Ժամանակակից հայոց լեզվի շարահյուսություն

History

Ն. Վ. Հարությունյանի աշխատությունն ուսումնասիրում է Ուրարտու պետության տնտեսական կյանքի երկու կարևոր ճյուղերը՝ երկրագործությունն ու անասնապահությունը՝ հիմնվելով պատմական և հնագիտական տվյալների վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ուրարտական հասարակության արտադրական գործունեության, գյուղատնտեսական տնտեսության կազմակերպման և բնական պաշարների օգտագործման առանձնահատկությունների մասին։ Երկրագործության ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են հողերի մշակման, ցանքատարածությունների օգտագործման, ոռոգման համակարգերի, մշակաբույսերի և գյուղատնտեսական աշխատանքների վերաբերյալ տեղեկությունները։ Անասնապահության քննությունը վերաբերում է կենդանիների բուծմանը, անասնագլխաքանակի նշանակությանը, անասնապահական տնտեսության կազմակերպմանը և դրա դերին բնակչության կենսապահովման ու պետության տնտեսական հզորության մեջ։ Այս երկու ոլորտների համադրական ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել դրանց փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև գյուղատնտեսության տեղը Ուրարտուի պետական տնտեսության և հասարակական կյանքի համակարգում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հին հայկական լեռնաշխարհի տնտեսական պատմության, ուրարտական նյութական մշակույթի և Հին Արևելքի գյուղատնտեսական համակարգերի ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է պատմաբանների, հնագետների, ուրարտագետների և հնագույն հասարակությունների տնտեսական կյանքով հետաքրքրվողների համար։

Mathematics

Այս աշխատանքը նվիրված է կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում պոլարոնային (էլեկտրոն–ֆոնոն ինտերակցիաներով ձևավորված) կապված վիճակների արտաքին էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի ազդեցության տեսական վերլուծությանը։ Նյութում ուսումնասիրվում են արտաքին դաշտերի ազդեցությամբ պոլարոնների էներգետիկ սպեկտրի փոփոխությունները, կայունության առանձնահատկությունները, բաշխվածության մոդելները և համակարգի քվանտային ֆիզիկական հատկությունները։ Աշխատությունը ընդգծում է տեսական մոտեցումները՝ կիրառելով կվանտային մեթոդներ, մոդելավորման և հաշվարկային տեխնիկաներ՝ բացահայտելու դաշտերի ուժգնության և ուղղության ազդեցությունը պոլարոնային կապված վիճակների դինամիկայի և համակցված փոխազդեցությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունքների կիրառելիությանը նոր սերնդի նանոկառուցվածքների նախագծման, կիսահաղորդչային սարքերի և քվանտային էլեկտրոնային սարքավորումների ոլորտում, ինչպես նաև նյութական ֆիզիկայի հիմնարար ուսումնասիրությունների համար։

Psychology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ազգային ինքնության ձևավորման հոգեբանական մեխանիզմներին՝ կենտրոնանալով տարածքային բաղադրիչի դերի վրա հայաստանաբնակ և սփյուռքահայ երիտասարդների ինքնընկալման մեջ։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես է տարածքը՝ որպես հայրենիքի, պատմական հիշողության և մշակութային պատկանելության խորհրդանիշ, ազդում ինքնության կառուցվածքի վրա և ինչպիսի տարբերություններ են առաջանում տարբեր սոցիալական միջավայրերում ձևավորված երիտասարդական խմբերի միջև։ Հայաստանաբնակ երիտասարդների դեպքում տարածքային ինքնությունը հաճախ հիմնվում է անմիջական կենսափորձի, սոցիալական միջավայրի և պետական ինստիտուտների հետ ամենօրյա փոխազդեցության վրա, մինչդեռ սփյուռքահայ երիտասարդների մոտ այն ավելի հաճախ կրում է խորհրդանշական և վերարտադրված բնույթ՝ ձևավորվելով ընտանիքային պատմությունների, համայնքային կառույցների և մշակութային հիշողության միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև հուզական կապի, պատկանելության զգացման և պատմական հիշողության ազդեցությանը ինքնության կառուցման գործընթացում, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են գլոբալիզացիայի պայմաններում ձևավորվում բազմաշերտ և երբեմն հակասական ինքնություններ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է, որ տարածքային բաղադրիչը ոչ միայն աշխարհագրական, այլ նաև հոգեբանական և մշակութային կատեգորիա է, որը շարունակաբար վերաիմաստավորվում է սոցիալական փորձի և հաղորդակցության միջոցով։

Literature

Այս ժողովածուն նվիրված է հայ պոեզիայի տարբեր ժամանակաշրջանների ներկայացուցիչների ստեղծագործություններին և նպատակ ունի ներկայացնել հայկական բանաստեղծական արվեստի զարգացման ընդհանուր պատկերը՝ սկսած միջնադարյան դասականներից մինչև նոր ժամանակների հեղինակներ։ Ժողովածուում ընդգրկված են տարբեր թեմատիկ ուղղվածության ստեղծագործություններ՝ սիրային, հայրենասիրական, փիլիսոփայական և բնապաշտական բնույթի, որոնք արտացոլում են հայ ժողովրդի պատմական փորձը, հոգևոր աշխարհը և մշակութային ինքնությունը։ Հեղինակը կամ կազմող խմբագիրները փորձել են ստեղծել ամբողջական պատկեր այն մասին, թե ինչպես է հայ պոեզիան զարգացել տարբեր հասարակական և պատմական պայմաններում՝ պահպանելով լեզվական ինքնատիպությունը և ազգային գեղարվեստական մտածողությունը։ Ժողովածուն ընդգծում է նաև տարբեր դարաշրջանների պոետիկ ձևերի բազմազանությունը՝ սկսած ավանդական քառյակներից և շարականային ազդեցություններից մինչև ազատ չափի և ժամանակակից բանաստեղծական կառուցվածքներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հայ պոեզիան հաճախ հանդես է եկել ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտման միջոց, այլ նաև որպես ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և հասարակական գաղափարների պահպանման կարևոր ձև։ Այս առումով ժողովածուն ծառայում է որպես մշակութային կամուրջ՝ ընթերցողին ներկայացնելով հայ պոեզիայի հարուստ ավանդույթը և դրա շարունակական զարգացումը տարբեր պատմական փուլերում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես հայ գրական ժառանգության համակողմանի ներկայացում, որը նպաստում է ազգային գրականության ճանաչմանը և ուսումնասիրությանը։

Technology

Այս թեման վերաբերում է շինարարական արտադրության ռեսուրսների արդյունավետ և նպատակային օգտագործման հիմնախնդիրներին այն պայմաններում, որտեղ աշխատանքները իրականացվում են լեռնային բարդ ռելիեֆ ունեցող տարածքներում։ Լեռնային պայմաններում շինարարությունը ուղեկցվում է մի շարք օբյեկտիվ դժվարություններով՝ բարդ տեղագրություն, տրանսպորտային սահմանափակումներ, կլիմայական կտրուկ փոփոխություններ, սողանքային և սեյսմիկ ռիսկեր, ինչպես նաև շինանյութերի տեղափոխման և պահեստավորման բարձր ծախսեր։ Այդ գործոնները էականորեն ազդում են ռեսուրսների՝ նյութերի, էներգիայի, աշխատուժի և տեխնիկայի օգտագործման արդյունավետության վրա, հաճախ առաջացնելով կորուստներ և արտադրողականության նվազում։ Խնդրի ուսումնասիրությունը ներառում է նաև կազմակերպչական և տեխնոլոգիական լուծումների որոնում՝ շինարարական գործընթացների օպտիմալ պլանավորում, տեղական նյութերի առավելագույն օգտագործում, մեխանիզացիայի ճիշտ ընտրություն և աշխատանքների փուլային կազմակերպում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև շրջակա միջավայրի պահպանությունը, քանի որ լեռնային էկոհամակարգերը զգայուն են միջամտությունների նկատմամբ, և անարդյունավետ օգտագործումը կարող է բերել երկարաժամկետ բնապահպանական վնասների։ Այսպիսով, ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման խնդիրը լեռնային պայմաններում ունի ինչպես տնտեսական, այնպես էլ տեխնիկական և էկոլոգիական բազմաբաղադրիչ բնույթ։

Law

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ մտածողների իրավաքաղաքական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ պետության, իրավունքի, հասարակական կարգի և քաղաքական իշխանության վերաբերյալ նրանց տեսական պատկերացումների համատեքստում։ Քննարկվում են հայկական հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման պատմական նախադրյալները, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացները և ժամանակաշրջանի սոցիալական ու քաղաքական իրողությունների ազդեցությունը իրավական գաղափարների զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետականության, ազգային ինքնորոշման, ազատության, հավասարության, արդարության, օրինականության և մարդու իրավունքների վերաբերյալ հայ մտածողների մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են պետության ծագման ու նշանակության, իշխանության կազմակերպման, հասարակության և պետության փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև իրավունքի դերի վերաբերյալ տարբեր գաղափարական ուղղությունների առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական լուսավորական, ազատական և ազգային-ազատագրական մտածողության ազդեցությանը իրավաքաղաքական հայեցակարգերի ձևավորման վրա, ինչպես նաև եվրոպական քաղաքական փիլիսոփայության և իրավական տեսությունների հետ դրանց առնչություններին։ Կարևորվում են հայ հասարակական մտքի ներկայացուցիչների գաղափարների պատմական նշանակությունը, դրանց փոխկապակցվածությունը ազգային պետականության վերականգնման ձգտումների հետ և ներդրումը հայկական իրավական ու քաղաքական մտածողության զարգացման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, պատմաբանների, քաղաքագետների, փիլիսոփաների, հայագիտության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։