XX դարի սկզբի հայ փիլիսոփայական մտքի քննական վերլուծություն (Երվանդ Ֆրանգյան, Դավիթ Անանուն)

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական ու հեղափոխական շարժումների ձևավորման, զարգացման և քաղաքական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության հայաբնակ տարածքներում ստեղծված քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական պայմաններին, որոնք նպաստեցին ազգային-քաղաքական կազմակերպությունների և հեղափոխական գաղափարների տարածմանը։ Հեղինակը փորձում է ներկայացնել այն միջավայրը, որտեղ հայ հասարակության տարբեր շրջանակներում աստիճանաբար ձևավորվեցին ինքնապաշտպանության, քաղաքական իրավունքների, ազգային ինքնորոշման և բարեփոխումների պահանջներ։ Ուսումնասիրության կարևոր հատվածներից մեկը հայկական հեղափոխական կազմակերպությունների ձևավորման և գործունեության վերլուծությունն է։ Քննության են առնվում Հնչակյան և Հայ հեղափոխական դաշնակցություն կուսակցությունների առաջացումը, նրանց գաղափարական մոտեցումները, կազմակերպչական կառուցվածքը և քաղաքական նպատակները, ինչպես նաև դրանց փոխհարաբերությունները միմյանց և օսմանյան իշխանությունների հետ։ Աշխատանքը ուշադրություն է դարձնում նաև հայ բնակչության ինքնապաշտպանական գործողություններին, ընդվզումներին, ցույցերին և զինված դիմադրության տարբեր դրսևորումներին՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի ընդհանուր քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի քաղաքականությանը Հայկական հարցի նկատմամբ, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությանը և դրա ազդեցությանը հայ հեղափոխական շարժման զարգացման վրա։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել նաև հեղափոխական շարժման ներքին հակասությունները՝ գաղափարական տարաձայնությունները, սոցիալական տարբեր խմբերի շահերի բախումները և քաղաքական նպատակների իրագործման շուրջ եղած բանավեճերը։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից է այն, որ հայ հեղափոխական շարժումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին կազմակերպությունների գործունեության պատմություն, այլև որպես ավելի լայն հասարակական գործընթաց, որում ներգրավված էին մտավորականներ, գյուղացիներ, արհեստավորներ, երիտասարդներ և ազգային համայնքի այլ խմբեր։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայ ազգային-ազատագրական շարժումների, Օսմանյան կայսրության պատմության, Հայկական հարցի, հայկական քաղաքական կուսակցությունների ձևավորման և 19-րդ դարի վերջի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, քաղաքագետների, հայագետների, ուսանողների և այդ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ հեղափոխական շարժման առաջացման պատճառների, հիմնական փուլերի, գաղափարական ուղղությունների և պատմական հետևանքների մասին՝ այն դիտարկելով իր ժամանակաշրջանի բարդ ազգային, կայսերական և միջազգային քաղաքական միջավայրում։

Տնտեսագիտություն

Կապիտալի շրջապտույտը վերաբերում է այն գործընթացին, որով կապիտալը շարժվում է տնտեսության տարբեր փուլերով՝ արտադրությունից մինչև շրջանառություն և կրկին վերադառնում է արտադրություն՝ ավելացված արժեք ստեղծելով։ Այս գործընթացում կապիտալը անցնում է երեք հիմնական ձևերով՝ դրամական կապիտալ, արտադրական կապիտալ և ապրանքային կապիտալ։ Դրամական կապիտալը ներդրվում է արտադրության մեջ, դառնում արտադրական միջոցներ և աշխատուժ, այնուհետև ստեղծվում է ապրանք, որը վաճառքի արդյունքում կրկին վերածվում է դրամական կապիտալի՝ արդեն ավելացված արժեքով։ Այս շրջապտույտը շարունակական է և հանդիսանում է կապիտալիստական տնտեսության հիմնական շարժիչ ուժը։ Կապիտալի արագ և արդյունավետ շրջապտույտը նպաստում է տնտեսական աճին, արտադրողականության բարձրացմանը և ներդրումների ընդլայնմանը։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսության պետական կարգավորման գործընթացում հարկային գործիքների կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հարկային քաղաքականության դերը, դրա ազդեցությունը տնտեսական զարգացման, բյուջետային կայունության և պետական կարգավորման արդյունավետության վրա։ Ներկայացվում են հարկային համակարգի ձևավորման առանձնահատկությունները, կիրառվող գործիքները և դրանց ազդեցությունը տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության, ներդրումային միջավայրի և տնտեսական ակտիվության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում հարկային մեխանիզմների կատարելագործման անհրաժեշտությանը, հարկային բեռի օպտիմալացման, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական գործընթացների խթանման խնդիրներին։ Գիրքը բացահայտում է պետական հարկային քաղաքականության և շուկայական հարաբերությունների փոխազդեցությունը՝ ներկայացնելով այն մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել երկրի տնտեսական կայունությանը և մրցունակության բարձրացմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի հարկային համակարգի զարգացման ու տնտեսական կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ։

Կենսաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է նեյրոնի և նեյրոն-գլիալ համակարգերի պարամետրերի նույնականացման մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության հիմքում նյարդային համակարգի բջջային և համակարգային մակարդակներում ընթացող գործընթացների քանակական նկարագրման խնդրի ուսումնասիրությունն է, որի համար կիրառվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, փորձարարական տվյալների վերլուծության և պարամետրերի գնահատման մոտեցումներ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նեյրոնի էլեկտրական և ֆունկցիոնալ բնութագրերը, դրանց վրա ազդող գործոնները և այդ պարամետրերը փորձարարական կամ հաշվարկային տվյալներից որոշելու հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոնների և գլիալ բջիջների փոխազդեցությանը, քանի որ նեյրոն-գլիալ համակարգում տեղեկատվության փոխանցման և կարգավորման գործընթացները պայմանավորված են ոչ միայն նեյրոնների ակտիվությամբ, այլև գլիալ բաղադրիչների մասնակցությամբ։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի մշակելու այնպիսի մեթոդներ, որոնք հնարավորություն կտան գնահատել համակարգի պարամետրերը, բացահայտել դրանց միջև փոխկապակցվածությունները և կառուցել իրական կենսաբանական գործընթացներին առավել համապատասխան մոդելներ։ Կարևորվում են նույնականացման ճշգրտությունը, ստացված տվյալների կայունությունը և տարբեր պայմաններում մեթոդների կիրառելիությունը։ Մաթեմատիկական և հաշվողական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերլուծել բարդ դինամիկ համակարգերը, համադրել տեսական մոդելներն ու փորձարարական արդյունքները և բացահայտել նյարդային գործընթացների հիմքում ընկած օրինաչափությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նեյրոֆիզիոլոգիայի, համակարգային նյարդագիտության, կենսաբժշկական ինժեներիայի և նյարդային համակարգերի համակարգչային մոդելավորման ոլորտներում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգներին, կենսաֆիզիկոսներին, մաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետներին, կենսաբժշկական ինժեներներին, նյարդագիտության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է թույլ դիսպերսիայով կիսառեզոնանսային միջավայրերում ուլտրակարճ իմպուլսների տարածման ֆիզիկական գործընթացների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են լույսի կարճատև իմպուլսների փոխազդեցությունը նյութական միջավայրերի հետ, դրանց տարածման դինամիկան, ձևափոխման մեխանիզմները և միջավայրի օպտիկական հատկությունների ազդեցությունը իմպուլսների պարամետրերի վրա։ Վերլուծվում են ոչ գծային օպտիկայի, ալիքային երևույթների և նյութի հետ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման փոխազդեցության տեսական հիմքերը, ինչպես նաև կիրառվող մաթեմատիկական մոդելները՝ ուլտրակարճ իմպուլսների վարքագիծը նկարագրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսպերսիոն հատկությունների, փուլային արագության, խմբային տարածման, իմպուլսների կայունության և ձևի պահպանման պայմանների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև հաշվարկային և տեսական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել իմպուլսների տարածման առանձնահատկությունները տարբեր օպտիկական միջավայրերում և գնահատել դրանց կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից լազերային տեխնոլոգիաներում, օպտիկական կապի համակարգերում և քվանտային սարքերում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, օպտիկայի և լազերային տեխնիկայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ուլտրակարճ իմպուլսների ֆիզիկայով, ոչ գծային օպտիկայով և ժամանակակից ֆոտոնային տեխնոլոգիաներով։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է հայելային և Ֆրենելյան խտարարների համակցմամբ արևին հետևող ֆոտովոլտային սարքի նախագծմանը, մշակմանը և փորձարարական հետազոտությանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արևային էներգիայի փոխակերպման արդյունավետությունը և առավել արդյունավետ օգտագործել արևային ճառագայթումը։ Ուսումնասիրվում են օպտիկական խտացման սկզբունքները, արևին հետևող մեխանիզմների կառուցվածքային և գործառնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ֆոտովոլտային մոդուլների արտադրողականության վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են խտարարների երկրաչափական պարամետրերը, լույսի կենտրոնացման արդյունավետությունը, ջերմային ռեժիմները և էներգետիկական կորուստների նվազեցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով տարբեր կլիմայական և շահագործման պայմանները։ Ներկայացվում են փորձարարական չափումների և մոդելավորման արդյունքները, որոնց հիման վրա գնահատվում է առաջարկվող համակարգի արդյունավետությունը, հուսալիությունը և կիրառելիությունը վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արևի դիրքին ավտոմատ հետևող կառավարման համակարգի աշխատանքին, որի շնորհիվ ապահովվում է արևային ճառագայթման առավելագույն օգտագործումը և ֆոտովոլտային կայանքի ընդհանուր էներգաարդյունավետության բարձրացումը։