Աշխատանքային դաստիարակության հիմնահարցը հայ մանկավարժության պատմության մեջ (XIX դարի երկրորդ կես - XX դարի սկիզբ)

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է կյանքի հմտությունների (life skills) հոգեբանական վարժանքների ազդեցության ուսումնասիրությանը անձի ինքնագնահատականի ձևավորման և փոփոխության գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է ինքնագնահատականի կառուցվածքը, դրա զարգացման հոգեբանական մեխանիզմները և այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են անձի ինքնընկալման կայունացմանը։ Գրքում դիտարկվում են կյանքի հմտությունների զարգացման ծրագրերը՝ ներառյալ հաղորդակցման, հուզական ինքնակարգավորման, խնդիրների լուծման, որոշումների կայացման և սթրեսի կառավարման վարժանքները՝ որպես ինքնագնահատականի բարձրացման գործիքներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խմբային հոգեբանական աշխատանքների, թրեյնինգային մեթոդների և ինտերակտիվ վարժությունների արդյունավետությանը՝ անձի ինքնավստահության, սոցիալական հմտությունների և ինքնարժևորման ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք ցույց են տալիս կյանքի հմտությունների ուսուցման դրական ազդեցությունը ինքնագնահատականի կայունացման և հոգեբանական բարեկեցության բարձրացման վրա։ Աշխատությունը կարևոր է հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների և անձի զարգացման ոլորտի մասնագետների համար՝ առաջարկելով կիրառական մոտեցումներ հոգեբանական վարժանքների արդյունավետ կազմակերպման համար։

Այլ առարկաներ

Այս մատենագիտական-տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է 2018 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում հրապարակված արձագանքների, հրապարակախոսական նյութերի և տեղեկատվական հոսքերի համակարգված հավաքածուն՝ ընդգծելով տվյալ տարվա հասարակական-քաղաքական և մշակութային գործընթացների մեդիա արտացոլումը։ Նյութում փաստագրվում են տարբեր թեմատիկ ուղղություններով ԶԼՄ-ների արձագանքները՝ ներառյալ քաղաքական զարգացումները, սոցիալական խնդիրները, տնտեսական իրադարձությունները և մշակութային կյանքի կարևոր դրվագները, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել հանրային տեղեկատվական դաշտի ընդհանուր պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրների դասակարգմանը և նյութերի թեմատիկ խմբավորմանը՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված մատչելիություն հետազոտողների և մեդիա վերլուծաբանների համար։ Աշխատությունը նաև ծառայում է որպես կարևոր հղումային բազա հասարակական կարծիքի ուսումնասիրության, մեդիա դիսկուրսի վերլուծության և ժամանակագրական համեմատական հետազոտությունների համար՝ նպաստելով տեղեկատվական միջավայրի զարգացման ուսումնասիրությանը։

Պատմություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է 1945 թվականի օգոստոսի 9-ից սեպտեմբերի 2-ն ընկած խորհրդա-ճապոնական պատերազմի ընթացքում հայ ժողովրդի զավակների մասնակցության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին փուլում ԽՍՀՄ ռազմական գործողությունների և դրանցում հայ զինծառայողների ներդրման պատմական նշանակությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել հայ զինվորների և սպայական կազմի մասնակցությունը Հեռավոր Արևելքում իրականացված ռազմական գործողություններին, նրանց մարտական ուղին, ծառայողական գործունեությունը և անձնական սխրանքները։ Ուսումնասիրվում են պատերազմի ռազմավարական ընթացքը Մանջուրիայի, Կուրիլյան կղզիների և հարակից տարածաշրջաններում, ինչպես նաև խորհրդային բանակի կազմում գործող հայկական ծագում ունեցող զորամասերի և զինծառայողների մասնակցության ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատական հերոսությունների, պարգևների և ռազմական տարբերանշանների, ինչպես նաև հայ զինծառայողների ներդրման գնահատմանը ընդհանուր ռազմական հաղթանակի համատեքստում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է պատերազմի սոցիալ-քաղաքական հետևանքները, հայ զինծառայողների հետպատերազմյան ճակատագիրը և նրանց հիշատակի պահպանման խնդիրները։ Միաժամանակ ընդգծվում է հայ ժողովրդի մասնակցության կարևորությունը ԽՍՀՄ ռազմական պատմության մեջ և միջազգային հակամարտությունների շրջանակում նրա դերը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ռազմական պատմագիտության ոլորտում՝ նպաստելով խորհրդա-ճապոնական պատերազմի պատմության և հայ զինծառայողների մասնակցության ավելի ամբողջական և համակարգված ներկայացմանը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը վերաբերում է հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների դեֆորմացիաների և հիմքային տեղաշարժերի որոշման ինժեներաերկրաբանական ու գեոդեզիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ջրամբարների, ամբարտակների, ջրանցքների և այլ հիդրոտեխնիկական օբյեկտների անվտանգության և կայունության գնահատման խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է հայտնաբերել և չափել կառուցվածքների դեֆորմացիաները, ինչպես նաև դրանց հիմքերի և շրջակա տարածքների տեղաշարժերը՝ ժամանակի ընթացքում փոփոխվող բեռնվածությունների և բնական գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են գեոդեզիական չափումների, ինկլինոմետրիկ դիտարկումների, տոպոգրաֆիական հսկողության և ժամանակակից սենսորային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները՝ կառուցվածքային փոփոխությունների բարձր ճշգրտությամբ գրանցման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոտեխնիկական կառույցների վրա ազդող հիմնական գործոններին՝ ջրի ճնշում, հողի նստվածք, սեյսմիկ ակտիվություն, ջերմաստիճանային տատանումներ և նյութերի երկարաժամկետ դեֆորմացիոն հատկություններ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ստացված տվյալների մշակման և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել կառուցվածքների վարքագիծը և գնահատել դրանց կայունության մակարդակը։ Միաժամանակ ընդգծվում է նման ուսումնասիրությունների կարևորությունը ինժեներական անվտանգության ապահովման, վթարների կանխարգելման և հիդրոտեխնիկական համակարգերի արդյունավետ շահագործման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը նշանակալի ներդրում է շինարարական ինժեներիայի և գեոդեզիայի ոլորտներում՝ նպաստելով հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների հուսալիության վերահսկման ժամանակակից մեթոդների զարգացմանը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է որոշակիության և անորոշության քերականական-գործառական կատեգորիայի արտահայտման միջոցների ուսումնասիրությանը՝ անորոշ և որոշյալ իմաստ ունեցող դերանունների լեզվական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են լեզվում ձևավորվում և փոխանցվում առարկայի, անձի կամ երևույթի որոշակիության և անորոշության իմաստները, ինչ քերականական ու գործառական միջոցներ են մասնակցում այդ իմաստների արտահայտմանը և ինչ պայմաններում է ընտրվում տվյալ լեզվական ձևը։ Աշխատության կենտրոնում դերանունների այն խմբերն են, որոնք կարող են մատնանշել ոչ հստակ, չորոշված կամ ընդհանուր կերպով ներկայացվող առարկաներ և անձինք, ինչպես նաև որոշակիորեն առանձնացված ու նույնականացված referent-ներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել դերանունների ձևաբանական կառուցվածքը, իմաստային առանձնահատկությունները, շարահյուսական գործառույթները և խոսքային միջավայրում դրանց կիրառության օրինաչափությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ որոշակիության կամ անորոշության իմաստը միշտ չէ, որ պայմանավորված է միայն առանձին բառի բառարանային նշանակությամբ․ այն կարող է ձևավորվել նաև նախադասության կառուցվածքի, համատեքստի, խոսողի և ունկնդրի միջև ընդհանուր գիտելիքի, ինչպես նաև հաղորդակցական իրավիճակի ազդեցությամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ դերանունների գործածությանը տարբեր խոսքային իրավիճակներում՝ դրանց միջոցով նոր տեղեկատվության ներմուծմանը, արդեն հայտնի տեղեկատվության մատնանշմանը, առարկայի առանձնացմանը կամ դրա անորոշ թողնելուն։ Կարևոր է նաև դերանունների կապը տեքստային համատեքստի հետ, քանի որ դրանց իմաստը հաճախ բացահայտվում է նախադասությունների միջև հարաբերությունների և խոսքային ամբողջության շրջանակում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել որոշակիության և անորոշության իմաստային նրբերանգները, դրանց փոխակերպումները և սահմանային դեպքերը, երբ նույն լեզվական ձևը տարբեր համատեքստերում կարող է ունենալ տարբեր գործառական մեկնաբանություն։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրել ձևաբանական, շարահյուսական, իմաստաբանական և պրագմատիկ վերլուծության մեթոդները։ Հետազոտության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ որոշակիություն/անորոշություն հակադրությունը կարևոր դեր ունի տեղեկատվության կազմակերպման և հաղորդակցական իմաստի ձևավորման գործում։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու, թե ինչպես է լեզուն տարբերակում արդեն հայտնի և նոր, նույնականացված և չնույնականացված, կոնկրետ և ոչ կոնկրետ տեղեկատվությունը։ Արդյունքները կարող են օգտակար լինել ընդհանուր և տեսական քերականության, ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության, պրագմատիկայի և տեքստի լեզվաբանության ուսումնասիրությունների համար։ Դրանք կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նաև լեզվի դասավանդման, թարգմանության և լեզվաբանական բառարանների ու ուսումնական նյութերի կազմման ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է որոշակիության և անորոշության իմաստների ձևավորման ու արտահայտման գործառական-քերականական մեխանիզմները՝ կենտրոնանալով դերանունների համակարգի վրա և ցույց տալով, թե ինչպես են դրանց ձևաբանական, շարահյուսական և հաղորդակցական հատկությունները մասնակցում խոսքում տվյալ կատեգորիայի իմաստային դրսևորմանը։

Գեղարվեստական հայ․

«Ներսուդուրս» Գուրգեն Խանջյանի հետաքրքիր ու խորացված ստեղծագործություններից մեկն է, որը համադրում է ազգային ինքնության, հոգեբանության և մարդկային հարաբերությունների թեմաները։ Գրքի անվանումը՝ «Ներսուդուրս», արդեն իսկ ակնարկում է, որ վեպը կամ պատմվածքը ներառում է որոշակի մերթ միօրինակ, մերթ հակասական մտածողության տարրեր՝ կապված ներսի և դրսի, անձնական և սոցիալական աշխարհի հետ։ Խանջյանը «Ներսուդուրս»-ում փորձում է պատկերել այն միջավայրը, որտեղ մարդը, լինելով իր ապրած իրականության մեջ, նաև ներքին աշխարհի հետ մղում է հավասարակշռված պայքար։ Կերպարները տառապում են ներքին հակասություններից՝ փորձում հասկանալ իրենց տեղն աշխարհում, և միևնույն ժամանակ՝ կապվել հասարակության, շրջապատի պահանջների հետ։ Վեպը կարող է լինել ոչ միայն ֆիզիկական, այլև հոգևոր ճանապարհորդություն, որտեղ հերոսները մղվում են դեպի ինքնագիտակցում, դեպի իրենց հոգու այն խորքերը, որոնք անտեսանելի են արտաքին աշխարհից։ Խանջյանը սարսափելի շերտեր է բացահայտում մարդկային բնույթի մեջ՝ խեղվածության, ակնածանքի, վախի, սրտի անկեղծության մասին։ «Ներսուդուրս»-ը արտացոլում է նաև հայ ազգի պայքարը, երբ նրանք գտնվում են նորից և նորից սահմանների կամ ներքին պատերազմների մեջ՝ այս անգամ ոչ միայն դրսի հակամարտության, այլ նաև ներսի՝ ներման ու ինքնապաշտպանության խառնաշփոթների։ Այս ստեղծագործությունն էսթետիկորեն և ներառականորեն մեծ ազդեցություն է թողնում ընթերցողի վրա՝ ցուցադրելով մարդու հոգու ամենափայլուն և ամենամութ կողմերը, որոնք կերտում են մեր կյանքը, մարդկային անհատականությունները ու նրանց հարաբերությունները՝ աշխարհի հետ, մեկը մյուսի հետ։ Խանջյանի «Ներսուդուրս»-ը այն ստեղծագործությունն է, որը դեռ երկար կմնա գրական արժեքի շրջանակներում՝ հրավիրելով ընթերցողին մտածելու այն մասին, թե ինչ է նշանակում գտնել համահունչություն ներսի և դրսի հետ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-512-9