Համաշխարհայնացումը և Հայաստանի կրթության համակարգի հիմնախնդիրները

Արտասահմանյան գրականություն

«Բասքերվիլների շունը» (Արթուր Կոնան Դոյլ) Շերլոք Հոլմսի ամենահայտնի դեպքերից մեկն է, որտեղ հեղինակն իր վարպետությամբ միավորում է հանցագործության հանելուկը և գոթական սարսափի մթնոլորտը։ Պատմությունը սկսվում է, երբ Հոլմսը և Վոթսոնը ստանում են դիմում Բասքերվիլների տոհմից՝ մի արտասովոր և հնագույն ընտանիքի մասին, որի վրա կա մի լեգենդ՝ դևային շան մասին։ Ըստ լեգենդի, բասքերվիլների ընտանիքը դատապարտված է «շան»–ի հարձակումից, որը լուռ, բայց մահացու կերպով հետապնդում է նրանց։ Հոլմսը ու Վոթսոնը ուղևորվում են Մորֆորդհեյթ՝ անտառապատ, խավարոտ և մռայլ հովիտ՝ պարզելու, թե արդյոք սա իսկական ուրվական է, թե՞ մարդու կողմից կազմակերպված խարդախություն։ Գիրքը շոշափում է լեգենդի, գիտության և իրականության միջև գոյություն ունեցող սահմանը, որտեղ մի կողմում՝ վախն է, մյուս կողմում՝ բանականությունն ու հետախուզական մեթոդները։ Վոթսոնը, որպես պատմիչ, ստեղծում է սթափ, բայց զգացմունքային մթնոլորտ՝ ընթերցողին թողնելով անընդհատ սպասման մեջ։ Հոլմսը իր տրամաբանությամբ և մանրակրկիտ դիտարկումներով բացահայտում է, որ սարսափը հաճախ սոսկ քարացած մարդկանց տագնապն է, ոչ թե ինչ-որ գերբնական ուժ։ Գիրքը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդը կարող է օգտագործել «շուն» լեգենդը մարդկանց վրա ահազանգածություն ու վերահսկողություն ստեղծելու համար։ «Բասքերվիլների շունը» հիանալի է՝ որպես դետեկտիվ վեպ, որտեղ յուրաքանչյուր մանրուք կարևոր է, և ամեն մի բացահայտում՝ ավելի է սրում լարվածությունը։ Այս պատմությունը հարմար է բոլոր նրանց համար, ովքեր սիրում են հանելուկներ, սարսափի հոտ և լուրջ, բանական հետախուզական ոճ։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-9939-9195-4-6

Այլ առարկաներ

ՀՀ բանկային համակարգը Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի հիմնական բաղադրիչն է, որը ապահովում է տնտեսության մեջ դրամական միջոցների շրջանառությունը, խնայողությունների կուտակումը, վարկավորման գործընթացը և ֆինանսական միջնորդության իրականացումը։ Այն կառուցված է երկաստիճան համակարգի սկզբունքով․ առաջին մակարդակում գտնվում է կենտրոնական բանկը՝ Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկը, որը իրականացնում է դրամավարկային քաղաքականությունը, վերահսկում է բանկային համակարգի կայունությունը, սահմանում է ֆինանսական կարգավորումները և ապահովում է ազգային արժույթի՝ դրամի կայունությունը։ Երկրորդ մակարդակում գործում են առևտրային բանկերը, որոնք իրականացնում են անմիջական բանկային ծառայություններ՝ հաշիվների բացում, ավանդների ընդունում, վարկերի տրամադրում, վճարային համակարգերի սպասարկում և այլ ֆինանսական գործառնություններ։ ՀՀ բանկային համակարգը զարգացել է անկախությունից հետո՝ անցնելով անցումային փուլ, որի ընթացքում ձևավորվել է ժամանակակից բանկային օրենսդրություն և շուկայական հարաբերություններին համապատասխանող ֆինանսական կառույցներ։ Այս համակարգում կարևոր դեր ունեն նաև միջազգային համագործակցությունները, արտաքին ներդրումները և տեխնոլոգիական զարգացումները, որոնք նպաստում են բանկային ծառայությունների արդիականացմանը և հասանելիության ընդլայնմանը։ ՀՀ բանկային համակարգը նաև կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական կայունության համար, քանի որ ապահովում է վճարային համակարգերի անխափան աշխատանքը, խթանում է ներդրումները և աջակցում է տնտեսական աճին։ Միևնույն ժամանակ այն ենթակա է ռիսկերի՝ կապված վարկային, շուկայական և արտարժութային գործոնների հետ, որոնք կարգավորվում են Կենտրոնական բանկի վերահսկողության և միջազգային բանկային ստանդարտների միջոցով։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է արևմտահայ քաղաքական մտքի զարգացմանը 1912-1923 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով այն գաղափարական, կազմակերպչական և պատմաքաղաքական գործընթացները, որոնք ձևավորել են արևմտահայ հասարակության քաղաքական ինքնագիտակցությունը Օսմանյան կայսրության վերջին տարիներին և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ու դրա հաջորդած հետպատերազմյան շրջանի պայմաններում։ Դիտարկվում են արևմտահայ քաղաքական կուսակցությունների և մտավորական շրջանակների գործունեությունը, նրանց դիրքորոշումները ազգային ինքնորոշման, բարեփոխումների, ինքնավարության կամ անկախության գաղափարների շուրջ, ինչպես նաև այդ գաղափարների տարածման մեխանիզմները մամուլի, կրթական և հասարակական կառույցների միջոցով։ Աշխատանքում վերլուծվում է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ազդեցությունը արևմտահայ քաղաքական մտքի վրա՝ որպես կտրուկ շրջադարձային իրադարձություն, որը փոխեց քաղաքական նպատակադրումները՝ տեղափոխելով շեշտադրումը գոյատևման, փախստականության և սփյուռքի ձևավորման խնդիրների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1918-1920 թվականների միջազգային դիվանագիտական գործընթացներին, Սևրի պայմանագրի շուրջ քննարկումներին և հայկական պետականության վերականգնման փորձերին, ինչպես նաև դրանց ձախողման հետևանքներին։ Քննարկվում է նաև 1920-1923 թվականների ընթացքում սփյուռքահայ քաղաքական մտքի ձևավորումը՝ նոր իրականություններին հարմարվելու և ազգային ինքնության պահպանման ռազմավարությունների մշակման համատեքստում։ Ընդգծվում է, որ այս ժամանակահատվածը վճռորոշ էր արևմտահայ քաղաքական մտքի վերափոխման համար՝ անցում կատարելով օսմանյան ներսում բարեփոխական պահանջներից դեպի սփյուռքահայ քաղաքական ինքնակազմակերպման նոր մոդելներ։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գործադուլի իրավական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության և միջազգային իրավական փորձի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Գրքում ներկայացվում է գործադուլի իրավունքի էությունը որպես աշխատողների կոլեկտիվ պաշտպանության կարևոր միջոց՝ դիտարկելով դրա սահմանադրական հիմքերը, իրականացման պայմանները և իրավական սահմանափակումները։ Հեղինակը վերլուծում է ՀՀ աշխատանքային օրենսդրությամբ նախատեսված գործադուլի կազմակերպման ընթացակարգերը, գործատուի և աշխատողների իրավունքների ու պարտականությունների հավասարակշռությունը, ինչպես նաև վեճերի լուծման մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ համեմատական ձևով ուսումնասիրվում են տարբեր երկրների իրավակարգավորումները՝ բացահայտելով միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գործադուլի իրավունքի և հասարակական շահի, տնտեսական կայունության ու պետական անվտանգության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրներին։ Ներկայացվում են նաև օրենսդրական կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ ուղղված աշխատանքային իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության և սոցիալական գործընկերության զարգացման խթանմանը։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, ուսանողների և աշխատանքային իրավունքի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Հեղինակ Պ. Ն. Հակոբյանը մանրամասն ներկայացնում է լեռնային պայմաններում գյուղատնտեսության վարման բարդությունները՝ ուշադրություն դարձնելով կլիմայական խիստ տատանումներին, հողի կառուցվածքին, էրոզիոն գործընթացներին և ջրային ռեսուրսների սահմանափակությանը։ Գրքում վերլուծվում են տարբեր երկրագործական համակարգեր, դրանց առավելություններն ու թերությունները, ինչպես նաև առաջարկվում են տեղական պայմաններին հարմարեցված մշակման մեթոդներ, որոնք նպաստում են բերքատվության բարձրացմանը և հողի պահպանությանը։ Աշխատությունը ներառում է նաև մշակաբույսերի ընտրության, ցանքաշրջանառության կազմակերպման, հողի մշակման և պարարտացման գիտական հիմնավորումներ՝ հիմնված երկարամյա դիտարկումների և փորձարարական տվյալների վրա։ Հատուկ տեղ է հատկացվում լեռնային գոտիներում կիրառվող հակաէրոզիոն միջոցառումներին, ջրային ռեժիմի կարգավորմանը և ագրոտեխնիկական միջոցների արդյունավետ կիրառմանը, ինչը կարևոր է հողի բերրիության պահպանման և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։ Գրքի բովանդակությունը նպատակ ունի օգնել թե՛ մասնագետներին, թե՛ ուսանողներին ավելի խորությամբ հասկանալ լեռնային երկրագործության առանձնահատկությունները և կիրառել գիտական մոտեցումներ իրական արտադրական պայմաններում։

Գեղարվեստական հայ․

«Անժամանակ»՝ Հովիկ Չարխչյանի ստեղծագործությունը, որը խորը զգացմունքային բեռ և սոցիալ-հոգեբանական լարումներ ունի, քննարկում է ժամանակի, ճակատագրի և մարդու ներսի պայքարի թեմաները։ Վեպի կենտրոնում այն է, թե ինչպես ժամանակի անցումը և իրականության բացասական ազդեցությունը կարող են ձևավորել մարդու կյանքը, ինչպե՞ս նրանք հանդիպում են անհատի ներսի հակասություններին և նրանց վարքագծի փոփոխություններին։ Չարխչյանը ստեղծում է պատմություն, որտեղ գլխավոր հերոսները հայտնվում են այդ ժամանակի ճնշումների ներքո՝ ապրելիս լինելով աշխարհում, որն անընդհատ փոփոխվում է, և որտեղ մարդիկ հաճախ հայտնվում են իրենց անորոշության և անպաշտպանության մեջ։ **«Անժամանակ»** վեպում կասկածներն ու անհավատությունը, սեփական ուղու բացակայությունը և կյանքից սպասելիքների բացակայությունը հաճախ հարցեր են առաջացնում, որոնք հերոսները պետք է լուծեն իրենց ներսում։ Չարխչյանը, օգտագործելով ժամանակի թեման, գրի մեջ դիտարկում է մարդուն որպես արարած, որը ոչ միայն պետք է գոյատևի, այլ նաև պետք է գտնի իր ներքին կայունությունը և ճանապարհը մի աշխարհում, որտեղ կյանքը հաճախ անորոշ ու անժամանակ է։ Նրա հերոսները ի վիճակի չեն ամբողջությամբ հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունենում իրենց շուրջը՝ բայց նրանց մեջ ապրող խորը տագնապը և հարցադրումները նրանց օգնում են ավելի լավ հասկանալու սեփական էությունը։ Վեպը գրում է այն մարդկանց մասին, ովքեր ապրում են մի տեսակ գոյության մեջ՝ ինչպես անցյալի ստվերներ, որոնք իրենց ներկա կյանքում տեսնում են միայն անցած ժամանակների՝ «անժամանակ» ու անորոշ իրավիճակներում։ Այն նաև խորը քննադատություն է տալիս ժամանակի ու հասարակության դոգմաներին՝ գնահատելով անձի ազատությունն ու դրա վերականգնման կարիքը։ Ամփոփելով՝ **«Անժամանակ»** վեպը Սոցիալական ու անձնական անկատարությունների վերանայում է, որի միջոցով Չարխչյանը ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդու ներքին աշխարհն ու արտաքին դաշտը կարող են միմյանց լարված պայմաններում ապրել՝ մղվել դեպի խճճվածության և համեմատության փնտրտուքի մեջ։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9222-1-8