Ժամանակակից ադրբեջանալեզու մամուլի բառապաշարային առանձնահատկությունները հայերենի համեմատությամբ

Քաղաքագիտություն

Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները հակամարտություններ են, որոնք առաջանում են տարբեր էթնիկ խմբերի միջև կամ պետության ներսում՝ էթնիկ ինքնության, քաղաքական իշխանության, տարածքի, ռեսուրսների կամ իրավունքների շուրջ տարաձայնությունների հետևանքով։ Այսպիսի կոնֆլիկտներում էթնիկ պատկանելությունը դառնում է քաղաքական մոբիլիզացիայի հիմնական գործոն, և հակամարտությունը հաճախ ստանում է ինչպես սոցիալական, այնպես էլ քաղաքական բնույթ։ Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները կարող են առաջանալ պատմական անարդարությունների, սոցիալ-տնտեսական անհավասարության, պետական ինստիտուտների թուլության կամ որոշ խմբերի քաղաքական ներկայացվածության պակասի պատճառով։ Դրանք կարող են արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ քաղաքական լարվածությունից և բողոքի շարժումներից մինչև զինված հակամարտություններ և քաղաքացիական պատերազմներ։ Նման կոնֆլիկտներում հաճախ ներգրավվում են նաև արտաքին դերակատարներ, ինչը կարող է բարդացնել իրավիճակը և երկարաձգել հակամարտությունը։ Դրանց լուծման համար կիրառվում են տարբեր մեխանիզմներ՝ քաղաքական դիվանագիտություն, ինքնավարության տրամադրում, իշխանության բաշխման մոդելներ, ինչպես նաև միջազգային միջնորդություն։ Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտների ուսումնասիրությունը կարևոր է կայուն պետական համակարգերի ձևավորման և բազմազգ հասարակություններում խաղաղ համակեցության ապահովման համար։

Գեղարվեստական հայ․

«Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի»՝ Լ. Խեչոյանի ստեղծագործությունը պատմական վեպ է, որը նկարագրում է Հայոց պատմության կարևոր դրվագներից մեկը՝ Արշակունիների և Դրաստամատ Միհրանյան զորավարի մասին։ Վեպը ներկայացնում է հայոց արքաների և բանակի ղեկավարների, ինչպես նաև ազգային հերոսների հերոսական գործերը, նրանց միջավայրն ու ապագայի համար պայքարը։ Այս ստեղծագործությունը միաժամանակ պատմություն է դավաճանությունների, մեծության և ուժի մասին, որտեղ խաչվում են առասպելներն ու իրականությունը։ Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը՝ որպես Հայոց պետության կարևոր դեմքեր, ներկայացվում են որպես ժողովուրդը ղեկավարող հզոր և անվեհեր անհատներ, ովքեր առաջնորդում էին երկիրը թե՛ պատերազմում, թե՛ քաղաքական ոլորտում՝ ամեն կերպ պարգևելով ժողովրդին նոր հույս ու ուժ։ Վեպը զարդարված է պատմական մանրամասներով՝ կյանքի ու պատերազմների դրվագներով, որոնք կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի և պետության պատմության մեջ։ Վեպի մեջ վերլուծվում են այնպիսի սուբյեկտներ, որոնք միտված են պատմական դեմքերի և նրանց աշխարհայացքների միջև հակասությունների ու հարցերի: Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը չեն միայն ռազմիկներ կամ գերբնական հերոսներ, այլ նաև մարդու վախերն ու պայքարները, իրենց ընտրած ուղիներում ունեցած կասկածները, ցավը, թե ինչպես են նրանք այս հսկայական աշխարհում խաչվել: «Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի» վեպը ամբողջությամբ ներկայացնում է հասարակության բարոյական ու հոգեբանական պայքարը՝ նշելով, որ պատմության մեջ ամենատարբեր կերպարները հանդես են գալիս որպես թե՛ հոգևոր առաջնորդներ, թե՛ պատերազմի մարտիկներ։ Խեչոյանը այս ստեղծագործությամբ մեծ հարգանք է ցուցաբերել Հայոց պատմությանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այն ժամանակաշրջանի դաժանությունը և մերձակա հերոսական կառույցների առաջադրած մարտահրավերները։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-51-466-6

Գրականություն

Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Եղիշե Չարենցի ստեղծագործություններում դիցաբանական և աստվածաշնչյան մոտիվների կիրառության, վերաիմաստավորման և գեղարվեստական գործառույթի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հնագույն առասպելաբանական պատկերների և քրիստոնեական սյուժեների ներմուծումը Չարենցի պոեզիայի և արձակի մեջ, դրանց փոխակերպումները հեղինակի անհատական գեղարվեստական աշխարհայացքի շրջանակում։ Վերլուծվում են նաև հին արևելյան և անտիկ դիցաբանության տարրերը, ինչպես նաև աստվածաշնչյան կերպարների ու մոտիվների խորհրդանշական կիրառությունները՝ որպես պատմական, ազգային և գոյաբանական իմաստների արտահայտման միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Չարենցի ստեղծագործական մտածողության դինամիկային, պատկերային համակարգի հարստությանը և մոդեռնիստական գեղարվեստական որոնումների ազդեցությանը դիցաբանական նյութի վերամշակման վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականագիտության, համեմատական գրականության և մշակութաբանական ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ բացահայտելով Չարենցի պոետիկայի բազմաշերտ գաղափարական և խորհրդանշական կառուցվածքը։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտահետազոտական հիմնարկների գործունեության արդյունքների վերլուծությունը՝ ամփոփելով տվյալ ժամանակաշրջանում իրականացված գիտական աշխատանքները, դրանց արդյունավետությունն ու գործնական նշանակությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տարբեր հետազոտական ուղղություններով ձեռք բերված արդյունքները, կիրառված մեթոդները, ոլորտում արձանագրված ձեռքբերումներն ու առկա խնդիրները, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները գյուղատնտեսական արտադրության մեջ։ Ներկայացվում են մեթոդական հանձնարարականներ, որոնք նպատակ ունեն աջակցելու գիտական հետազոտությունների կազմակերպմանը, արդյունքների գնահատմանը և նորարարական մոտեցումների ներդրմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության ոլորտի գիտաշխատողներին, մասնագետներին, ղեկավարներին, դասախոսներին և ուսանողներին՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գիտահետազոտական գործունեությունն ու դրա գործնական նշանակությունը բնութագրող տեղեկատվական աղբյուր։

Իրավաբանություն

Դատական իշխանությունը պետական իշխանության երեք հիմնական ճյուղերից մեկն է, որը իրականացնում է արդարադատությունը և ապահովում օրենքի գերակայությունը պետությունում։ Այն անկախ է օրենսդիր և գործադիր իշխանություններից, ինչը հանդիսանում է իրավական պետության կարևոր սկզբունք և երաշխավորում է արդար դատաքննություն ու մարդու իրավունքների պաշտպանություն։ Դատական իշխանության հիմնական գործառույթը վեճերի լուծումն է՝ քաղաքացիական, քրեական, վարչական և այլ գործերով, ինչպես նաև օրենքների կիրառումը կոնկրետ իրավիճակներում։ Դատարանները նաև վերահսկում են պետական մարմինների գործողությունների օրինականությունը և պաշտպանում քաղաքացիների իրավունքներն ու ազատությունները։ Դատական համակարգը սովորաբար բաղկացած է տարբեր ատյաններից՝ առաջին ատյանի դատարաններ, վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարաններ, ինչպես նաև սահմանադրական դատարան, որը զբաղվում է օրենքների և այլ իրավական ակտերի սահմանադրականության ստուգմամբ։ Դատավորները պետք է լինեն անկախ, անկողմնակալ և ղեկավարվեն միայն օրենքով՝ առանց արտաքին ազդեցության կամ ճնշման։ Դատական իշխանության անկախությունը ապահովվում է սահմանադրական երաշխիքներով, դատավորների նշանակման հատուկ կարգով և նրանց անփոփոխելիության սկզբունքով։

Պատմություն

Ժողովուրդների մեծ գաղթը պատմական լայնածավալ գործընթաց էր, որը տեղի ունեցավ հիմնականում IV–VII դարերի ընթացքում և մեծ ազդեցություն ունեցավ Եվրոպայի քաղաքական, մշակութային և ազգային կազմավորման վրա։ Այս ժամանակաշրջանում բազմաթիվ ցեղեր և ժողովուրդներ տեղափոխվում էին մի տարածքից մյուսը՝ պայմանավորված տնտեսական դժվարություններով, բնակավայրերի սղությամբ, պատերազմներով, կլիմայական փոփոխություններով և հատկապես քոչվոր ցեղերի հարձակումներով։ Գաղթի ամենակարևոր պատճառներից մեկը հոների ներխուժումն էր Եվրոպա, որը ստիպեց գերմանական և այլ ցեղերի լքել իրենց բնակավայրերը և շարժվել դեպի Արևմտյան Հռոմեական կայսրության սահմաններ։ Գաղթին մասնակցում էին գոթերը, վանդալները, ֆրանկները, բուրգունդները, ալանները, լանգոբարդները, սլավոնները և այլ ժողովուրդներ, որոնք հետագայում հիմնեցին նոր թագավորություններ եվրոպական տարբեր տարածքներում։ Այս շարժումները զգալիորեն թուլացրին Հռոմեական կայսրությունը, քանի որ գաղթող ցեղերը հաճախ ներխուժում էին կայսրության տարածքներ, ավերում քաղաքներ և խախտում տնտեսական ու քաղաքական կայունությունը։ 476 թվականին Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումը համարվում է ժողովուրդների մեծ գաղթի կարևոր հետևանքներից մեկը։ Գաղթի արդյունքում Եվրոպայի էթնիկական քարտեզը զգալիորեն փոխվեց, ձևավորվեցին նոր պետություններ և ժողովուրդներ, ինչպես նաև սկսվեց միջնադարյան հասարակության կազմավորումը։ Այս գործընթացը նպաստեց հռոմեական և գերմանական մշակույթների փոխազդեցությանը, որի արդյունքում ձևավորվեցին եվրոպական միջնադարյան քաղաքակրթության հիմքերը։ Ժողովուրդների մեծ գաղթը ոչ միայն ռազմական և քաղաքական իրադարձություն էր, այլ նաև մշակութային ու սոցիալական խոշոր փոփոխությունների շրջան, որն ազդեց եվրոպական ժողովուրդների լեզվի, ավանդույթների, պետական կառավարման և կրոնական կյանքի զարգացման վրա։