Հիշարժան տարեթվեր 1983: Հունվար, փետրվար, մարտ

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է արդի գրական հայերենի արևելահայերեն և արևմտահայերեն տարբերակների հնչերանգային առանձնահատկությունները՝ փորձառական-զուգադրական մոտեցմամբ՝ ընդգծելով դրանց պրոսոդիկ համակարգերի կառուցվածքային և գործառական տարբերությունները։ Նշվում է, որ հնչերանգը որպես խոսքի երաժշտական կողմ ներառում է տոնային շարժումները, շեշտադրության կազմակերպումը, ռիթմիկ կառուցվածքը և ինտոնացիոն մոդելները, որոնք տարբեր կերպ են դրսևորվում երկու գրական տարբերակներում։ Վերլուծվում է, որ արևելահայերենում հնչերանգային համակարգը բնութագրվում է համեմատաբար կայուն ինտոնացիոն կոնտուրներով, շեշտի ավելի հստակ տեղակայմամբ և խոսքի մեղմ տոնային տատանումներով, մինչդեռ արևմտահայերենում հաճախ նկատվում է ավելի արտահայտիչ մեղեդայնություն, ինտոնացիոն բազմազանություն և խոսքի ռիթմիկ ավելի ընդգծված կառուցվածք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձառական տվյալների վրա, որոնք ցույց են տալիս, որ նույն հաղորդակցական իրավիճակներում երկու տարբերակների հնչերանգային ձևերը կարող են տարբեր ընկալողական և էմոցիոնալ ազդեցություն ունենալ լսողի վրա։ Նշվում է նաև, որ հնչերանգային տարբերությունները պայմանավորված են ինչպես պատմական զարգացման առանձնահատկություններով, այնպես էլ տարբեր բարբառային հիմքերի ազդեցությամբ, որոնք ձևավորել են յուրաքանչյուր տարբերակի պրոսոդիկ համակարգի յուրահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ արևելահայերեն և արևմտահայերեն տարբերակների հնչերանգային համակարգերը ներկայացնում են նույն լեզվի ներսում ձևավորված տարբեր պրոսոդիկ մոդելներ՝ պահպանելով ընդհանուր կառուցվածքային հիմքը, բայց տարբերվելով արտահայտչական և ընկալողական բնութագրերով։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է հինգանդամանի հետերոցիկլիկ համակարգերի վրա հիմնված նոր օրգանական միացությունների սինթեզին և դրանց պոտենցիալ պեստիցիդային ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կիրառելիությունը ագրոքիմիայի և բույսերի պաշտպանության ոլորտում։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր հետերոցիկլիկ կառուցվածքների՝ օրինակ՝ տիազոլների, իմիդազոլների, օքսադիազոլների և դրանց ածանցյալների քիմիական ձևափոխման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով ստանալ կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր միացություններ։ Գրքում ներկայացվում են սինթեզի հիմնական մեթոդները, ռեակցիոն պայմանները և ստացված միացությունների կառուցվածքային հաստատման եղանակները՝ սպեկտրոսկոպիկ և անալիտիկ մեթոդների կիրառմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինթեզված միացությունների կենսաբանական ակտիվության գնահատմանը՝ ներառյալ միջատասպան, ֆունգիցիդային և հակաբակտերիալ ազդեցությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կառուցվածք-ակտիվություն կապերը՝ բացահայտելով այն քիմիական առանձնահատկությունները, որոնք առավելապես պայմանավորում են պեստիցիդային արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարևոր է օրգանական քիմիկների, դեղագործական հետազոտողների և ագրոքիմիայի ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով նոր կենսաակտիվ նյութերի մշակմանը և գյուղատնտեսական պաշտպանական միջոցների զարգացմանը։

Քիմիա

Երկաթը, նիկելը և կոբալտը մետաղական քիմիական տարրեր են, որոնք պատկանում են անցումային մետաղների խմբին և ունեն կարևոր նշանակություն ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ կենսաբանական և տեխնոլոգիական գործընթացներում։ Երկաթը ամենատարածված և լայն կիրառվող մետաղներից է, որն առանձնանում է բարձր ամրությամբ և մագնիսական հատկություններով, և հիմնականում օգտագործվում է պողպատի ու համաձուլվածքների արտադրության մեջ՝ շինարարության, մեքենաշինության և տարբեր ինժեներական կառույցների համար։ Նիկելը հայտնի է իր կոռոզիակայունությամբ և ամրությամբ, հաճախ օգտագործվում է համաձուլվածքներում՝ պողպատին հավելելով դիմացկունություն բարձր ջերմաստիճանների և ագրեսիվ միջավայրերի նկատմամբ, ինչպես նաև կիրառվում է մարտկոցների և էլեկտրատեխնիկական սարքավորումների արտադրության մեջ։ Կոբալտը նույնպես արժեքավոր անցումային մետաղ է, որն ունի մագնիսական հատկություններ և լայնորեն օգտագործվում է բարձրորակ համաձուլվածքների, մշտական մագնիսների և հատուկ տեխնոլոգիական նյութերի ստեղծման մեջ, ինչպես նաև կարևոր դեր ունի կենսաբանական համակարգերում՝ որպես վիտամին B12-ի բաղադրիչ։ Այս երեք տարրերը հաճախ ուսումնասիրվում են միասին, քանի որ ունեն համեմատաբար մոտ ֆիզիկաքիմիական հատկություններ և կարող են ձևավորել կայուն համաձուլվածքներ, որոնք կիրառվում են ավիատիեզերական, ռազմական և բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերություններում։ Նրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև քիմիական ռեակցիաների, էլեկտրաքիմիայի և նյութերի կառուցվածքի հասկացման համար, քանի որ դրանք ցուցաբերում են տարբեր օքսիդացման աստիճաններ և ակտիվ մասնակցություն են ունենում բազմաթիվ արդյունաբերական գործընթացներում։

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են կլիմայի փոփոխության ազդեցությունները գյուղատնտեսության վրա՝ ջերմաստիճանի բարձրացում, երաշտներ, հողի դեգրադացիա և ջրային ռեսուրսների սահմանափակում։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է նվազեցնել այդ ռիսկերը՝ կիրառելով խելամիտ և գիտահեն գյուղատնտեսական մեթոդներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խելամիտ (smart) գյուղատնտեսության տեխնոլոգիաներին՝ թվային մոնիթորինգ, ավտոմատացված համակարգեր, ջրի արդյունավետ օգտագործում, հողի վիճակի վերահսկում և ռեսուրսների օպտիմալ կառավարում։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է կլիմակայուն գյուղատնտեսության գաղափարը՝ որպես կայուն զարգացման կարևոր ուղղություն, որը միավորում է էկոլոգիական անվտանգությունը և ժամանակակից տեխնոլոգիական լուծումները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին կազմակերպությունների զարգացման ֆինանսական արդի խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են փոքր և միջին բիզնեսի ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրները՝ բանկային վարկավորում, պետական աջակցության ծրագրեր, ներդրումային միջոցներ և ոչ բանկային ֆինանսական գործիքներ՝ ընդգծելով դրանց հասանելիության և արդյունավետության մակարդակը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ֆինանսական միջավայրի վրա ազդող գործոնները՝ տոկոսադրույքներ, գրավային պահանջներ, վարկային ռիսկերի գնահատում, ֆինանսական շուկաների զարգացվածություն և մակրոտնտեսական կայունություն։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար բնորոշ խնդիրները՝ սահմանափակ կապիտալ, ցածր ֆինանսական գրագիտություն, ներդրումային գրավչության պակաս և կառավարման թերություններ։ Ներկայացվում են միջազգային փորձի օրինակներ և համեմատական վերլուծություններ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ֆինանսավորման մեխանիզմների արդյունավետությունը և դրանց կիրառելիությունը ՀՀ պայմաններում։ Գիրքը առաջարկում է ֆինանսական քաղաքականության բարելավման ուղղություններ՝ ուղղված վարկավորման մատչելիության բարձրացմանը, ֆինանսական ինստիտուտների զարգացմանը և ձեռնարկատիրական միջավայրի ամրապնդմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների և փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Ներկայացնում է լեզվաբանական մտքի ձևավորման և զարգացման վաղ փուլերը՝ սկսած հին ժամանակներից մինչև 19-րդ դարի հիմնական տեսական ուղղությունները։ Գիրքը մանրամասն անդրադառնում է հին հունական, հռոմեական, հնդկական և միջնադարյան լեզվաբանական ավանդույթներին՝ վերլուծելով լեզվի բնույթի, կառուցվածքի և ծագման վերաբերյալ առաջադրված գաղափարները։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև համեմատական-պատմական լեզվաբանության առաջացումը, լեզվական ընտանիքների դասակարգման սկզբունքները և լեզվի ուսումնասիրման գիտական մեթոդների ձևավորումը։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր լեզվաբանական դպրոցների և ուղղությունների զարգացման նախադրյալներին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք նպաստել ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների ձևավորմանը։ Գիրքը աչքի է ընկնում իր համակարգվածությամբ, գիտական խորությամբ և մատչելի շարադրանքով՝ դարձնելով այն արժեքավոր աղբյուր լեզվաբանների, ուսանողների և լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։