Թուրքիա-Ադրբեջան քաղաքական համագործակցությունը 1991-2010 թթ.

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական եկեղեցու քրիստոնեական հավատքի դավանական հիմքերի, աստվածաբանական սկզբունքների և դրանց պատմական ձևավորման ներկայացմանն ու մեկնաբանությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում քրիստոնեական վարդապետության հիմնարար դրույթներն են՝ Աստծո, Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի անձի և փրկագործական առաքելության, Սուրբ Հոգու, եկեղեցու, խորհուրդների, հարության և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ եկեղեցական ուսմունքը։ Դավանաբանական դրույթները դիտարկվում են Սուրբ Գրքի, եկեղեցական ավանդության, վաղ քրիստոնեական հայրերի ժառանգության և տիեզերական ժողովների պատմական համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Հայ եկեղեցու քրիստոսաբանական ընկալումներին և այն աստվածաբանական լեզվին, որով տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևակերպվել ու պաշտպանվել են եկեղեցու դավանական դիրքորոշումները։ Քննվում է նաև հավատքի հանգանակների նշանակությունը՝ որպես քրիստոնեական ուսմունքի հիմնական դրույթների համառոտ և համակարգված արտահայտություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ աստվածաբանական մտքի պատմական զարգացումը, որի ընթացքում համընդհանուր քրիստոնեական վարդապետությունը մեկնաբանվել է հայկական եկեղեցական և մշակութային միջավայրում՝ արտացոլվելով մատենագրության, ծիսական ավանդության, քարոզչության և հոգևոր կրթության մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում եկեղեցական խորհուրդների աստվածաբանական նշանակությանը, աղոթքի ու պաշտամունքի դերին և քրիստոնեական հավատքի ու բարոյական կյանքի փոխկապակցվածությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև Հայ եկեղեցու դավանական ինքնության հարաբերությունները քրիստոնեական այլ ավանդույթների հետ՝ ներկայացնելով պատմականորեն ձևավորված ընդհանրություններն ու աստվածաբանական տարբերությունները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն եկեղեցու դավանաբանական համակարգը հասկանալու, այլև հայ միջնադարյան ու նոր շրջանի հոգևոր մշակույթի բազմաթիվ երևույթների գաղափարական հիմքերը բացահայտելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աստվածաբանության, եկեղեցու պատմության, հայրաբանության և հայ քրիստոնեական մատենագրության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայ եկեղեցու հավատքային ավանդույթը որպես պատմականորեն զարգացած և համակարգված քրիստոնեական աշխարհայացք։

Culture

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բազմազգ պետություններում գրադարանների դերի ուսումնասիրությանը՝ մշակութային ժառանգության պահպանման, փոխանցման և հանրության համար հասանելիության ապահովման գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ բազմազգ հասարակություններում մշակութային ժառանգությունը ներառում է տարբեր ժողովուրդների լեզուներով ստեղծված գրավոր և տպագիր աղբյուրներ, ձեռագրեր, հազվագյուտ հրատարակություններ, տեղական պատմության վերաբերյալ նյութեր, բանահյուսական ու ազգագրական տեղեկություններ և այլ փաստաթղթեր, որոնք միասին ձևավորում են երկրի բազմաշերտ պատմամշակութային հիշողությունը։ Գրադարանները այս գործընթացում հանդես են գալիս ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման վայրեր, այլև որպես մշակութային հիշողության պահպանման, գիտելիքի փոխանցման և տարբեր համայնքների միջև մշակութային երկխոսության կարևոր հաստատություններ։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել գրադարանային հավաքածուների ձևավորման և պահպանության կազմակերպումը։ Բազմազգ պետություններում կարևոր է տարբեր լեզուներով և մշակույթներով ստեղծված նյութերի հավասարակշռված հավաքագրումը, կատալոգավորումը, դասակարգումը և պահպանությունը։ Գրադարանային ֆոնդերում կարող են ներառվել ինչպես ազգային և միջազգային նշանակության հրատարակություններ, այնպես էլ տեղական համայնքների պատմությունն ու ինքնությունը ներկայացնող նյութեր։ Դրանց պահպանությունը հնարավորություն է տալիս ապագա սերունդներին ուսումնասիրել տվյալ հասարակության պատմական բազմազանությունը և տարբեր մշակութային խմբերի ներդրումը ընդհանուր մշակութային տարածքի ձևավորման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման տեխնիկական կողմը։ Հին գրքերը, ձեռագրերը, քարտեզները, պարբերականները և այլ փաստաթղթեր ենթակա են ֆիզիկական քայքայման, ուստի գրադարաններից պահանջվում են համապատասխան ջերմաստիճանային և խոնավության պայմաններ, լուսային ազդեցության վերահսկում, պահպանության հատուկ միջոցներ և վերականգնման մասնագիտական աշխատանքներ։ Հատկապես արժեքավոր և հազվագյուտ նյութերի դեպքում պահպանությունը պետք է համատեղի ֆիզիկական պաշտպանությունը և բովանդակության երկարաժամկետ հասանելիությունը։ Այս համատեքստում մեծ նշանակություն ունի թվայնացումը։ Թվային պատճենների ստեղծումը թույլ է տալիս նվազեցնել բնօրինակ փաստաթղթերի օգտագործման հաճախականությունը, միաժամանակ հնարավորություն տալով հետազոտողներին և հանրությանը հեռավար օգտվել մշակութային արժեք ներկայացնող նյութերից։ Թվայնացված հավաքածուները նաև հնարավորություն են տալիս տարբեր երկրներում և տարածաշրջաններում պահպանվող նյութերը միավորել ընդհանուր թվային հարթակներում։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև գրադարանների դերը լեզվական բազմազանության պահպանման գործում։ Բազմազգ պետություններում լեզուն ոչ միայն հաղորդակցության միջոց է, այլև մշակութային ինքնության կարևոր բաղադրիչ։ Տարբեր լեզուներով գրականության հավաքագրումը և մատչելիության ապահովումը նպաստում են փոքրաթիվ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող լեզուների պահպանմանը և դրանց գրավոր ժառանգության փոխանցմանը։ Գրադարանները կարող են աջակցել նաև բազմալեզու կատալոգների, թվային հավաքածուների և լեզվական ռեսուրսների ստեղծմանը։ Մշակութային ժառանգության պահպանությունը չի սահմանափակվում միայն նյութերի ֆիզիկական կամ թվային պահպանմամբ։ Կարևոր է նաև դրանց բովանդակության գիտական ուսումնասիրությունը, նկարագրությունը և համատեքստավորումը։ Գրադարանները կարող են համագործակցել պատմաբանների, լեզվաբանների, մշակութաբանների, ազգագրագետների և այլ մասնագետների հետ՝ իրենց հավաքածուներում պահպանվող նյութերը հետազոտական շրջանառության մեջ դնելու նպատակով։ Ցուցահանդեսները, գիտաժողովները, մատենագիտական ցուցակները, թեմատիկ կատալոգները և կրթական ծրագրերը կարող են նպաստել ժառանգության հանրահռչակմանը և նոր սերունդների ներգրավմանը։ Աշխատության մեջ կարող է կարևորվել նաև գրադարանների սոցիալական և միջմշակութային գործառույթը։ Բազմազգ պետություններում գրադարանները կարող են ստեղծել չեզոք և հասանելի հանրային տարածք, որտեղ տարբեր մշակութային խմբերի ներկայացուցիչները հնարավորություն են ստանում ծանոթանալու միմյանց պատմությանը, գրականությանը և ավանդույթներին։ Այս առումով գրադարանը կարող է նպաստել փոխադարձ հարգանքի, մշակութային երկխոսության և հասարակական համախմբման ամրապնդմանը՝ միաժամանակ պահպանելով յուրաքանչյուր համայնքի մշակութային առանձնահատկությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային համագործակցությանը։ Մշակութային ժառանգության բազմաթիվ նյութեր պատմական գործընթացների հետևանքով կարող են գտնվել տարբեր երկրներում և հաստատություններում։ Գրադարանների միջև փոխանակման ծրագրերը, համատեղ թվայնացման նախագծերը, միասնական կատալոգները և մասնագիտական համագործակցությունը հնարավորություն են տալիս մշակութային ժառանգությունը դարձնել ավելի ամբողջական և հասանելի։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նաև արտակարգ իրավիճակների պայմաններում գրադարանային ֆոնդերի պաշտպանության խնդիրներին՝ հրդեհներից, ջրհեղեղներից, պատերազմներից և այլ վտանգներից նյութերի պահպանության մեխանիզմների մշակմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել բազմազգ պետությունների գրադարանային քաղաքականության մշակման, մշակութային հավաքածուների պահպանության, թվայնացման ռազմավարությունների, բազմալեզու ծառայությունների և միջմշակութային կրթական ծրագրերի կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գրադարանները դիտարկում է որպես մշակութային հիշողության առանցքային ինստիտուտներ, որոնք ոչ միայն պահպանում են անցյալից ժառանգված փաստաթղթերն ու գիտելիքը, այլև ապահովում են դրանց փոխանցումը նոր սերունդներին, խթանում գիտական հետազոտությունը, պաշտպանում լեզվամշակութային բազմազանությունը և նպաստում բազմազգ հասարակության տարբեր մշակութային խմբերի միջև փոխըմբռնման ու երկխոսության զարգացմանը։

Literature

Պարույր Սևակ-ի գեղագիտությունն ու բանարվեստը հայ նորագույն պոեզիայի ամենաբարձր ձեռքբերումներից են, որտեղ համադրվում են խոր հոգեբանական վերլուծությունը, ազգային պատմական հիշողությունը և ժամանակի սոցիալական-բարոյական հարցադրումները։ Նրա ստեղծագործական համակարգում կենտրոնական տեղ ունի մարդու ներաշխարհի հակասությունների բացահայտումը՝ ներկայացված ինտենսիվ զգացմունքայնությամբ և մտավոր լարվածությամբ։ Սևակի պոեզիան առանձնանում է լեզվական ճշգրտությամբ, պատկերային հզորությամբ և կառուցվածքային բազմազանությամբ, որտեղ դասական չափածոյի ձևերը հաճախ համադրվում են ազատ չափի և ռիթմական նորարարական լուծումների հետ։ Նրա բանարվեստում կարևոր դեր ունի խոսքի երաժշտականությունը, ներքին դրամատիզմը և մտքի ու զգացմունքի փոխադարձ ներթափանցումը, ինչը ստեղծում է բարձր գեղարվեստական ազդեցություն։ Սևակը նաև խորապես ազգային բանաստեղծ է, որի ստեղծագործություններում արտացոլվում են պատմական հիշողության ցավը, ժողովրդի ճակատագրի գիտակցումը և ինքնության պահպանման գաղափարը՝ արտահայտված համամարդկային հնչեղությամբ։ Նրա գեղագիտությունը միաժամանակ ռեալիստական և փիլիսոփայական է, որտեղ անհատական փորձը վերածվում է ընդհանուր մարդկային իմաստների բացահայտման։

History

Народное хозяйство Советской Социалистической Республики Армения к концу восстановительного периода характеризовалось постепенным преодолением последствий войн, революционных потрясений и экономической разрухи начала 1920-х годов, а также переходом к более устойчивому развитию в рамках новой экономической политики. В этот период происходило восстановление сельского хозяйства, которое оставалось основой экономики республики, с постепенным ростом посевных площадей, увеличением поголовья скота и улучшением агротехнических методов, хотя производство всё ещё значительно зависело от мелких крестьянских хозяйств. Промышленность находилась в стадии восстановления и реорганизации: восстанавливались и запускались предприятия пищевой, лёгкой и горнодобывающей отраслей, включая винодельческую, коньячную и медеплавильную промышленность, которая имела важное значение для экономики Армении. Значительную роль играла кооперация, особенно в сфере сельского хозяйства и торговли, что способствовало оживлению товарооборота и снабжения населения. Транспортная система также постепенно восстанавливалась, улучшались железнодорожные и автомобильные связи, что облегчало экономические обмены внутри республики и с другими регионами СССР. В целом к концу восстановительного периода народное хозяйство Армении вышло из состояния глубокого кризиса и перешло к этапу стабилизации, хотя уровень промышленного производства и инфраструктуры всё ещё оставался ниже довоенного уровня, а дальнейшее развитие требовало индустриализации и крупных государственных инвестиций.

Literature

Աշխատությունը նվիրված է արաբամուսուլմանական գրավոր մշակույթում ծագումնաբանական գիտելիքի ձևավորմանը և «նասաբ» ժանրի զարգացմանը՝ 6–9-րդ դարերի հասարակական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտությունը կենտրոնանում է արաբական ծագումնաբանական ավանդույթների ծագման, դրանց գրավոր ամրագրման և պատմական գիտակցության ձևավորման մեջ ունեցած դերի վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Աբուլ-Աբբաս Ահմադ իբն Յահյա իբն Ջաբիր ալ-Բալազուրի ստեղծագործական ժառանգությանը։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես էին տոհմական և ցեղային կապերի մասին տեղեկությունները վերածվում պատմական հիշողության պահպանման կարևոր գործիքի և ինչ նշանակություն ունեին քաղաքական լեգիտիմության, սոցիալական ինքնության ու հասարակական կարգի ձևավորման համար։ Հեղինակը ուսումնասիրում է «նասաբ» ժանրի առանձնահատկությունները, դրա կառուցվածքային և բովանդակային հատկանիշները, ինչպես նաև փոխառնչությունները պատմագրության, կենսագրական գրականության և վաղ իսլամական գիտական ավանդույթի այլ ուղղությունների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աղբյուրագիտական խնդիրներին, ծագումնաբանական տվյալների հավաստիության գնահատմանը և դրանց կիրառությանը միջնադարյան արաբական պատմական երկերի կազմման գործընթացում։ Աշխատությունը ներկայացնում է ցեղային ծագման, ազգակցական կապերի և սոցիալական դասակարգումների վերաբերյալ պատկերացումների էվոլյուցիան՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք արտացոլվել վաղ իսլամական մտավոր մշակույթում և պատմական գրականության մեջ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, արաբագետներին, մշակութաբաններին և բոլոր այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմությունը, արաբական գրավոր ավանդույթները և ինքնության ձևավորման պատմամշակութային մեխանիզմները։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է հաստության ուղղությամբ ոչ համաչափ անհամասեռություն ունեցող թիթեղների տատանումների և կայունության խնդիրների տեսական ու մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են այն մեխանիկական գործընթացները, որոնք առաջանում են, երբ թիթեղի նյութական հատկությունները կամ կառուցվածքային բնութագրերը հաստության երկայնքով բաշխված են ոչ համասեռ և ոչ սիմետրիկ ձևով։ Նման առանձնահատկությունը կարող է էապես ազդել թիթեղի սեփական տատանումների հաճախականությունների, դեֆորմացիաների, լարվածային վիճակի և արտաքին բեռնվածքների նկատմամբ կայունության վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են թիթեղների տատանողական վարքը նկարագրող մաթեմատիկական մոդելները, սեփական արժեքների և սեփական ձևերի որոշման խնդիրները, ինչպես նաև տարբեր տեսակի մեխանիկական ազդեցությունների պայմաններում կայունության կորուստի հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաստության ուղղությամբ նյութի հատկությունների անհամաչափ փոփոխության ազդեցությանը՝ հնարավորություն տալով գնահատել դրա դերը թիթեղի դինամիկական և ստատիկ բնութագրերի ձևավորման գործում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել առաձգականության տեսության, շինարարական մեխանիկայի, դիֆերենցիալ հավասարումների և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ բարդ կառուցվածքային համակարգերի վարքը նկարագրելու և վերլուծելու համար։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բազմաշերտ և կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված թիթեղների նախագծման, դրանց հուսալիության գնահատման և շահագործման անվտանգ պայմանների ապահովման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, շինարարական և կառուցվածքային մեխանիկայի, նյութագիտության ոլորտների մասնագետներին, գիտաշխատողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։