարբերաբար տեղեկացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտում նոր ստեղծվող ու հրատարակվող նյութերի մասին։ Հրատարակությունը կարևոր գործառույթ է կատարում գիտական և մշակութային տեղեկատվության տարածման գործում՝ միավորելով տարբեր աղբյուրներից ստացվող մատենագիտական տվյալները և դրանք դարձնելով ավելի հասանելի մասնագետների ու ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև գրադարանների ֆոնդերի համալրման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման, գիտահետազոտական աշխատանքների աղբյուրագիտական ապահովման և մշակութային ոլորտի տեղեկատվական սպասարկման համար։ ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունների մասին։ Նման տեղեկատուն արժեքավոր աղբյուր է նաև խորհրդային շրջանի հայկական մշակութային կյանքի և գիտական-տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է այն թեմաները, հեղինակներին և հրատարակությունները, որոնք ներառվել են ժամանակի մասնագիտական տեղեկատվական շրջանառության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել մատենագետներին, գրադարանագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, հետազոտողներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտի մասնագետներին։

    Обновлено. 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1988, Մարտ, թիվ 6)
    Онлайн

    Математика

    Իդեմպոտենտ հանրահաշիվների բազմանդամների բնութագրումը: Դե Մորգանի երկկիսախմբերի և եռակիսախմբեր

    Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է իդեմպոտենտ հանրահաշվական համակարգերում բազմանդամների կառուցվածքային հատկությունների բնութագրմանը, ինչպես նաև Դե Մորգանի երկկիսախմբերի և եռակիսախմբերի տեսական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում իդեմպոտենտ գործողություններով հանրահաշիվների հիմնական հատկությունները, դրանց վրա սահմանված բազմանդամային գործողությունները և համապատասխան նույնությունների կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմանդամների դասակարգման, համարժեքության և հանրահաշվական համակարգերի հատկությունների միջոցով դրանց բնութագրման խնդիրներին։ Վերլուծվում են Դե Մորգանի օրենքների հետ կապված հանրահաշվական հարաբերությունները, երկտեղ և եռատեղ գործողությունների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև համապատասխան կառուցվածքների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Քննարկվում են նաև հանրահաշվական նույնությունների, գործողությունների փակության և տարբեր կառուցվածքային պայմանների ազդեցությունները ուսումնասիրվող համակարգերի հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու իդեմպոտենտ հանրահաշիվների և բազմագործողությամբ հանրահաշվական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ընդհանուր հանրահաշվի, ունիվերսալ հանրահաշվի, հանրահաշվական տրամաբանության և դիսկրետ մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-07
    Իդեմպոտենտ հանրահաշիվների բազմանդամների բնութագրումը: Դե Մորգանի երկկիսախմբերի և եռակիսախմբեր
    Онлайн

    Технология

    Երկաթբետոնե տարրերում ամրանի խարսխման գոտու լարվածադեֆորմացիոն վիճակը

    Աշխատությունը նվիրված է երկաթբետոնե կառուցվածքային տարրերում ամրանի խարսխման գոտու լարվածադեֆորմացիոն վիճակի, մեխանիկական առանձնահատկությունների և կրողունակության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բետոնի և պողպատե ամրանի համատեղ աշխատանքի սկզբունքները, դրանց միջև առաջացող կցորդման ուժերը և բեռնվածքների փոխանցման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամրանի խարսխման հատվածներում լարումների բաշխմանը, տեղային դեֆորմացիաների զարգացմանը, բետոնի ճաքագոյացման պայմաններին և ամրանի սահքի հնարավոր երևույթներին։ Ուսումնասիրվում են խարսխման երկարության, ամրանի տրամագծի, մակերևույթի առանձնահատկությունների, բետոնի ամրության և պաշտպանիչ շերտի հաստության ազդեցությունները կառուցվածքային տարրերի աշխատանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր բեռնվածքների պայմաններում բետոնի և ամրանի փոխազդեցությանը, լարվածային վիճակի փոփոխություններին և խարսխման գոտում հնարավոր վնասվածքների առաջացման օրինաչափություններին։ Կարևորվում են փորձարարական հետազոտությունների, տեսական հաշվարկների և թվային մոդելավորման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ լարումների ու դեֆորմացիաների գնահատման և կառուցվածքային վարքագծի կանխատեսման նպատակով։ Դիտարկվում են ամրանի հուսալի խարսխման ապահովման, երկաթբետոնե տարրերի նախագծային լուծումների կատարելագործման և նյութերի արդյունավետ օգտագործման ինժեներական մոտեցումները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի շենքերի և ինժեներական կառույցների ամրության, ճաքակայունության, երկարակեցության և սեյսմակայունության բարձրացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներների, կոնստրուկտորների, երկաթբետոնե կառուցվածքների նախագծողների, նյութերի մեխանիկայի մասնագետների, հետազոտողների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-14
    Երկաթբետոնե տարրերում ամրանի խարսխման գոտու լարվածադեֆորմացիոն վիճակը