Արթուր Արմին - Մհերի Դուռ. Հնագույն Թվային Համակարգը Որպես Տիեզերքի Կառույց

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է IX–XVI դարերի պարսից դասական գրականության մեջ ժողովուրդների, ցեղերի և էթնիկական խմբերի անվանումների իմաստային զարգացման, գործածության և գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում էթնոնիմները դիտարկվում են ոչ միայն որպես որոշակի էթնիկական հանրույթներ անվանող բառային միավորներ, այլև որպես պատմական ժամանակաշրջանների մշակութային պատկերացումները, քաղաքական հարաբերությունները, հասարակական ընկալումները և գրական ավանդույթները արտացոլող լեզվական երևույթներ։ Քննության են առնվում տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում հանդիպող էթնիկական անվանումների սկզբնական նշանակությունները, դրանց իմաստային ընդլայնումները, նեղացումները, փոխաբերական կիրառությունները և ժամանակի ընթացքում ձևավորված լրացուցիչ նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ կոնկրետ ժողովրդի կամ ցեղի անվանումը գրական խոսքում աստիճանաբար ձեռք է բերել պայմանական, խորհրդանշական կամ գնահատողական իմաստ և սկսել է բնութագրել մարդու արտաքին տեսքը, վարքագիծը, սոցիալական դիրքը, աշխարհագրական ծագումը կամ որոշակի գեղարվեստական կերպար։ Ուսումնասիրվում է էթնոնիմների գործածությունը պոեզիայում և արձակում՝ հաշվի առնելով տվյալ ժամանակաշրջանի պատմաքաղաքական իրադարձությունները, ժողովուրդների միջև շփումները, ռազմական հակամարտությունները, առևտրային կապերը, բնակչության տեղաշարժերը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Վերլուծվում է նաև պատմական իրականության և գրական պայմանականության հարաբերակցությունը՝ պարզելու համար, թե որքանով են գրական տեքստերում արտահայտված պատկերացումները համապատասխանում տվյալ էթնիկական խմբերի իրական պատմական դրությանը և որքանով են ձևավորվել գրական ավանդույթի ազդեցությամբ։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու առանձին անվանումների իմաստային փոփոխություններին տարբեր դարաշրջաններում և հեղինակների մոտ՝ բացահայտելով դրանց կայուն ու փոփոխական հատկանիշները։ Կարևորվում են նաև լեզվական փոխառությունները, բազմալեզու մշակութային միջավայրի ազդեցությունը և պարսկական գրականության կապերը հարևան ժողովուրդների պատմության ու մշակույթի հետ։ Աշխատանքը նպաստում է պարսից դասական գրականության բառապաշարի պատմական շերտերի, միջնադարյան էթնոմշակութային պատկերացումների և անվանումների իմաստային փոփոխության օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը՝ միաժամանակ կարևոր նյութ տրամադրելով իրանագիտության, պատմական բառագիտության, իմաստաբանության և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է Armenia ռադիոշուկայի ձևավորման օրինաչափությունների և զարգացման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով ոլորտի կառուցվածքը, կարգավորման մեխանիզմները և տնտեսական գործոնների ազդեցությունը։ Գրքում վերլուծվում են ռադիոհեռարձակման շուկայի ձևավորման պատմական նախադրյալները, մասնավոր և հանրային ռադիոընկերությունների գործունեությունը, լսարանի վարքագծի փոփոխությունները և մեդիա սպառման նոր ձևաչափերի ազդեցությունը ավանդական ռադիոյի վրա։ Հեղինակը քննարկում է տեխնոլոգիական զարգացման՝ թվային հեռարձակման, ինտերնետ ռադիոյի և մուլտիմեդիա հարթակների ներդրման հետևանքով առաջացած կառուցվածքային փոփոխությունները, ինչպես նաև գովազդային շուկայի դերը ոլորտի տնտեսական կայունության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կարգավորող քաղաքականությանը, մրցակցային միջավայրին և բովանդակային բազմազանության ապահովման խնդիրներին՝ ընդգծելով ազգային տեղեկատվական անվտանգության և մշակութային ինքնության պահպանման գործոնները։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև զարգացման հնարավոր սցենարներ և հեռանկարներ՝ հաշվի առնելով գլոբալ մեդիա տրանսֆորմացիաները և տարածաշրջանային առանձնահատկությունները, ինչը այն դարձնում է արժեքավոր աղբյուր մեդիա հետազոտողների, տնտեսագետների և հաղորդակցության ոլորտի մասնագետների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայ հասարակական մտքի, հրապարակախոսության և մամուլի պատմության նշանավոր ներկայացուցիչ Գրիգոր Արծրունու կյանքին ու գրական-հրապարակախոսական գործունեությանը՝ անդրադառնալով նրա ստեղծագործական ուղու քսանհինգամյա ժամանակաշրջանին։ Գրիգոր Արծրունին 19-րդ դարի հայ մտավորական կյանքի ազդեցիկ դեմքերից էր, որի գործունեությունը սերտորեն կապված էր հայ մամուլի զարգացման, հասարակական խնդիրների քննարկման և ազգային մտքի ձևավորման հետ։ Նրա հրապարակախոսական ժառանգությունը կարևոր դեր է ունեցել ժամանակի հասարակական հարցերի բարձրաձայնման, կրթության ու մշակույթի զարգացման, ազգային կյանքի արդիականացման և հայ ընթերցողի աշխարհայացքի ընդլայնման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Արծրունու գրական ու հասարակական գործունեությունը ժամանակաշրջանի պատմական պայմանների համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով նրա գաղափարական դիրքորոշումներին, հրապարակախոսական ոճին և հայ մտավորականության կյանքում ունեցած ազդեցությանը։ Գրական գործունեության հոբելյանական գնահատումը նաև առիթ է ներկայացնելու նրա աշխատանքի նշանակությունը հայ մամուլի և հասարակական բանավեճի զարգացման համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ լրագրության պատմության, 19-րդ դարի հասարակական մտքի, գրաքննադատության և հայ մտավորականության գործունեության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ որպես նյութ, որն արտացոլում է Գրիգոր Արծրունու ժառանգության նկատմամբ ժամանակակիցների հետաքրքրությունն ու նրա դերի գնահատումը։

History

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին հայ իրականության մեջ սոցիալական ու ազգային-ազատագրական գաղափարների ձևավորման, զարգացման և փոխազդեցության քննական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն հասարակական և քաղաքական փոփոխություններն են, որոնք էապես ազդեցին հայ մտավորականության, քաղաքական գործիչների և հասարակական տարբեր շրջանակների աշխարհայացքի վրա և նպաստեցին ազգային իրավունքների, սոցիալական արդարության, ազատության ու հասարակական վերափոխումների վերաբերյալ նոր պատկերացումների տարածմանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում է հայ հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, տնտեսական հարաբերությունները, կրթության և մշակույթի զարգացումը, ինչպես նաև Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների քաղաքական միջավայրը՝ որպես գաղափարական գործընթացների ձևավորման կարևոր պայմաններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային-ազատագրական գաղափարի բովանդակային փոփոխություններին՝ ազգային ինքնության պահպանման, քաղաքական իրավունքների պաշտպանության, ինքնավարության, ազատագրության և պետականության վերականգնման վերաբերյալ տարբեր մոտեցումների համատեքստում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է սոցիալական գաղափարների ներթափանցումը հայ հասարակական միտք, մասնավորապես՝ սոցիալական անհավասարության, աշխատանքի, սեփականության, հասարակական արդարության և սոցիալական վերափոխումների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացումը։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այս երկու գաղափարական ուղղությունները դիտարկվում են ոչ թե մեկուսացված, այլ դրանց փոխազդեցության և երբեմն հակասությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն հարցերը, թե ինչպես էին ազգային ազատագրության խնդիրները համադրվում սոցիալական վերափոխման ձգտումների հետ, ինչպիսի տարբերություններ էին առաջանում քաղաքական և հասարակական խմբերի միջև, և ինչպես էին միջազգային ու տարածաշրջանային իրադարձությունները ազդում հայ հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակաշրջանի մամուլին, գրականությանը, հասարակական-քաղաքական հրապարակախոսությանը և կուսակցական ծրագրերին՝ դրանք դիտարկելով որպես գաղափարների տարածման և հասարակական գիտակցության ձևավորման կարևոր աղբյուրներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր քաղաքական հոսանքների և կազմակերպությունների գաղափարական դիրքորոշումներին, դրանց նպատակների, մեթոդների և սոցիալական հենարանի տարբերություններին։ Քննական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի գաղափարները, այլև բացահայտել դրանց ներքին հակասությունները, պատմական պայմանավորվածությունը և հետագա քաղաքական զարգացումների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կայանում է հայ հասարակական-քաղաքական մտքի կարևոր շրջափուլի համակարգված վերլուծության մեջ, իսկ գործնական արժեքը՝ ազգային և սոցիալական գաղափարների փոխհարաբերությունների պատմական փորձը հասկանալու հնարավորության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիալական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին, ուսանողներին և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի հայ հասարակական կյանքի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ հասկանալու հայ հասարակական մտքի գաղափարական վերափոխումները, ազգային ազատագրության և սոցիալական արդարության ձգտումների փոխկապակցվածությունը և այդ գործընթացների ազդեցությունը հայ քաղաքական ու հասարակական կյանքի հետագա զարգացման վրա։

Sociology

Ռ. Ս. Կարապետյանի աշխատությունն ուսումնասիրում է միգրացիոն գործընթացները և դրանց ազդեցությամբ ձևավորված հայկական նոր սփյուռքի առանձնահատկությունները՝ էթնոսոցիոլոգիական մոտեցմամբ։ Հետազոտության առանցքում հայերի արտագաղթի պատճառների, ուղղությունների, սոցիալական կազմի և նոր բնակության երկրներում ձևավորվող համայնքային հարաբերությունների քննությունն է։ Միգրացիան դիտարկվում է որպես բազմակողմանի հասարակական գործընթաց, որն ազդում է ոչ միայն անհատների և ընտանիքների կյանքի, այլև համայնքային կառույցների, ազգային ինքնության պահպանման և մշակութային կապերի վերափոխման վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նոր սփյուռքի ձևավորման սոցիալական մեխանիզմներին, միգրանտների հարմարվողականության խնդիրներին, աշխատանքային և կրթական հնարավորություններին, ընտանեկան ու միջսերնդային հարաբերություններին, ինչպես նաև Հայաստանի հետ պահպանվող կապերին։ Կարևորվում են նաև սփյուռքահայ համայնքների ներքին բազմազանությունը, ինքնության դրսևորումները և նոր սոցիալական միջավայրում ավանդույթների պահպանման ու փոփոխության գործընթացները։ Էթնոսոցիոլոգիական դիտանկյունը թույլ է տալիս համադրել ժողովրդագրական տվյալները, սոցիալական վարքագծի ուսումնասիրությունը և մարդկանց անհատական փորձառությունները։ Գիրքը կարևոր նյութ է ժամանակակից հայ միգրացիայի, սփյուռքի ձևավորման, ազգային ինքնության և Հայաստանի ու արտերկրի հայ համայնքների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է նոպայաձև ընթացքով նախասրտերի շողացման ժամանակ ձախ նախասրտում տեղի ունեցող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վերաձևավորման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ սրտի ռիթմի կրկնվող խանգարումները կարող են ոչ միայն լինել արդեն գոյություն ունեցող սրտային փոփոխությունների հետևանք, այլև ժամանակի ընթացքում նպաստել նախասրտի էլեկտրական, մեխանիկական և կառուցվածքային հատկությունների փոփոխությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձախ նախասրտին, քանի որ այն կարևոր դեր ունի սրտի արյունալցման գործընթացում և զգալի նշանակություն ունի նախասրտերի շողացման առաջացման ու պահպանման մեխանիզմներում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ձախ նախասրտի չափերը, ծավալը, կծկողական և ռեզերվային ֆունկցիան, պատերի կառուցվածքային փոփոխությունները, ինչպես նաև սրտամկանի էլեկտրական ակտիվության առանձնահատկությունները։ Նոպայաձև ընթացքի դեպքում ռիթմի խանգարման դրվագները սովորաբար ընդհատվում են ինքնուրույն, սակայն կրկնվող նոպաները կարող են կապված լինել նախասրտի աստիճանական վերաձևավորման հետ։ Այս գործընթացը ներառում է փոխկապակցված փոփոխությունների համալիր, որի ընթացքում կարող են զարգանալ էլեկտրական հաղորդականության, կծկողականության և հյուսվածքային կառուցվածքի փոփոխություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբերակել այն փոփոխությունները, որոնք նախատրամադրում են նախասրտերի շողացման առաջացմանը, այն փոփոխություններից, որոնք առաջանում կամ խորանում են հենց առիթմիայի կրկնվող դրվագների հետևանքով։ Այդ հարցի ուսումնասիրությունը կարևոր է հիվանդության զարգացման մեխանիզմները հասկանալու և դրա հետագա ընթացքը կանխատեսելու համար։ Ձախ նախասրտի վերաձևավորման գնահատման նպատակով կարող են կիրառվել էխոսրտագրական և այլ պատկերային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշել նախասրտի կառուցվածքային չափանիշները և գնահատել նրա տարբեր փուլերում իրականացվող ֆունկցիոնալ աշխատանքը։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև այնպիսի ցուցանիշներ, որոնք արտացոլում են նախասրտի դեֆորմացիան, պատի շարժունակությունը և ռեզերվային հնարավորությունները։ Նման տվյալների համադրումը նոպաների հաճախականության, տևողության և հիվանդության կլինիկական առանձնահատկությունների հետ կարող է օգնել բացահայտելու վերաձևավորման և առիթմիայի ընթացքի միջև առկա կապերը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ ձախ նախասրտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատումը կարող է օգտակար լինել հիվանդների ռիսկի stratification-ի, բուժման մարտավարության ընտրության և հիվանդության հնարավոր առաջընթացի գնահատման համար։ Հետազոտությունը նաև կարևոր է այն տեսանկյունից, որ նախասրտերի շողացման կրկնվող դրվագների վաղ փուլում հայտնաբերված փոփոխությունները կարող են ուշադրություն հրավիրել հետագա վերաձևավորման և առիթմիայի կայունացման հնարավոր ռիսկի վրա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է նախասրտերի շողացման և ձախ նախասրտի փոփոխությունների փոխադարձ կապը՝ փորձելով բացահայտել, թե ինչպես են կրկնվող առիթմիկ դրվագները կապված նախասրտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վերափոխումների հետ և ինչ նշանակություն կարող են ունենալ այդ փոփոխությունները հիվանդության ընթացքի, կանխատեսման և բուժման արդյունավետության գնահատման համար։