Ջորջ Բայրոն

Գեղարվեստական հայ․

«Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի»՝ Լ. Խեչոյանի ստեղծագործությունը պատմական վեպ է, որը նկարագրում է Հայոց պատմության կարևոր դրվագներից մեկը՝ Արշակունիների և Դրաստամատ Միհրանյան զորավարի մասին։ Վեպը ներկայացնում է հայոց արքաների և բանակի ղեկավարների, ինչպես նաև ազգային հերոսների հերոսական գործերը, նրանց միջավայրն ու ապագայի համար պայքարը։ Այս ստեղծագործությունը միաժամանակ պատմություն է դավաճանությունների, մեծության և ուժի մասին, որտեղ խաչվում են առասպելներն ու իրականությունը։ Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը՝ որպես Հայոց պետության կարևոր դեմքեր, ներկայացվում են որպես ժողովուրդը ղեկավարող հզոր և անվեհեր անհատներ, ովքեր առաջնորդում էին երկիրը թե՛ պատերազմում, թե՛ քաղաքական ոլորտում՝ ամեն կերպ պարգևելով ժողովրդին նոր հույս ու ուժ։ Վեպը զարդարված է պատմական մանրամասներով՝ կյանքի ու պատերազմների դրվագներով, որոնք կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի և պետության պատմության մեջ։ Վեպի մեջ վերլուծվում են այնպիսի սուբյեկտներ, որոնք միտված են պատմական դեմքերի և նրանց աշխարհայացքների միջև հակասությունների ու հարցերի: Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը չեն միայն ռազմիկներ կամ գերբնական հերոսներ, այլ նաև մարդու վախերն ու պայքարները, իրենց ընտրած ուղիներում ունեցած կասկածները, ցավը, թե ինչպես են նրանք այս հսկայական աշխարհում խաչվել: «Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի» վեպը ամբողջությամբ ներկայացնում է հասարակության բարոյական ու հոգեբանական պայքարը՝ նշելով, որ պատմության մեջ ամենատարբեր կերպարները հանդես են գալիս որպես թե՛ հոգևոր առաջնորդներ, թե՛ պատերազմի մարտիկներ։ Խեչոյանը այս ստեղծագործությամբ մեծ հարգանք է ցուցաբերել Հայոց պատմությանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այն ժամանակաշրջանի դաժանությունը և մերձակա հերոսական կառույցների առաջադրած մարտահրավերները։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-51-466-6

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է Օսմանյան պետության քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և վարչական համակարգերը՝ ցույց տալով նրա պատմական ընթացքը տարբեր դարաշրջաններում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Կայսրության ձևավորումը Օսմանյան պետության առաջացումը և տարածքային ընդլայնումը։ Հզորացման փուլ Ռազմական հաջողություններ, կենտրոնացված իշխանության ձևավորում։ Վարչական համակարգ Սուլթանի իշխանություն, կառավարման կառույցներ և հասարակական կարգ։ Անկման գործընթաց Ներքին ճգնաժամեր, պատերազմներ և աստիճանական թուլացում։ Տարածաշրջանային ազդեցություն Կայսրության ազդեցությունը տարբեր ժողովուրդների, այդ թվում հայ բնակչության կյանքի վրա։

Պատմություն

«Հայաստանի պատմության պատկերազարդ ուղեցույցը» Արտակ Մովսիսյանի կողմից կազմված ուսուցողական և գիտահանրամատչելի գիրք է, որը համառոտ ու տեսանելի ձևով ներկայացնում է Հայաստանի բազմադարյա պատմությունը։ Գրքում ընդգրկված են Հայաստանի պատմության հիմնական փուլերը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն դարաշրջան։ Պատկերազարդումները, քարտեզները և ժամանակագրական աղյուսակները օգնում են ընթերցողին ավելի հեշտ ընկալել պատմական իրադարձությունները և դրանց հաջորդականությունը։ Հեղինակը պատմությունը ներկայացնում է հստակ, մատչելի լեզվով՝ առանց ծանր գիտական բարդությունների։ Գիրքը նպատակ ունի ոչ միայն տեղեկացնել, այլև հետաքրքրություն առաջացնել Հայաստանի պատմության և մշակութային ժառանգության նկատմամբ։ Այն հարմար է թե՛ աշակերտների ու ուսանողների, թե՛ օտար ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ծանոթանալ հայ ժողովրդի անցյալին։ **«Illustrated Guide of History of Armenia»** գիրքը արժեքավոր ուղեցույց է Հայաստանի պատմության մասին ամբողջական պատկերացում կազմելու համար՝ համադրելով գիտելիքն ու տեսողական նյութը։ Հրատարակիչ - Гехинакайин грат. Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-0-1818-8

Մշակույթ

Այս թեման վերաբերում է հայ ժողովրդի պատմության ամենակարևոր իրադարձություններից մեկին՝ հայ գրերի ստեղծմանը և դրա հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցի գործունեությանը, որը համարվում է ազգային մշակույթի և ինքնության հիմնադիրներից մեկը։ Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է մոտ 362 թվականին Տարոնում և կրթություն ստացել հունարեն, ասորերեն ու պարսկերեն լեզուներով՝ դառնալով բարձր կրթված հոգևորական և պետական գործիչ։ Նրա հիմնական նպատակն էր ստեղծել հայոց լեզվի համար սեփական այբուբեն, քանի որ մինչ այդ հայերենը գրավոր համակարգ չուներ, և կրոնական ու կրթական տեքստերը հիմնականում գրվում էին օտար լեզուներով, ինչը դժվարացնում էր ժողովրդի կրթությունը և ազգային ինքնության պահպանումը։ Մաշտոցը, համագործակցելով կաթողիկոս Սահակ Պարթևի հետ, ձեռնամուխ եղավ հայոց գրերի ստեղծմանը և մոտ 405 թվականին ստեղծեց հայոց այբուբենը, որը բաղկացած էր 36 տառից (հետագայում ավելացվել են ևս 2-ը)։ Հայոց գրերի ստեղծումը դարձավ շրջադարձային իրադարձություն, քանի որ այն հնարավորություն տվեց թարգմանել Աստվածաշունչը հայերեն, զարգացնել գրականությունը, կրթությունը և գիտությունը։ Այս գործընթացը հայտնի է որպես «Ոսկեդար» հայ մշակույթի մեջ, երբ ձևավորվեցին առաջին հայ պատմիչները, թարգմանիչները և գրական գործերը։ Մեսրոպ Մաշտոցը նաև հիմնել է բազմաթիվ դպրոցներ Հայաստանի տարբեր շրջաններում՝ նպաստելով գրագիտության տարածմանը և ազգային կրթական համակարգի ձևավորմանը։ Նրա գործունեությունը ոչ միայն կրոնական, այլև քաղաքական և մշակութային մեծ նշանակություն ուներ, քանի որ այն ամրապնդեց հայ ժողովրդի ինքնությունը օտար ազդեցությունների պայմաններում։ Մեսրոպ Մաշտոցը մահացել է 440 թվականին, սակայն նրա ստեղծած այբուբենը մինչ այսօր շարունակում է օգտագործվել և հանդիսանում է հայ ժողովրդի մշակութային և ազգային ինքնության անբաժանելի մասը։ Նրա ժառանգությունը համարվում է հայ ժողովրդի պատմության ամենախոշոր նվաճումներից մեկը, որը ապահովեց լեզվի պահպանությունը և մշակույթի շարունակական զարգացումը դարերի ընթացքում։

Արտասահմանյան գրականություն

Դենիել Քիզի հայտնի և հուզիչ վեպն է, որը անդրադառնում է ինտելեկտի, մարդասիրության, ու մարդկային արժանապատվության հարցերին։ Գրքի գլխավոր հերոսը՝ Չարլի Գորդոն, մի տղամարդ է, ով ունեցել է մտավոր խնդիրներ, սակայն նրա կյանքը փոխվում է, երբ նրա վրա կատարվում է էքսպերիմենտ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել նրա ինտելեկտը։ Այս ընթացքը տեղի է ունենում գիտական փորձարկման միջոցով, և Չարլիի միտքը սկսում է զարգանալ՝ հասնելով բացառիկ մակարդակի։ Սակայն, երբ Չարլիի ճանաչողական կարողությունները մեծանում են, նա սկսում է հասկանալ, թե որքան շատ բաներ է կորցրել՝ ներառյալ իր մարդկային կապերը։ Վեպը խորը ուսումնասիրություն է մարդու ճանաչողական ունակությունների և մարդկային անձի փոխազդեցության մասին։ Գրքում քննարկվում են խելացիության սահմանները, իրազեկությունը և դրա ներգործությունը մարդու ապրումների ու հարաբերությունների վրա։ «Ծաղիկներ Էլջերնոնի համար»-ը նաև աներևակայելի ուժեղ է ոչ միայն գիտական էքսպերիմենտի արդյունքներով, այլև հոգևոր և էթիկական խնդիրների հետ կապված։ Չարլիի պատմությունը բացահայտում է, թե ինչ է նշանակում լինել իդեալական ու լիարժեք մարդ՝ անկախ մտավոր կարողություններից։ Այս գիրքը միանշանակորեն մտնում է մարդկության մասին խոր մտածելու անհրաժեշտության շարք՝ սփռելով ազդեցություն ոչ միայն այն ժամանակ, երբ այն հրատարակվեց, այլև այսօր, որ մեզ հիշեցնի կյանքի կարևորագույն արժեքների մասին։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-76-002-5

Հոգեբանություն

Ընտանիքի հոգեբանությունը ուսումնասիրում է ընտանիքը որպես փոքր սոցիալական համակարգ, դրա անդամների միջև հարաբերությունները, հաղորդակցման ձևերը, դերաբաշխումը և այն հոգեբանական գործընթացները, որոնք ազդում են ընտանիքի կայունության, զարգացման և ներդաշնակության վրա։ Այն դիտարկում է, թե ինչպես են ձևավորվում ամուսնական հարաբերությունները, ծնող-երեխա կապերը, ինչպես նաև ինչպես են ընտանիքի ներսում առաջացող կոնֆլիկտները, սթրեսները կամ արտաքին սոցիալական ճնշումները ազդում ընտանիքի ընդհանուր հոգեբանական մթնոլորտի վրա։ Ընտանիքի հոգեբանության կարևոր ուղղություններից է նաև դաստիարակության ոճերի ուսումնասիրությունը, որտեղ առանձնացվում են ավտորիտար, թույլատրող և ժողովրդավարական մոտեցումներ, որոնք տարբեր կերպ են ազդում երեխաների անձնային զարգացման, ինքնագնահատականի և սոցիալական հմտությունների վրա։ Բացի այդ, այս ոլորտը ուսումնասիրում է նաև ընտանեկան ճգնաժամերը՝ օրինակ ամուսնալուծություն, ֆինանսական դժվարություններ կամ կորուստներ, և դրանց հաղթահարման մեխանիզմները։ Կարևոր դեր ունի նաև հաղորդակցության որակը ընտանիքի ներսում, քանի որ բաց, հարգալից և արդյունավետ հաղորդակցումը նպաստում է փոխըմբռնմանը և հարաբերությունների ամրապնդմանը, մինչդեռ բացակայությունը կամ սխալ հաղորդակցումը հաճախ առաջացնում է կոնֆլիկտներ և օտարացում։ Ընտանիքի հոգեբանություն-ը նաև կիրառում է խորհրդատվական և թերապևտիկ մեթոդներ՝ օգնելու ընտանիքներին հաղթահարել դժվարությունները և բարելավել հարաբերությունների որակը, նպաստելով ավելի առողջ և կայուն ընտանեկան միջավայրի ձևավորմանը։