Տնտեսական մրցակցության կարգավորման հիմնախնդիրները ՀՀ բանկային համակարգում (տեսություն և մեթոդաբանություն)

Экономика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ձևավորման, գործունեության և զարգացման տնտեսական, կազմակերպական, ֆինանսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերը ազգային տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցային միջավայրի ձևավորման, արտադրության բազմազանեցման և տնտեսական ակտիվության խթանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական համակարգում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության տեղին, դրա զարգացման պատմական և սոցիալ-տնտեսական նախադրյալներին, շուկայական հարաբերությունների ձևավորման առանձնահատկություններին և ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետ կազմակերպման պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների դասակարգման չափանիշները, դրանց կազմակերպաիրավական ձևերը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև տարբեր ոլորտներում ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների իրականացման հնարավորությունները։ Քննության են առնվում ձեռնարկատիրության զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, մասնավորապես՝ ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, հարկային և վարչարարական միջավայրը, շուկայական մրցակցությունը, ենթակառուցվածքների զարգացվածությունը, մարդկային կապիտալի որակը և նորարարական գործունեության հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ բանկային վարկավորման պայմանները, ներդրումային միջոցների ներգրավումը, վարկային ռիսկերի գնահատումը, ֆինանսական երաշխիքների կիրառումը և ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության ապահովումը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում պետական աջակցության ծրագրերի, արտոնյալ ֆինանսավորման մեխանիզմների, հարկային խթանների, խորհրդատվական ծառայությունների և ձեռնարկատիրության զարգացմանն ուղղված ինստիտուցիոնալ միջոցառումների արդյունավետության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների կառավարման առանձնահատկություններին, ռազմավարական պլանավորման, մարքեթինգային գործունեության, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և մրցակցային առավելությունների ձևավորման մեխանիզմներին։ Դիտարկվում են ձեռնարկատիրական ռիսկերի կառավարման, գործարար միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու, նոր շուկաներ մուտք գործելու և արտադրանքի ու ծառայությունների որակի բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարզերում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնախնդիրներին, տարածքային տնտեսական անհամաչափությունների հաղթահարմանը, տեղական ռեսուրսների օգտագործմանը և համայնքային տնտեսական ակտիվության խթանմանը։ Կարևորվում են գյուղական բնակավայրերում ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների զարգացումը, գյուղատնտեսական արտադրության և վերամշակման ոլորտներում փոքր բիզնեսի հնարավորությունները, ինչպես նաև զբոսաշրջության, առևտրի, ծառայությունների և արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնման նախադրյալները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների նորարարական ներուժը, տեխնոլոգիական արդիականացման հնարավորությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը, արտադրական գործընթացների թվայնացումը և գիտելիքահենք տնտեսության զարգացման հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են նաև ձեռնարկատիրական կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, գործարար հմտությունների զարգացման և ձեռնարկատիրական մշակույթի ձևավորման հիմնախնդիրները։ Աշխատության շրջանակներում կարևոր տեղ է հատկացվում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության պետական կարգավորման իրավական և տնտեսական հիմքերին, գործարար գործունեության իրականացման վարչական ընթացակարգերին, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, ինչպես նաև ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների խթանման քաղաքականության կատարելագործման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են միջազգային փորձի կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում, փոքր բիզնեսի աջակցության տարբեր մոդելները, ձեռնարկատիրական ենթակառուցվածքների զարգացման մոտեցումները և տնտեսական քաղաքականության համապատասխան գործիքների ընտրության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության տնտեսական արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները, դրանց ներդրումը համախառն ներքին արդյունքի ձևավորման, աշխատատեղերի ստեղծման, հարկային եկամուտների ապահովման և արտահանման ներուժի զարգացման գործընթացներում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների բացահայտմանը, պետական աջակցության և ֆինանսավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը, գործարար միջավայրի բարելավմանը և ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանն ուղղված գիտականորեն հիմնավորված առաջարկությունների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի, պետական կառավարման մասնագետների, բիզնեսի զարգացման խորհրդատուների, ֆինանսական կազմակերպությունների աշխատակիցների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Медицина

Բժշկագիտական, գինեկոլոգիական և ախտաբանական անատոմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արգանդի վզիկի ֆոնային հիվանդությունների առկայության պայմաններում էնդոմետրիումի կառուցվածքային և գործառական վիճակի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արգանդի վզիկի ֆոնային ախտահարումների կլինիկական առանձնահատկությունները, դրանց առաջացման հնարավոր գործոնները և կանանց վերարտադրողական համակարգի տարբեր հատվածներում ընթացող ախտաբանական գործընթացների փոխառնչությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էնդոմետրիումի ձևաբանական կառուցվածքին, դաշտանային ցիկլի ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական փոփոխություններին և հնարավոր ախտաբանական շեղումներին։ Վերլուծվում են հորմոնային կարգավորման խանգարումների, բորբոքային գործընթացների և այլ ուղեկցող գործոնների հնարավոր ազդեցությունները արգանդի լորձաթաղանթի վիճակի վրա։ Քննարկվում են արգանդի վզիկի ֆոնային հիվանդությունների և էնդոմետրիումի փոփոխությունների միջև հնարավոր կապերի բացահայտման կլինիկական ու ախտորոշիչ մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ուլտրաձայնային հետազոտության, հիստոլոգիական վերլուծության, ցիտոլոգիական գնահատման և անհրաժեշտության դեպքում այլ գործիքային հետազոտությունների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում էնդոմետրիումի հաստության, հյուսվածքային կառուցվածքի, բջջային փոփոխությունների և բորբոքային նշանների գնահատման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է հայտնաբերված փոփոխությունների տարբերակիչ ախտորոշումը և դրանց կլինիկական նշանակության որոշումը՝ հաշվի առնելով պացիենտների տարիքը, հորմոնային վիճակը և վերարտադրողական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել արգանդի վզիկի և էնդոմետրիումի ախտաբանական վիճակների համալիր ուսումնասիրմանը, ախտորոշման մեթոդների կատարելագործմանը և գինեկոլոգիական հիվանդությունների ժամանակին հայտնաբերմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գինեկոլոգիայի, վերարտադրողական բժշկության, հյուսվածքաբանության, ախտաբանական անատոմիայի և կլինիկական ախտորոշման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքների բնակչության կյանքի որակի աշխարհագրական վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարբեր քաղաքներում բնակչության կենսապայմանների, սոցիալ-տնտեսական հնարավորությունների և բնակության միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմքում կյանքի որակը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ երևույթ, որը ներառում է ոչ միայն բնակչության եկամուտներն ու նյութական բարեկեցությունը, այլև առողջապահության, կրթության, զբաղվածության, բնակարանային պայմանների, ենթակառուցվածքների, շրջակա միջավայրի, անվտանգության, տրանսպորտային հասանելիության և հանրային ծառայությունների մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի քաղաքների միջև կյանքի որակի տարածքային տարբերությունները, դրանց ձևավորման պատճառները և սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքների ժողովրդագրական կառուցվածքին, բնակչության թվաքանակի և շարժի փոփոխություններին, զբաղվածության ու գործազրկության մակարդակներին, ինչպես նաև բնակչության եկամուտների և կենսամակարդակի տարբերություններին։ Կարևոր ուղղություն է քաղաքային ենթակառուցվածքների ուսումնասիրությունը, քանի որ ջրամատակարարումը, կոյուղու և աղբահանության համակարգերը, ճանապարհային ցանցը, հասարակական տրանսպորտը, կրթական և բժշկական հաստատությունների հասանելիությունը անմիջականորեն ազդում են բնակչության առօրյա կյանքի պայմանների վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև շրջակա միջավայրի որակի գնահատում՝ հաշվի առնելով օդի աղտոտվածությունը, կանաչ տարածքների առկայությունը, քաղաքային էկոլոգիական խնդիրները և դրանց տարածական տարբերությունները։ Աշխատության մեթոդաբանական կարևոր բաղադրիչը տարբեր ցուցանիշների համադրումն ու տարածական վերլուծությունն է, որի միջոցով հնարավոր է կազմել քաղաքների կյանքի որակի համեմատական գնահատական և առանձնացնել բարենպաստ կամ խնդրահարույց իրավիճակ ունեցող բնակավայրերը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել վիճակագրական, համեմատական, քարտեզագրական և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի մեթոդներ։ Քաղաքների դասակարգումը կյանքի որակի ցուցանիշներով հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարածքային զարգացման հիմնական օրինաչափությունները և գնահատել քաղաքների սոցիալ-տնտեսական դիրքը միմյանց նկատմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կյանքի որակի վրա պետական և տեղական կառավարման, ներդրումային գործընթացների, տնտեսական մասնագիտացման և քաղաքաշինական քաղաքականության ազդեցությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե ինչպես կարող են տարածքային անհամաչափությունները նպաստել բնակչության ներքին միգրացիային, քաղաքների զարգացման տարբեր տեմպերին և բնակչության տարածական վերաբաշխմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել քաղաքային և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման, սոցիալական և ենթակառուցվածքային քաղաքականության կատարելագործման և բնակչության կենսապայմանների բարելավման առաջնահերթությունների որոշման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, ժողովրդագրագետներին, քաղաքագետներին, տնտեսագետներին, քաղաքաշինության և տարածքային կառավարման մասնագետներին, ինչպես նաև սոցիալական քաղաքականություն մշակողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի քաղաքները դիտարկել ոչ միայն որպես բնակչության կենտրոնացման տարածքներ, այլև որպես միմյանցից էապես տարբերվող սոցիալ-տնտեսական և էկոլոգիական միջավայրեր՝ բացահայտելով բնակչության կյանքի որակի տարածքային տարբերությունների հիմնական պատճառներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է մեծ կանթեղախոտի և անանուխային կատվադաղձի մշակման ու կենսատեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը բացօթյա հիդրոպոնիկ համակարգերում։ Հետազոտության առանցքում բույսերի աճի, զարգացման և կենսաբանական ակտիվության վրա հիդրոպոնիկ միջավայրի ազդեցության գնահատումն է՝ հաշվի առնելով ջրային և սննդային ռեժիմները, արտաքին միջավայրի պայմանները, բույսերի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները և մշակման տեխնոլոգիական գործոնները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ այն տեսանկյունից, որ առանց հողի մշակության համակարգերը հնարավորություն են տալիս ավելի վերահսկելի պայմաններում կառավարել բույսերի սնուցումը և աճի գործընթացները՝ միաժամանակ արդյունավետ օգտագործելով ջրային ու տարածքային ռեսուրսները։ Մեծ կանթեղախոտի և անանուխային կատվադաղձի ուսումնասիրությունը ներառում է դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների, աճի դինամիկայի, բերքատվության և արժեքավոր կենսաբանական միացությունների կուտակման հետ կապված հարցեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բույսերի հարմարվողականությանը բացօթյա հիդրոպոնիկ պայմաններին, արտաքին գործոնների նկատմամբ արձագանքին և այն տեխնոլոգիական մոտեցումներին, որոնք կարող են նպաստել կայուն ու արդյունավետ արտադրությանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական հետաքրքրություն ներկայացնել բուսական հումքի ստացման, դեղաբույսերի և բուրավետ բույսերի արտադրության, ինչպես նաև ժամանակակից ռեսուրսախնայող գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Աշխատանքը միավորում է բուսաբանության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի և հիդրոպոնիկ մշակության գիտական մոտեցումները՝ ներկայացնելով բույսերի աճեցման այլընտրանքային տեխնոլոգիաների հնարավորություններն ու գործնական նշանակությունը։

История

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքային կենտրոններից մեկի՝ Դվինի նյութական մշակույթի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով վաղ միջնադարի նշանակալի ժամանակաշրջան։ Հետազոտության հիմքում ընկած են Դվինի պեղումների ընթացքում հայտնաբերված հնագիտական նյութերը, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքի տնտեսական, արհեստագործական, կենցաղային և մշակութային կյանքի առանձնահատկությունները։ Դվինը միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, վարչական, առևտրական և արհեստագործական կարևոր կենտրոններից էր, ուստի նրա նյութական ժառանգությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն առանձին բնակավայրի, այլև ամբողջ տարածաշրջանի պատմության վերակազմության համար։ Աշխատության շրջանակում նյութական մշակույթը դիտարկվում է որպես պատմական զարգացման անմիջական վկայություն՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու բնակելի միջավայրը, կենցաղային իրերը, խեցեղենը, ապակե և մետաղական առարկաները, արհեստագործական արտադրանքի տեսակներն ու տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Հնագիտական գտածոների քննությունը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում քաղաքի բնակչության առօրյայի, արտադրական հմտությունների, տնտեսական զբաղմունքների, առևտրական փոխհարաբերությունների և մշակութային ազդեցությունների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նյութական հուշարձանների համադրությունը պատմական ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական իրադարձությունների հետ, քանի որ այն օգնում է բացահայտելու քաղաքի զարգացման, փոփոխությունների և շարունակականության գործընթացները։ Հետազոտությունը նպաստում է նաև միջնադարյան Հայաստանի քաղաքային մշակույթի, արհեստների մասնագիտացման, տեղական արտադրության և արտաքին կապերի ուսումնասիրությանը։ Այն արժեքավոր գիտական աղբյուր է Դվինի հնագիտության, վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմության, քաղաքաշինության և նյութական մշակույթի վերաբերյալ հետազոտությունների համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հնագետների, արվեստաբանների և Հայաստանի պատմական քաղաքների ու մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Финансы

Գիրքը նվիրված է արդյունաբերական առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսական դրության գնահատման և բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության, վճարունակության, իրացվելիության, շահութաբերության և գործարար ակտիվության գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող հիմնական տնտեսական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է ֆինանսական ցուցանիշների համակարգը, դրանց կիրառման առանձնահատկությունները և ձեռնարկությունների արդյունավետ կառավարման գործում ֆինանսական վերլուծության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական և առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի բարելավման ուղիներին, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, ծախսերի կառավարմանը, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը և երկարաժամկետ կայունության ապահովմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև Հայաստանի կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկություններին համապատասխան մոտեցումներ և առաջարկություններ՝ ուղղված ֆինանսական կառավարման կատարելագործմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, հաշվապահների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, պետական և մասնավոր հատվածի մասնագետների, ինչպես նաև ֆինանսների և կառավարման ոլորտների ուսանողների ու հետազոտողների համար։