Бурьян, Михаил Степанович

Бурьян, Михаил Степанович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Մեծ Բրիտանիայի գաղութային քաղաքականությունը Եգիպտոսում 1918–1924 թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Եգիպտոսում Մեծ Բրիտանիայի վարած գաղութային քաղաքականության ուսումնասիրությանը՝ 1918–1924 թվականներն ընդգրկող բարդ և շրջադարձային ժամանակաշրջանում։ Այս տարիները Եգիպտոսի նորագույն պատմության մեջ առանձնանում են ազգային-ազատագրական շարժման ակտիվացմամբ, քաղաքական ինքնուրույնության պահանջների ուժեղացմամբ և բրիտանական գաղութային գերիշխանության պահպանմանն ուղղված քաղաքական ու վարչական միջոցառումների խորացմամբ։ Հետազոտության առանցքում երկու հիմնական ուժերի՝ բրիտանական իշխանությունների և եգիպտական ազգային շարժման միջև ձևավորված քաղաքական հակասություններն են, որոնք արտահայտվում էին երկրի ինքնիշխանության, պետական կառավարման, արտաքին քաղաքականության և տնտեսական շահերի շուրջ ծավալվող պայքարում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Եգիպտոսի նկատմամբ Մեծ Բրիտանիայի վերահսկողության ամրապնդումը, երկրի ռազմավարական նշանակությունը և Սուեզի ջրանցքի նկատմամբ ունեցած հետաքրքրությունները կարևոր դեր էին խաղում բրիտանական քաղաքականության ձևավորման գործում։ Պատերազմի ավարտից հետո եգիպտական հասարակության մեջ ավելի մեծ թափ ստացավ ազգային ինքնորոշման ձգտումը, իսկ անկախության պահանջները վերածվեցին համազգային քաղաքական շարժման։ Այս գործընթացում առանձնահատուկ նշանակություն ունեցավ 1919 թվականի հեղափոխական շարժումը, որը դարձավ բրիտանական տիրապետության դեմ ուղղված պայքարի կարևորագույն դրսևորումներից մեկը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու բրիտանական իշխանությունների քաղաքականությունը ոչ միայն որպես գաղութային վարչակարգի պահպանման միջոց, այլև որպես փոփոխվող միջազգային իրադրությանը և Եգիպտոսի ներսում աճող ազգային դիմադրությանը հարմարվելու փորձ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև 1922 թվականին Եգիպտոսի անկախության հռչակման հարցը, որի արդյունքում ձևավորվեց նոր քաղաքական իրավիճակ, սակայն բրիտանական ազդեցությունը պահպանվեց մի շարք ռազմավարական և պետական նշանակության ոլորտներում։ Հետազոտության համար առանցքային նշանակություն ունի 1923 թվականի սահմանադրական կարգի հաստատումը և 1924 թվականի քաղաքական զարգացումները, որոնք արտացոլում էին եգիպտական պետականության ձևավորման, իշխանության ինստիտուտների կայացման և արտաքին միջամտությունից ազատագրվելու շարունակվող գործընթացները։ Նյութը կարևոր է գաղութատիրական համակարգի վերափոխման մեխանիզմները, եվրոպական տերությունների շահերը Մերձավոր Արևելքում և ազգային-ազատագրական շարժումների ազդեցությունը պետական զարգացման վրա հասկանալու տեսանկյունից։ Այն ներկայացնում է Եգիպտոսի քաղաքական պատմության այն ժամանակահատվածը, երբ գաղութային վերահսկողության պահպանման և ազգային անկախության ձգտումների բախումը հանգեցրեց երկրի քաղաքական կառուցվածքի էական փոփոխությունների։ Աշխատությունը արժեքավոր է Եգիպտոսի նորագույն պատմությամբ, բրիտանական գաղութային քաղաքականությամբ, արաբական ազգային շարժումներով, Մերձավոր Արևելքի միջազգային հարաբերություններով և գաղութատիրության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-20
Մեծ Բրիտանիայի գաղութային քաղաքականությունը Եգիպտոսում 1918–1924 թվականներին

Free

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more