Ժամանակակից ադրբեջանալեզու մամուլի բառապաշարային առանձնահատկությունները հայերենի համեմատությամբ

Педагогика

Մանկավարժական և կրթության կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հանրակրթական դպրոցներում ներդպրոցական վերահսկողության կազմակերպման, արդյունավետության բարձրացման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կրթական բարեփոխումների ժամանակակից պահանջների համատեքստում։ Քննության են առնվում ներդպրոցական վերահսկողության էությունը, նպատակները, գործառույթները և դրա նշանակությունը ուսումնական գործընթացի որակի ապահովման ու դպրոցի կառավարման արդյունավետության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության գնահատման, դասավանդման որակի մշտադիտարկման, սովորողների կրթական արդյունքների վերլուծության և կրթական ծրագրերի իրականացման վերահսկման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են դպրոցի տնօրինության, մեթոդական միավորումների և մանկավարժական խորհրդի դերակատարությունները վերահսկողական աշխատանքների պլանավորման, կազմակերպման և արդյունքների ամփոփման գործընթացներում։ Քննարկվում են նաև վերահսկողության ավանդական և ժամանակակից մեթոդները, ինքնագնահատման, հետադարձ կապի, համագործակցային կառավարման և կրթական որակի ներքին գնահատման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ներդպրոցական վերահսկողության թափանցիկության, օբյեկտիվության և շարունակականության ապահովման, ինչպես նաև բացահայտված խնդիրների հիման վրա կառավարչական որոշումների ընդունման մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հանրակրթական հաստատությունների կառավարման համակարգի կատարելագործմանը և օգտակար լինել կրթության կառավարման, մանկավարժության, դպրոցական վերահսկողության և կրթության որակի գնահատման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկաբյուջետային (ֆիսկալ) և դրամավարկային (մոնետար) քաղաքականությունների փոխկապակցվածության և համակարգված կիրառման հիմնախնդիրներին, որտեղ ուսումնասիրվում է պետական բյուջեի քաղաքականության և Կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող դրամավարկային գործիքների համադրության արդյունավետությունը մակրոտնտեսական կայունության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում է այն հարցը, թե որքանով են պետական ծախսերի, հարկային քաղաքականության, պետական պարտքի կառավարման և տոկոսադրույքների, փողի զանգվածի կարգավորման, փոխարժեքային քաղաքականության միջև կապերը համակարգված և փոխլրացնող, թե՝ հակասական և երբեմն միմյանց չեզոքացնող ազդեցություն ունեցող։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության պայմաններում այս կոորդինացիայի հիմնախնդիրը սրվում է արտաքին շոկերի, դրամական փոխանցումների, ներմուծումից բարձր կախվածության և կապիտալի շարժունակության պատճառով, որոնք սահմանափակում են ինչպես կառավարության, այնպես էլ կենտրոնական բանկի ինքնուրույն քաղաքականության արդյունավետությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ինստիտուցիոնալ համագործակցության մեխանիզմները, բյուջետային կանոնների ազդեցությունը դրամավարկային քաղաքականության վրա, հակացիկլիկ քաղաքականության կիրառման հնարավորությունները և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործիքակազմը։ Հետազոտությունը ընդգծում է նաև քաղաքականության թափանցիկության, տվյալների փոխանակման և կանխատեսումների համատեղ մշակման անհրաժեշտությունը, ինչը կարող է բարձրացնել տնտեսական քաղաքականությունների համահունչությունը և նվազեցնել մակրոտնտեսական անհավասարակշռությունները։

Другие предметы

Գրքում ներկայացվում է Հայաստանի սահմանամերձ բնակավայրերի տարածական միջավայրի ռազմադիմակայունության ուսումնասիրությունը, անդրադառնում դրանց ճարտարապետական առանձնահատկություններին և ձևավորման սկզբունքներին, վերլուծվում են շենքերի, բնակելի և հասարակական կառույցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պաշտպանական և մարտունակ հատկանիշների ներդրումը բնակավայրերի ամբողջական քաղաքաշինական համակարգում, նաև ներկայացվում են տեղանքի ռելիեֆի, բնական հեակավորող պայմանների և շինարարական նյութերի ազդեցությունը ռազմադիմակայունության վրա, ուսումնասիրում է բնակչության կոլեկտիվ պաշտպանական հմտությունների և տարածական կազմակերպման փոխհարաբերությունները, ընդգծվում է համակցված ճարտարապետական և ռազմական ռազմավարությունների դերը սահմանամերձ համայնքների անվտանգության ապահովման մեջ, առաջարկվում են մշակութային, պատմական և ժամանակակից տեխնոլոգիաների միավորման սկզբունքներ՝ բնակավայրերի զարգացման և դիմակայունության բարելավման համար, ընթերցողը հնարավորություն ունի հասկանալու թե ինչպես ճարտարապետական լուծումները կարող են ուղղորդվել ոչ միայն բնակելի կամ տնտեսական նպատակներով, այլև պաշտպանական և ռազմավարական նշանակությամբ, գրքում ներկայացված տվյալները, օրինակները և վերլուծությունները մատչելի են ինչպես ճարտարապետության, քաղաքաշինության, այնպես էլ պաշտպանական ոլորտի մասնագետների և հետաքրքրված ընթերցողների համար, այդպիսով այն ծառայում է որպես համալիր գիտական և կիրառական աղբյուր սահմանամերձ բնակավայրերի ռազմադիմակայունության և ճարտարապետական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։

Медицина

Այս գիրքը նվիրված է բազմապրոֆիլ ստացիոնարներում ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման, վերահսկման և համաճարակաբանական գնահատման հիմնարար սկզբունքներին։ Այն ներկայացնում է առողջապահական հաստատությունում վարակների տարածման ռիսկերի համակարգված ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես հիվանդների, այնպես էլ բուժանձնակազմի և այցելուների անվտանգության ապահովմանը։ Նյութում կարևորվում է համաճարակաբանական հսկողությունը որպես շարունակական գործընթաց, որի միջոցով հնարավոր է հավաքագրել, դասակարգել և վերլուծել վարակների վերաբերյալ տվյալները, հայտնաբերել հիվանդացության փոփոխությունները, բացահայտել վարակի հնարավոր աղբյուրներն ու փոխանցման ուղիները և ժամանակին իրականացնել համապատասխան կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմապրոֆիլ ստացիոնարի առանձնահատկություններին, որտեղ տարբեր բաժանմունքներում բուժվում են տարբեր հիվանդություններով և տարբեր աստիճանի վարակային ռիսկ ունեցող պացիենտներ, ինչի հետևանքով վարակների վերահսկումը պահանջում է միասնական, բայց միաժամանակ բաժանմունքների առանձնահատկություններին հարմարեցված մոտեցում։ Գիրքը կարող է անդրադառնալ վարակների դեպքերի գրանցման և դասակարգման, համաճարակաբանական ցուցանիշների հաշվարկման, ռիսկի գործոնների գնահատման, վարակի օջախների հայտնաբերման, բռնկումների վաղ ազդանշանների ճանաչման և դրանց հետաքննության մեթոդներին։ Կարևորվում է նաև հսկողության արդյունքների համեմատությունը ժամանակային և բաժանմունքային կտրվածքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել վարակի վերահսկման գործող ծրագրերի արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխել դրանք։ Ներկայացվող մոտեցումները կարևոր են հատկապես այն պայմաններում, երբ բուժհաստատությունում իրականացվում են ինվազիվ միջամտություններ, վիրաբուժական գործողություններ, կատետերների և այլ բժշկական սարքավորումների կիրառում, հակամանրէային դեղերի լայն օգտագործում կամ երկարատև հոսպիտալացում, քանի որ նման գործոնները կարող են մեծացնել վարակների առաջացման և տարածման հավանականությունը։ Առանձին նշանակություն ունի նաև հակամանրէային կայունության խնդիրը, քանի որ հիվանդանոցային միջավայրում կայուն միկրոօրգանիզմների տարածումը կարող է բարդացնել բուժումը և բարձրացնել հիվանդների համար ռիսկերը։ Հսկողության արդյունավետ համակարգը թույլ է տալիս ոչ միայն արձանագրել արդեն իսկ տեղի ունեցած դեպքերը, այլև վերլուծության միջոցով բացահայտել կրկնվող օրինաչափությունները և կանխարգելել նոր դեպքերի առաջացումը։ Գիրքը արժեքավոր է բժիշկների, համաճարակաբանների, վարակաբանների, բուժքույրերի, հիգիենայի և վարակի կանխարգելման մասնագետների, ինչպես նաև առողջապահական հաստատությունների ղեկավարների և բժշկական կրթություն ստացող անձանց համար։ Այն կարող է ծառայել որպես տեսական և գործնական հիմք ներհիվանդանոցային վարակների վերահսկման համակարգի կազմակերպման, տվյալների ճիշտ հավաքագրման ու մեկնաբանման, ռիսկերի գնահատման և կանխարգելիչ միջոցառումների պլանավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը շեշտադրում է այն գաղափարը, որ ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների արդյունավետ կառավարումը պետք է հիմնված լինի ոչ թե միայն առանձին դեպքերի արձագանքման, այլ մշտական համաճարակաբանական հսկողության, տվյալների վերլուծության, արագ արձագանքման և կանխարգելման փոխկապակցված համակարգի վրա։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի, իսպաներենի և անգլերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երեք լեզուներում դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության առանցքում այն բայական ձևերն են, որոնք չունեն դիմային խոնարհման ամբողջական հատկանիշներ, սակայն պահպանում են բային բնորոշ մի շարք իմաստային ու շարահյուսական հատկություններ և տարբեր համատեքստերում կարող են հանդես գալ գոյականական, ածականական կամ մակբայական գործառույթներով։ Քննվում են անորոշ դերբայական, մասնակցային և այլ ոչ դիմավոր կառույցների ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց կազմության միջոցները, քերականական կարգերի արտահայտման հնարավորությունները և նախադասության կառուցվածքում ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ երեք լեզուները պատկանում են տարբեր լեզվական համակարգերի, ուստի արտաքին կառուցվածքով նման ձևերը միշտ չէ, որ ունեն ամբողջությամբ համարժեք գործառույթներ։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով բացահայտվում է, թե մի լեզվի որոշակի անդեմ բայական ձևին մյուս լեզուներում ինչպիսի քերականական կառուցվածքներ կարող են համապատասխանել։ Ուսումնասիրվում են դրանց ժամանակային, կերպային և սեռային նշանակությունների արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բայական և անվանական հատկությունների փոխհարաբերությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում անդեմ ձևերի շարահյուսական կապակցելիությանը՝ լրացումներ ընդունելու, ստորադաս կառույցներ ձևավորելու և բարդ նախադասությունների իմաստային հարաբերությունների արտահայտմանը մասնակցելու տեսանկյունից։ Իսպաներենի և անգլերենի համապատասխան ձևերի համեմատությունը հայերենի համակարգի հետ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն ձևական համապատասխանությունները, այլև այն դեպքերը, երբ նույն հաղորդակցական իմաստը երեք լեզուներում արտահայտվում է տարբեր քերականական միջոցներով։ Հետազոտության տիպաբանական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել լեզվական ընդհանուր օրինաչափությունները և յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննվում են նաև թարգմանության ընթացքում առաջացող համապատասխանության խնդիրները, քանի որ անդեմ բայական կառույցների բառացի փոխանցումը միշտ չէ, որ ապահովում է բնական և քերականորեն համարժեք արտահայտություն թիրախային լեզվում։ Նման ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն ունի նաև օտար լեզուների դասավանդման համար՝ նպաստելով սովորողների կողմից տարբեր լեզուների բայական համակարգերի գիտակցված համեմատությանը և բնորոշ սխալների կանխարգելմանը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և լեզվական տիպաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով երեք լեզուների բայական համակարգերի փոխհարաբերությունների բազմակողմանի նկարագիրը։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու և կենդանի օրգանիզմների ֆունկցիոնալ համակարգերում առաջացող այն փոփոխությունների ուսումնասիրմանը, որոնք ձևավորվում են քրոնիկ սակավաշարժության և սպիտակուցային բարձր բեռնվածության համակցված ազդեցության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես է երկարատև ֆիզիկական պասիվությունը փոխում նյութափոխանակության գործընթացները, հյուսվածքների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունները, երբ դրանք զուգորդվում են սպիտակուցների ավելացված ընդունմամբ։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջային և մոլեկուլային մակարդակներում տեղի ունեցող փոփոխություններին, էներգետիկ փոխանակության առանձնահատկություններին, մկանային համակարգի, ներքին օրգանների և կարգավորող մեխանիզմների արձագանքներին։ Աշխատությունը ներկայացնում է տարբեր կենսաբանական ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն, բացահայտում է այն հիմնական դետերմինանտները, որոնք որոշում են զարգացող հարմարվողական կամ ախտաբանական տեղաշարժերի բնույթը, և քննարկում է դրանց նշանակությունը առողջության պահպանման ու հիվանդությունների կանխարգելման տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, բժշկական հետազոտողներին, սպորտային բժշկության մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են ֆիզիկական ակտիվության, սնուցման և օրգանիզմի կենսագործունեության փոխկապակցված ազդեցությունները։