Ինֆորմատիա 10-րդ դասարան ընդհանուր և հումանիտար հոսք

Մանկական

«Գիտելիքների աշխարհում. Աշխարհագրական հայտնագործություններ» գրքում ներկայացվում են մարդկության պատմության կարևորագույն աշխարհագրական հայտնագործությունները, որոնք փոխեցին աշխարհը՝ բացելով նոր ուղիներ, մշակույթներ և բնակավայրեր։ Գրքում պատմվում է, թե ինչպես մարդիկ առաջին անգամ կարճեցին ծովերը, հաղթահարեցին անհայտ տարածքները, հայտնաբերեցին նոր մայրցամաքներ և ծանոթացան տարբեր ժողովուրդների հետ։ Գիրքը նպատակ ունի՝ հասկացնել, թե ինչու են աշխարհագրական հայտնագործությունները կարևոր, ցույց տալ հայտնի ճանապարհորդների և նավարկիչների պատմությունները (օրինակ՝ Կրիստոֆեր Կոլումբոս, Վասկո դա Գամա, Ֆերդինանդ Մագելան և այլն), բացատրել, թե ինչպես են հայտնագործությունները ազդել աշխարհաքաղաքականության, տնտեսության և մշակութային փոխանակման վրա, ներկայացնել աշխարհի քարտեզի ձևավորման գործընթացը և մարդկության գիտելիքների զարգացումը։ Այս գիրքը հետաքրքիր է բոլոր տարիքի ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ճանաչել աշխարհը, հասկանալ պատմական զարգացումները և տեսնել՝ ինչպես են մարդու արկածները փոխել մարդկության պատմությունը։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-66-204-6

Այլ առարկաներ

Ֆինանսական վերահսկողություն իրականացնելու համար պետական մարմինները ձևավորում են հատուկ լիազոր կառույցներ, որոնց հիմնական նպատակն է ապահովել պետական և մասնավոր ֆինանսական հոսքերի օրինականությունը, թափանցիկությունը և արդյունավետությունը, ինչպես նաև կանխել կոռուպցիոն ռիսկերը, հարկային խախտումները և բյուջետային միջոցների ոչ նպատակային օգտագործումը։ Այս համակարգում կենտրոնական դեր ունեն ֆինանսների նախարարության ենթակայությամբ գործող վերահսկողական ստորաբաժանումները, որոնք իրականացնում են պետական բյուջեի կատարողականի մոնիթորինգ, ծախսերի արդյունավետության գնահատում և ֆինանսական կարգապահության ապահովում։ Կարևոր դեր ունի նաև Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների կոմիտե-ը, որը վերահսկում է հարկերի, մաքսային վճարների հավաքագրումը և պայքարում է հարկային ու մաքսային խախտումների դեմ՝ ապահովելով պետական եկամուտների կայունությունը։ Ֆինանսական վերահսկողության համակարգում նշանակալի է նաև Հայաստանի Հանրապետության հաշվեքննիչ պալատ-ը, որը իրականացնում է անկախ պետական աուդիտ՝ գնահատելով պետական միջոցների օգտագործման օրինականությունն ու արդյունավետությունը։ Բացի այդ, ֆինանսական շուկաների վերահսկման ոլորտում կարևոր դեր ունի կենտրոնական բանկը, որը կարգավորում և վերահսկում է բանկային համակարգը, ապահովում ֆինանսական կայունություն և վերահսկում ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեությունը։ Այս բոլոր մարմինները միասին ձևավորում են ֆինանսական վերահսկողության բազմաստիճան համակարգ, որի նպատակն է ապահովել պետական ֆինանսների կայուն կառավարում և հանրային վստահության բարձրացում։

Այլ առարկաներ

ՔԱՄԵԼՍ (CAMELS) համակարգը բանկերի ֆինանսական վիճակի համապարփակ գնահատման միջազգային ընդունված մեթոդաբանություն է, որը օգտագործվում է բանկային վերահսկող մարմինների կողմից՝ բանկերի կայունությունը, ռիսկայնությունը և գործունեության որակը գնահատելու համար՝ վեց հիմնական բաղադրիչների միջոցով՝ կապիտալի բավարարություն (Capital adequacy), ակտիվների որակ (Asset quality), կառավարման որակ (Management quality), եկամտաբերություն (Earnings), իրացվելիություն (Liquidity) և շուկայական ռիսկի զգայունություն (Sensitivity to market risk)։ Կապիտալի բավարարությունը գնահատում է բանկի սեփական միջոցների մակարդակը և նրա կարողությունը դիմակայելու հնարավոր կորուստներին, ակտիվների որակը ցույց է տալիս վարկային պորտֆելի առողջությունը և չվերադարձվող վարկերի մակարդակը, կառավարման որակը վերաբերում է բանկի ղեկավարության արդյունավետությանը, ներքին վերահսկողությանը և ռազմավարական որոշումների որակին, եկամտաբերությունը բնութագրում է բանկի շահույթ ստանալու կարողությունը և ֆինանսական կայունությունը ժամանակի ընթացքում, իրացվելիությունը գնահատում է բանկի ունակությունը ժամանակին կատարել իր պարտավորությունները՝ ապահովելով բավարար դրամական միջոցներ, իսկ շուկայական ռիսկի զգայունությունը ցույց է տալիս, թե որքանով է բանկը ենթակա տոկոսադրույքների, փոխարժեքների և շուկայի այլ տատանումների ազդեցությանը։ Այս համակարգի կիրառումը թույլ է տալիս ստանալ բանկի ընդհանուր առողջական վիճակի ամփոփ գնահատական, բացահայտել թույլ կողմերը և ռիսկերը, համեմատել տարբեր բանկեր միմյանց հետ և ժամանակին ձեռնարկել կարգավորիչ կամ կառավարչական միջոցներ՝ ֆինանսական կայունությունը պահպանելու համար, հատկապես բանկային համակարգի ճգնաժամերի կանխարգելման և ներդրողների վստահության բարձրացման նպատակով։

Այլ առարկաներ

Հաշվապահական և ֆինանսական հաշվառման ուսումնական աշխատություն է, որտեղ ներկայացվում են դեբիտորական պարտքերի հաշվառման էությունը, կազմակերպման սկզբունքները և դրանց վերահսկման մեթոդները ձեռնարկության ֆինանսական համակարգում։ Գրքում բացատրվում է, որ դեբիտորական պարտքերը ձևավորվում են այն դեպքերում, երբ կազմակերպությունը ապրանքներ կամ ծառայություններ է տրամադրում վարկով և սպասում է ապագա վճարումների ստացմանը։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են դեբիտորական պարտքերի ճանաչման, գնահատման և հաշվառման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց դասակարգումը ըստ ժամկետայնության և ռիսկայնության։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև վատ պարտքերի (անհավաքագրելի պարտքեր) հաշվառման, պահուստների ձևավորման և ֆինանսական հաշվետվություններում դրանց արտացոլման կարգին։ Գրքում ներկայացվում են նաև դեբիտորական պարտքերի կառավարման գործիքները՝ վճարունակության գնահատում, վարկային քաղաքականություն և հավաքագրման ընթացակարգեր, որոնք նպաստում են ձեռնարկության իրացվելիության և ֆինանսական կայունության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարևոր է հաշվապահության և ֆինանսական կառավարման ուսումնասիրության համար։

Հոգեբանություն

Այս կուրսային աշխատանքը նվիրված է հոգեբանության՝ որպես գիտության ձևավորման, զարգացման և ժամանակակից կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա տեղը գիտությունների համակարգում և մարդու վարքի ու հոգեկան գործընթացների ուսումնասիրման կարևորությունը։ Աշխատանքում ներկայացվում է հոգեբանությունը որպես գիտություն, որը ուսումնասիրում է մարդու հոգեկան երևույթները՝ զգայությունները, ընկալումը, մտածողությունը, հիշողությունը, հույզերը, կամքը և վարքը՝ ինչպես անհատական, այնպես էլ սոցիալական մակարդակներում։ Քննարկվում է հոգեբանության պատմական զարգացումը՝ սկսած փիլիսոփայական մտքի շրջանակներում ձևավորված պատկերացումներից մինչև այն գիտական դառնալը փորձարարական մեթոդների կիրառմամբ, որտեղ առանձնահատուկ դեր են ունեցել առաջին հոգեբանական լաբորատորիաների ստեղծումը և փորձարարական մոտեցումների ներդրումը։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում հոգեբանության հիմնական ուղղություններին և դպրոցներին՝ բիհևիորիզմ, հոգեվերլուծություն, հումանիստական և կոգնիտիվ հոգեբանություն, որոնք տարբեր տեսանկյուններից են բացատրում մարդու վարքը և ներքին հոգեկան գործընթացները։ Ներկայացվում է նաև հոգեբանության կապը այլ գիտությունների հետ՝ կենսաբանության, բժշկության, սոցիոլոգիայի և մանկավարժության, ինչը ցույց է տալիս դրա միջառարկայական բնույթը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգեբանական հետազոտությունների մեթոդներին՝ դիտարկում, փորձ, հարցում և թեստավորում, որոնք ապահովում են գիտական տվյալների ստացման և վերլուծության հնարավորությունը։ Աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալ հոգեբանության դերը որպես գիտություն, որը ոչ միայն բացատրում է մարդու ներաշխարհը, այլ նաև կիրառվում է կրթության, առողջապահության, կառավարման և սոցիալական ոլորտներում՝ նպաստելով մարդու վարքի ավելի լավ հասկացմանն ու հասարակական հարաբերությունների զարգացմանը։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը բարոյահոգեբանական բնույթի պատմվածք է, որտեղ հեղինակը դնում է մարդու առջև դժվար ընտրության խնդիր՝ ստիպելով նրան կանգնել երկու հակադիր արժեքների, ճանապարհների կամ որոշումների միջև։ Գործի հիմնական գաղափարական առանցքը ընտրության պատասխանատվությունն է, երբ մարդը պետք է որոշի՝ հետևել նյութական շահին, հասարակական շահադիտական հաշվարկներին, թե՞ մնալ հավատարիմ իր խղճին, բարոյական սկզբունքներին և ներքին համոզմունքներին։ Մուրացանը ստեղծում է իրավիճակներ, որտեղ արտաքին հանգամանքները և ներքին հոգեբանական ճնշումները ստիպում են կերպարներին բացահայտել իրենց իրական էությունը, և հենց այդ հակադրությունների միջոցով բացահայտվում է մարդու բնավորությունը։ Ստեղծագործության մեջ զգալի է նաև դաստիարակչական շերտը՝ հեղինակը ընթերցողին ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն մղում է խորհելու, թե ինչ արժեքներ են առաջնային կյանքի բարդ ընտրությունների ժամանակ։ Լեզուն պարզ է, արտահայտիչ և տրամաբանական զարգացմամբ կառուցված, ինչը թույլ է տալիս գաղափարական բովանդակությունը մատուցել հասկանալի և ազդեցիկ ձևով։