Արցախի դպրոցականների օլիմպիական կրթության կազմակերպման առանձնահատկությունները

Գեղարվեստական հայ․

«Իմ գրադարանը․ Հակոբ Պարոնյան. Ստեղծագործությունների ժողովածու»**՝ Հակոբ Պարոնյանի լայնածավալ ստեղծագործությունների հավաքածուն է, որը ներառում է նրա լավագույն բանաստեղծություններն, պատմվածքները, դիմանկարներն ու երկերի մի շարք հետաքրքիր օրինակներ։ Պարոնյան հայ գրականության մեջ համարվում է մեծ վերածնունդի ներկայացուցիչ, ով հայտնի է իր սուր հումորի, սրամտության, սիրված լեզվաբանությամբ և հասարակական վերարտադրության խոր ուսումնասիրություններով։ Նրա ստեղծագործությունները լի են կեղծիքների, սոցիալական ու քաղաքական խեղումները քննադատող հարցադրումներով։ «Իմ գրադարանը» ժողովածուն ներառում է Պարոնյանի այն բոլոր գործերը, որոնք դարձան համընդհանուր ճանաչում՝ մաս կազմելով հայ գրականության մեծանուն ժառանգությանը։ Շատ դեպքերում Պարոնյանը կիրառել է հասարակական անարդարություններին ծաղր ու հեգնանք՝ բացահայտելով մարդու մոլորությունները և անհատականություն ստեղծելու դժվարությունը՝ այդպիսով խթանելով նոր մտածողության ձևեր։ Ժողովածուի մեջ ընդգրկված են նրա սրամիտ ու մտախոհ պատմվածքները, որոնք նուրբ հումորով և մելանխոլիկ թախիծով ծաղրում են ինչպես իր ժամանակի իրականությունը, այնպես էլ մարդկային արատները։ Պարոնյանը գտնում էր այն բոլոր փոխադարձ միությունները՝ անհատական հոգևոր աշխարհն ու հասարակական կյանքի անարդարությունները, որոնք հետագայում նրա ստեղծագործական փիլիսոփայության հիմնական հիմքը դարձան։ Հատկապես նրա «Որպես մի դիմանկար» ու «Խենթ հարս» պատմվածքները համարվում են գրականության թանկարժեք շերտեր։ Ընդհանուր առմամբ, Պարոնյանի գրականությունը իր բնույթով շատ սոցիալական է՝ հաճախ ընդգծելով այդ ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգեբանական իրավիճակը։ Նրա սրամիտ հեգնանքը շարունակաբար բացահայտում է մարդկային էական հարցերը՝ արդարության, սիրո, հարստության, սոցիալական հավասարության մասին։ Պարոնյանի ստեղծագործությունների մեջ հաճախ նկատվում է ակնհայտ մելանխոլիկ թախիծ, որը զուգորդվում է ծիծաղելի ու կատակերգական իրավիճակների հետ։ Նա թիրախավորում է մարդկանց մեջ գտնվող կեղծավորությունն ու հասարակական ստանդարտներին հնազանդվող վարքագիծը՝ դրանք ներկայացնելով որպես ժառանգություն, որից պետք է ազատվելու ճանապարհը։ «Իմ գրադարանը»՝ Հակոբ Պարոնյանի ստեղծագործությունների ժողովածուն, ներկայացնում է բացառիկ արժեքներ, որոնք մաս են կազմում հայ ազգային գրականության պատմության։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի խորն ու մանրամասնորեն ծանոթանալ այս մեծ գրողին, նրա ստեղծած կերպարներին ու արվեստին, որոնք իբրև հայ գրականության ժառանգություն անմահանում են։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-52-467-2

Գյուղատնտեսություն

Գրքում անդրադարձ է կատարվում այնպիսի կարևոր հարցերի, ինչպիսիք են գյուղատնտեսության մեջ ներդրումային ռազմավարությունների ստեղծումը, կապիտալ ներդրումների ներգրավման մեթոդները և դրանց օգտագործման օպտիմալացումը։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես պետք է ճիշտ կազմակերպել գյուղատնտեսական արտադրական ֆոնդերի (մեքենաների, սարքավորումների, շենքերի և այլ նյութական արժեքների) ներդրումը և ինչպես կարելի է արդյունավետ օգտագործել դրանք՝ հասնելով առավելագույն արդյունքի և նվազեցնելով ծախսերը։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների արդիականացումը, որում հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորարարական գործիքների ու մեթոդների ներդրմանը՝ նպատակ ունենալով աճեցնել գյուղատնտեսական արտադրության արտադրողականությունը։ Գրքում մանրամասնորեն քննարկվում են ֆինանսական ներդրումների մոդելները՝ հաշվի առնելով ռիսկերը, եկամտաբերությունը և արտադրության ծավալների աճը։ Հեղինակը համադրում է տեսական մոտեցումները գործնական օրինակների հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է ստանալ բարձր արդյունքներ արտադրական ֆոնդերի արդյունավետ օգտագործմամբ և ներդրումային քաղաքականության ճիշտ կազմակերպմամբ։ Գրքում նաև ուսումնասիրվում են միջազգային փորձը և ռազմավարությունները, որոնք կիրառվում են տարբեր երկրներում՝ արդյունքի ստացման համար։ Այն նախատեսված է տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության և ֆինանսների ոլորտների մասնագետների, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների ղեկավարների և ուսանողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները կապիտալ ներդրումների, գյուղատնտեսության արդյունավետ կառավարման և տեխնոլոգիական արդիականացման ոլորտներում։

Այլ առարկաներ

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Սյունիքի համայնքներում կլաստերային մոդելի կիրառմանը և դրա ճարտարապետատարածական կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով համայնքային տարածքների արդյունավետ օգտագործման, սոցիալ-տնտեսական կապերի ամրապնդման և բնակավայրերի համակողմանի զարգացման կարևորությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է կլաստերային մոտեցման սկզբունքները, բնակելի, հասարակական և արտադրական տարածքների կառուցվածքի օպտիմալացումը, ենթակառուցվածքների և հաղորդակցության ցանցերի ինտեգրումը, ինչպես նաև համայնքների միջև փոխկապակցվածության և գործարար գործունեության խթանման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական և հողօգտագործման սահմանափակումներին, տեղական պատմամշակութային առանձնահատկություններին և տարածքային պլանավորման տեսության կիրառությանը՝ ապահովելու բազմաֆունկցիոնալ, կայուն և արդյունավետ համայնքային միջավայր։ Ուսումնասիրությունը նաև ներկայացնում է մոդելի փորձարարական կիրառության արդյունքները և առաջարկություններ՝ Սյունիքի փոքր և միջին համայնքների զարգացման ռազմավարությունների համար, որոնք նպաստում են բնակիչների կյանքի որակի բարելավմանը և համայնքային զարգացումն առավել համակարգային դարձնելուն։

Ֆինանսներ

Նախատեսված է ֆինանսների, տնտեսագիտության, բանկային գործի և կառավարման ոլորտներում կիրառվող հիմնական և մասնագիտական տերմինների համակարգված բացատրության համար՝ օգտակար լինելով ուսանողների, դասախոսների, հաշվապահների, ֆինանսիստների և ոլորտի մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են ֆինանսական և տնտեսագիտական հիմնական հասկացությունների սահմանումները՝ ներառյալ ֆինանսական համակարգ, բյուջե, հարկ, եկամուտ, ծախս, կապիտալ, ներդրում, վարկ, տոկոսադրույք, արժեթուղթ, շուկա և այլ մասնագիտական տերմիններ, բացատրվում է յուրաքանչյուր եզրույթի իմաստը պարզ, գիտականորեն հիմնավորված ձևով՝ հաճախ ուղեկցված կիրառական մեկնաբանություններով և փոխկապակցված հասկացությունների հղումներով, աշխատությունը ընդգրկում է նաև ժամանակակից ֆինանսական համակարգերին բնորոշ նոր տերմինաբանություն՝ կապված ֆինանսական շուկաների, բանկային գործառնությունների, միջազգային ֆինանսների և հաշվապահական հաշվառման հետ, բառարանը նպաստում է մասնագիտական լեզվի ճիշտ կիրառմանը, ֆինանսական տեղեկատվության ընկալման ճշգրտությանը և տեսական գիտելիքների համակարգված յուրացմանը, այն ծառայում է որպես արագ տեղեկատու աղբյուր ուսուցման և գործնական աշխատանքի ընթացքում, օգնելով ընթերցողին կողմնորոշվել ֆինանսական ոլորտի բարդ և բազմաշերտ հասկացությունների մեջ։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մետալուրգիական արտադրության ընթացքում առաջացող թափոնախարամների օգտագործմամբ ֆերոսիլիցիումի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և տեխնոլոգիական գործընթացի արդյունավետության ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մետալուրգիական թափոնները վերածել օգտակար երկրորդային հումքի՝ դրանցում պարունակվող երկաթի և սիլիցիումի միացությունները կիրառելով ֆերոսիլիցիումի արտադրության համար։ Նման մոտեցումը կարևոր է ինչպես մետալուրգիական արտադրության թափոնների ծավալը նվազեցնելու, այնպես էլ բնական հանքային հումքի օգտագործումը սահմանափակելու և արտադրական գործընթացների ռեսուրսաարդյունավետությունը բարձրացնելու տեսանկյունից։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սկզբնական թափոնախարամների քիմիական և հանքաբանական կազմը, դրանցում երկաթի, սիլիցիումի և այլ բաղադրիչների պարունակությունը, ինչպես նաև նյութի ֆիզիկական հատկությունները։ Հումքի կազմի մանրամասն վերլուծությունը անհրաժեշտ է տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալ պարամետրերը որոշելու համար, քանի որ տարբեր ծագում ունեցող խարամները կարող են զգալիորեն տարբերվել օգտակար բաղադրիչների պարունակությամբ և կառուցվածքով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆերոսիլիցիումի ստացման համար հումքի նախապատրաստումը։ Այն կարող է ներառել խարամի մանրացում, տեսակավորում, հարստացում, անհրաժեշտ բաղադրիչների խառնում և վերականգնիչ նյութերի ավելացում։ Նախապատրաստման պայմանների ճիշտ ընտրությունը կարող է էապես ազդել հետագա վերականգնման գործընթացի արդյունավետության և ստացվող համաձուլվածքի որակի վրա։ Աշխատանքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի մետալուրգիական վերականգնման գործընթացի ուսումնասիրությունը, որի ընթացքում սիլիցիումի միացություններից ստացվող սիլիցիումը միավորվում է երկաթի հետ՝ ձևավորելով պահանջվող համաձուլվածքը։ Կարող են ուսումնասիրվել ջերմաստիճանի, հումքի բաղադրության, վերականգնիչի քանակի, գործընթացի տևողության և այլ տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը ֆերոսիլիցիումի ելքի և քիմիական կազմի վրա։ Տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացման հիմնական խնդիրներից է օգտակար բաղադրիչների առավելագույն վերականգնումը՝ նվազագույն էներգետիկ և նյութական ծախսերով։ Այդ նպատակով կարող են համեմատվել տարբեր հումքային խառնուրդներ և վերականգնման ռեժիմներ, ինչպես նաև գնահատվել ստացված արտադրանքի մաքրությունը, սիլիցիումի պարունակությունը և մետալուրգիական հատկությունները։ Ստացված ֆերոսիլիցիումի որակի գնահատումը կարող է իրականացվել քիմիական, մետալոգրաֆիական և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներով։ Ուսումնասիրվում են համաձուլվածքի հիմնական բաղադրիչների պարունակությունը, կառուցվածքը, հնարավոր խառնուրդների առկայությունը և արտադրանքի համապատասխանությունը հետագա մետալուրգիական կիրառությունների պահանջներին։ Ֆերոսիլիցիումը լայնորեն օգտագործվում է պողպատի և թուջի արտադրության մեջ՝ որպես սիլիցիում պարունակող հավելանյութ և դեզօքսիդացնող նյութ, ուստի ստացված արտադրանքի որակը կարևոր է դրա գործնական արժեքի որոշման համար։ Հետազոտության էական կողմերից է նաև արտադրական թափոնների վերամշակման տնտեսական և բնապահպանական նշանակությունը։ Խարամների օգտակար բաղադրիչների վերադարձը արտադրական շրջանառություն կարող է նվազեցնել դրանց կուտակման հետ կապված բնապահպանական խնդիրները, կրճատել թափոնների պահեստավորման համար անհրաժեշտ տարածքները և միաժամանակ ստեղծել լրացուցիչ հումքային ռեսուրս։ Բացի դրանից, երկրորդային հումքի օգտագործումը կարող է նվազեցնել առաջնային հանքային հումքի արդյունահանման և վերամշակման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է մետալուրգիական թափոնների հիման վրա ֆերոսիլիցիումի ստացման տեխնոլոգիական սխեմայի մշակման հնարավորության մեջ։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել մետալուրգիական ձեռնարկություններում՝ արտադրական թափոնների վերամշակման, օգտակար բաղադրիչների կորզման և հավելյալ արժեք ունեցող արտադրանքի ստացման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մետալուրգներին, նյութագետներին, հանքահարստացման մասնագետներին, արտադրական տեխնոլոգներին և արդյունաբերական թափոնների վերամշակման ոլորտի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է մետալուրգիական թափոնների վերամշակման և համաձուլվածքների արտադրության խնդիրները՝ նպատակ ունենալով մշակել տեխնոլոգիական և ռեսուրսաարդյունավետ եղանակ, որի միջոցով արտադրական խարամները կարող են վերածվել ֆերոսիլիցիումի ստացման համար պիտանի երկրորդային հումքի՝ միաժամանակ բարձրացնելով մետալուրգիական արտադրության տնտեսական և բնապահպանական արդյունավետությունը։

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանկավարժական բուհերում «Ձեռնարկատիրական գործունեության հիմունքներ» դասընթացի մոդելավորման և ուսուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ձեռնարկատիրական կրթության տեսական հիմքերը, ուսումնական ծրագրերի կառուցման սկզբունքները և ապագա մանկավարժների համար անհրաժեշտ տնտեսական ու գործարար կարողությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է դասընթացի բովանդակության կառուցվածքը, ուսուցման ինտերակտիվ և գործնական մեթոդները՝ ներառյալ դեպքի ուսումնասիրությունները, նախագծային ուսուցումը, սիմուլյացիոն խաղերը և թիմային աշխատանքը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կրթական միջավայրի կազմակերպման խնդիրները, ուսանողների մոտ ձեռնարկատիրական մտածողության զարգացման ուղիները և գնահատման արդյունավետ համակարգերի կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրագույն մանկավարժական կրթության արդիականացմանը, աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան մասնագիտական հմտությունների ձևավորմանը և կրթական նորարարությունների ներդրմանը։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական մեթոդական լուծումներ ձեռնարկատիրական կրթության ոլորտում։