Ժամանակակից ադրբեջանալեզու մամուլի բառապաշարային առանձնահատկությունները հայերենի համեմատությամբ

Other Subjects

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի որոշ գետի բամբակային դաշտերում պարարտանյութերի ցածր արդյունավետության պատճառների բացահայտմանը՝ ընդգծելով հողագործական, հիդրոտեխնիկական և կլիմայական գործոնների դերակատարությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է հողի ֆիզիկոկիմիական հատկությունները, պարարտանյութերի կիրառման տեխնոլոգիաները, նիտրատների և ֆոսֆատների կենսատեղաշարժումը, ինչպես նաև մթնոլորտային գործոնների՝ ջերմաստիճանի և տեղումների ազդեցությունը բերքի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պարարտանյութերի տեսակների և дозավորման սխեմաների արդյունավետության համեմատությանը, հողի էրկողունակության գնահատմանը և մշակաբույսերի սննդարար պահանջների վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ցածր արդյունավետության պատճառները և առաջարկել օպտիմալացման միջոցառումներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հողագործների, ագրոնոմների և գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով պարարտանյութերի արդյունավետ կիրառման, բերքի արտադրողականության բարձրացման և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարությունների մշակմանը։

Other Subjects

Ագրոնոմիական, բուսաբուծական և գյուղատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ագրոտեխնիկական որոշ միջոցառումների ազդեցության ուսումնասիրությանը կարծր ցորենի (Triticum durum Desf.) մի քանի սորտերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության Մազանդարան նահանգի հողակլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում կարծր ցորենի կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկությունները, մշակության պահանջները, սորտային տարբերությունները և դրանց նշանակությունը գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մազանդարան նահանգի կլիմայական պայմաններին, հողերի հատկություններին, տեղումների բաշխվածությանը և շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությանը ցորենի աճի ու զարգացման գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են ցանքի ժամկետների, բույսերի տեղաբաշխման խտության, պարարտացման և մշակության այլ ագրոտեխնիկական միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունները բույսերի կենսաչափական ցուցանիշների, հասկերի ձևավորման, հատիկների քանակի և բերքի որակական հատկանիշների վրա։ Քննարկվում են տարբեր սորտերի հարմարվողականության, արտադրողական ներուժի իրացման, անբարենպաստ միջավայրային պայմանների նկատմամբ կայունության և մշակության տեխնոլոգիաների կատարելագործման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են կիրառվել դաշտային փորձերի, ֆենոլոգիական դիտարկումների, բերքի կառուցվածքային տարրերի հաշվառման և արդյունքների վիճակագրական վերլուծության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ագրոտեխնիկական միջոցառումների և սորտային առանձնահատկությունների փոխազդեցությանը, հողային ու ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և կայուն բերքատվության ապահովման հնարավորություններին։ Կարևորվում է տեղական պայմաններին համապատասխան մշակության արդյունավետ եղանակների ընտրությունը՝ կարծր ցորենի արտադրության ծավալների և տնտեսական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմիայի, բուսաբուծության, հողագիտության, գյուղատնտեսական էկոլոգիայի և հացահատիկային մշակաբույսերի արտադրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Գրքում ուսումնասիրվում են Իրանի հայկական դպրոցները՝ որպես սփյուռքահայ կրթամշակութային համակարգի կարևոր բաղադրիչ, վերլուծվում է դրանց պատմական ձևավորման գործընթացը, զարգացման փուլերը և գործունեության ներկա վիճակը, ներկայացվում են դպրոցների կազմակերպչական կառուցվածքը, ուսումնական ծրագրերի առանձնահատկությունները և հայերեն լեզվի ու ազգային ինքնության պահպանման դերը կրթական միջավայրում, դիտարկվում են պետական կրթական քաղաքականության ազդեցությունը և Իրանի իրավական դաշտի պայմաններում հայկական կրթօջախների գործունեության հնարավորություններն ու սահմանափակումները, քննարկվում են ուսուցչական կազմի պատրաստվածության, ուսումնական նյութերի ապահովման և համայնքային աջակցության խնդիրները, ինչպես նաև դպրոցների դերը սփյուռքահայ մշակութային ինքնության պահպանման և փոխանցման գործընթացում, աշխատանքը համադրում է պատմական, սոցիոլոգիական և կրթագիտական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել Իրանի հայկական դպրոցների ամբողջական պատկերը և դրանց նշանակությունը հայկական սփյուռքի կրթական համակարգում։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում աճող սրոհունդի տեսակների, մասնավորապես ծակոտկեն սրոհունդի (Hypericum perforatum L.), բուսական պաշարների և դեղագիտական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են սրոհունդի ցեղին պատկանող բույսերի տարածվածությունը, կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները, աճելավայրերի պայմանները և բնական պաշարների օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դեղաբուսական հումքի նույնականացմանը, բույսերի արտաքին և անատոմիական կառուցվածքին, ինչպես նաև դեղագործական նշանակություն ունեցող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են սրոհունդի տեսակներում պարունակվող ֆլավոնոիդները, հիպերիցինները, ֆենոլային միացությունները և այլ բաղադրիչներ, որոնք պայմանավորում են բույսերի դեղաբանական հատկությունների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը։ Ուսումնասիրվում են բուսական հումքի հավաքման, չորացման, պահպանման և որակի գնահատման սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր տեսակների քիմիական կազմի և դեղագիտական հատկանիշների հնարավոր տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բնական պաշարների հաշվառման, տարածվածության գնահատման և դեղաբույսերի կայուն օգտագործման հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում են դեղաբուսական հումքի ստանդարտացման, որակի վերահսկման և դեղագործական նպատակներով կիրառման գիտական հիմքերի կատարելագործման հարցերը։ Դիտարկվում են նաև Հայաստանի բուսական բազմազանության պահպանության և տեղական դեղաբուսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել դեղագետների, ֆարմակոգնոստների, բուսաբանների, բուսաքիմիկոսների, դեղագործական հետազոտողների, բնապահպանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Philosophy

Պատմագիտական և եկեղեցագիտական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է 5-րդ դարի առաջին կեսից մինչև 6-րդ դարի կեսերն ընկած ժամանակահատվածում Հայոց և Բյուզանդական եկեղեցիների փոխհարաբերությունների պատմական, աստվածաբանական, դավանաբանական և քաղաքական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է վաղքրիստոնեական աշխարհում տեղի ունեցած կրոնական և գաղափարական գործընթացների, տիեզերական ժողովների որոշումների, քրիստոսաբանական վեճերի և դրանց ազդեցությամբ ձևավորված միջեկեղեցական հարաբերությունների բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է Հայոց եկեղեցու ինքնուրույնության ամրապնդման գործընթացը, Կոստանդնուպոլսի եկեղեցական կենտրոնի հետ ունեցած կապերը, Բյուզանդական կայսրության կրոնական քաղաքականությունը և հայկական եկեղեցական ավանդույթի զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 5-րդ դարի առաջին կեսի պատմական իրադարձությունները, երբ Հայաստանը գտնվում էր քաղաքական բարդ պայմաններում, իսկ քրիստոնեական եկեղեցին կարևոր դեր էր կատարում ազգային ինքնության, մշակութային շարունակականության և հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում։ Հայ գրերի ստեղծումը, Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությունը, ազգային մատենագրության զարգացումը և եկեղեցական կրթության տարածումը նպաստեցին հայկական աստվածաբանական մտքի ինքնուրույն զարգացմանը և եկեղեցական կառույցների գաղափարական ամրապնդմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է 431 թվականի Եփեսոսի տիեզերական ժողովի որոշումների նշանակության ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ նեստորականության շուրջ ծավալված աստվածաբանական վեճերի և դրանց նկատմամբ Հայոց եկեղեցու վերաբերմունքի պատմական համատեքստի բացահայտումը։ Առանձին նշանակություն ունի 451 թվականի Քաղկեդոնի տիեզերական ժողովը, որի ընդունած քրիստոսաբանական սահմանումները հետագայում կարևոր դեր խաղացին քրիստոնեական եկեղեցիների դավանաբանական հարաբերությունների ձևավորման գործում։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է Քաղկեդոնի ժողովի որոշումների նկատմամբ հայկական եկեղեցական միջավայրում ձևավորված վերաբերմունքի աստիճանական զարգացումը՝ հաշվի առնելով ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրությունը, հաղորդակցության սահմանափակումները և աստվածաբանական տարբեր ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ Հայոց եկեղեցու և քաղկեդոնական եկեղեցիների միջև դավանաբանական տարաձայնությունների ձևավորումը երկարատև պատմական գործընթաց էր և չի կարող ամբողջությամբ բացատրվել մեկ ժողովով կամ առանձին քաղաքական իրադարձությամբ։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև Բյուզանդական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքին, քանի որ երկու տերությունների մրցակցությունը զգալի ազդեցություն էր ունենում հայկական հասարակության, եկեղեցական կառավարման և արտաքին կրոնական հարաբերությունների վրա։ Հայոց եկեղեցու գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական հաստատության պատմություն, այլև որպես ազգային ինքնության պահպանման, մշակութային արժեքների փոխանցման և հասարակական համախմբման կարևոր գործոն։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բյուզանդական կայսրերի կրոնական քաղաքականության փոփոխությունները, եկեղեցական միասնության վերականգնման փորձերը և քրիստոսաբանական տարաձայնությունների հաղթահարման նպատակով մշակված աստվածաբանական բանաձևերը։ Այս համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի 482 թվականի Զենոն կայսեր հրապարակած «Հենոտիկոնը», որը նպատակ ուներ մեղմելու քրիստոնեական աշխարհի դավանաբանական հակասությունները։ Աշխատության ժամանակագրական շրջանակում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում նաև 506 թվականի Դվինի եկեղեցական ժողովը, որի պատմական նշանակությունը կապված է Հայոց եկեղեցու դավանաբանական դիրքորոշումների և տարածաշրջանային եկեղեցական հարաբերությունների զարգացման հետ։ Հետազոտության շրջանակում հնարավոր է դիտարկել հայկական, բյուզանդական, ասորական և այլ քրիստոնեական ավանդույթների փոխազդեցությունը, աստվածաբանական գաղափարների փոխանցման ուղիները և տարբեր եկեղեցական կենտրոնների միջև գոյություն ունեցող հաղորդակցությունը։ Կարևոր նշանակություն ունեն 6-րդ դարի առաջին կեսի եկեղեցաքաղաքական իրադարձությունները, հատկապես Հուստինիանոս Ա կայսեր օրոք իրականացվող կրոնական քաղաքականությունը, եկեղեցական միասնության հաստատման փորձերը և քրիստոսաբանական վեճերի շարունակական զարգացումը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին կայսերական իշխանության քաղաքական նպատակները, աստվածաբանական քննարկումները և տեղական եկեղեցական ավանդույթները փոխազդում միմյանց հետ։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայոց եկեղեցու դավանաբանական ինքնության պատմական ձևավորման, հայ-բյուզանդական կրոնական կապերի զարգացման և վաղմիջնադարյան քրիստոնեական աշխարհի ներքին բազմազանության ուսումնասիրությամբ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում պատմական սկզբնաղբյուրների քննությունը, եկեղեցական ժողովների որոշումների համեմատական վերլուծությունը, աստվածաբանական եզրաբանության ուսումնասիրությունը և տարբեր պատմագրական ավանդույթներում ներկայացված իրադարձությունների մեկնաբանությունների համադրումը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու եկեղեցական տարաձայնությունների կրոնական, մշակութային և քաղաքական հիմքերը, ինչպես նաև Հայոց եկեղեցու ինքնուրույն զարգացման պատմական պայմանները։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, եկեղեցագետներին, աստվածաբաններին, բյուզանդագետներին, միջնադարագետներին, հայագետներին, կրոնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև վաղքրիստոնեական եկեղեցու պատմությամբ և հայ-բյուզանդական հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական, աստվածաբանական, եկեղեցագիտական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով 5–6-րդ դարերի Հայոց և Բյուզանդական եկեղեցիների փոխհարաբերությունների, դավանաբանական տարաձայնությունների ձևավորման, եկեղեցական ինքնության զարգացման և վաղմիջնադարյան Հայաստանի կրոնաքաղաքական պատմության առավել խորքային ըմբռնմանը։

Environmental Science

Ստեղծագործությունը բնապահպանական և հասարակական քննադատական ուղղվածությամբ ուսումնասիրություն է, որի հեղինակն է Հակոբ Սանասարյան, և այն կենտրոնանում է Դալմայի այգիների պատմական, էկոլոգիական և քաղաքաշինական նշանակության վրա՝ ընդգծելով դրանց պահպանման և տարածքի օգտագործման շուրջ ձևավորված հակասությունները։ Գրքում քննարկվում են այն խնդիրները, որոնք կապված են կանաչ տարածքների կրճատման, քաղաքային զարգացման ճնշման և պատմամշակութային արժեքների հնարավոր կորուստների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է Դալմայի այգիները որպես ոչ միայն բնական միջավայր, այլ նաև պատմականորեն ձևավորված մշակութային լանդշաֆտ, որի պահպանությունը կարևոր է Երևանի էկոլոգիական հավասարակշռության և բնակիչների կյանքի որակի համար։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև քաղաքային քաղաքականությունների ազդեցությունը կանաչ գոտիների վրա՝ ընդգծելով հանրային շահի, տնտեսական ծրագրերի և բնապահպանական պահանջների միջև առկա բարդ փոխհարաբերությունները։