More in Informatics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Հիշարժան տարեթվեր 2025

    Հրատարակությունը տեղեկատվական և մատենագիտական բնույթի օրացուցային ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է տարվա ընթացքում նշվող կարևոր հոբելյանները, պատմական իրադարձությունների տարեդարձերը, մշակույթի, գիտության, գրականության, արվեստի, կրթության և հասարակական կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչների ծննդյան ու գործունեության հիշարժան տարեթվերը։ Նման նյութերի հիմնական նպատակն է գրադարաններին, կրթական և մշակութային հաստատություններին, ուսուցիչներին, ուսանողներին, հետազոտողներին ու ընթերցողների լայն շրջանակին տրամադրել թեմատիկ աշխատանքների կազմակերպման համար անհրաժեշտ տեղեկատու հիմք։ Առանձին տարեթվերի վերաբերյալ կարող են ներկայացվել համառոտ կենսագրական և պատմական տեղեկություններ, անձի գործունեության հիմնական ուղղությունները, տվյալ իրադարձության նշանակության ընդհանուր բնութագիրը և համապատասխան գրականության ընտրանին։ Մատենագիտական հատվածները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին շարունակելու թեմայի ուսումնասիրությունը՝ օգտվելով գրքերից, հոդվածներից, ժողովածուներից, տեղեկատուներից և այլ հրատարակություններից։ Նյութերը սովորաբար դասավորվում են ժամանակագրական կամ թեմատիկ սկզբունքով, ինչը հեշտացնում է տարվա տարբեր ամիսներին նախատեսվող միջոցառումների նախապատրաստումը։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, գրական երեկոների, դասախոսությունների, քննարկումների, հիշատակի միջոցառումների և կրթական ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Կարևոր նշանակություն ունի ազգային պատմության ու մշակույթի հետ կապված տարեթվերի ընդգրկումը, քանի որ դրանց միջոցով նպաստվում է պատմամշակութային ժառանգության ճանաչմանը և նշանավոր գործիչների գործունեության հանրայնացմանը։ Միաժամանակ միջազգային նշանակության տարեդարձերի ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ազգային մշակութային և գիտական զարգացումները դիտարկել ավելի լայն համաշխարհային համատեքստում։ Տեղեկատուի արժեքը պայմանավորված է նաև տարաբնույթ տեղեկատվության մեկ աղբյուրում համակարգմամբ, ինչի շնորհիվ այն կարող է ծառայել որպես աշխատանքային ուղեցույց գրադարանավարների և մշակութային միջոցառումներ կազմակերպող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է օրացուցային, կենսագրական, պատմական և մատենագիտական տեղեկատվությունը՝ նպաստելով հիշարժան իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպմանը, ընթերցանության խթանմանը և մշակութային հիշողության պահպանմանը։

    Updated: 2026-09-19
    Հիշարժան տարեթվեր 2025
    Online

    Biology

    Reconstruction of human Neolithic migrations in the Armenian Highland based on genetic data

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է մարդու նեոլիթյան շրջանի միգրացիոն գործընթացների վերակառուցմանը Հայկական բարձրավանդակում՝ հիմնվելով հնագիտական և հատկապես գենետիկական տվյալների վրա, որոնց միջոցով փորձ է արվում բացահայտել տարածաշրջանի վաղ բնակչության ծագումը, շարժման ուղղությունները և տարբեր պոպուլյացիաների միջև գենետիկական կապերը։ Հետազոտությունը օգտագործում է հին ԴՆԹ-ի (ancient DNA) վերլուծության արդյունքներ՝ համեմատելով նեոլիթյան բնակիչների գենոմները ինչպես միմյանց, այնպես էլ հարակից տարածաշրջանների՝ Անատոլիայի, Իրանի բարձրավանդակի և Կովկասի վաղ բնակչությունների գենետիկական տվյալների հետ, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել բնակչության խառնման, տեղաշարժերի և շարունակականության պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության տարածման գործընթացներին, քանի որ նեոլիթյան շրջանում որսորդ-հավաքչական խմբերից անցումը դեպի նստակյաց գյուղատնտեսական համայնքներ ուղեկցվել է բնակչության զգալի շարժերով և մշակութային փոխազդեցություններով, որոնք արտացոլվում են նաև գենետիկական կառուցվածքում։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ Հայկական բարձրավանդակը հանդես է եկել որպես կարևոր խաչմերուկային տարածաշրջան, որտեղ տարբեր ուղղություններից եկող պոպուլյացիաները հանդիպել, խառնվել և ձևավորել են հետագա պատմական բնակչությունների հիմքը, ընդգծելով տարածաշրջանի դերը որպես վաղ քաղաքակրթությունների ձևավորման կարևոր կենտրոններից մեկը։

    Updated: 2026-07-31
    Reconstruction of human Neolithic migrations in the Armenian Highland based on genetic data
    Online

    Literature

    ԵՐԿԱԹԵ ՀԵՂԵՂ, ՋԱԽՋԱԽՈԻՄ, ԻՆՉՊԵՍ ԷՐ ԿՈՓՎՈՒՄ ՊՈՂՊԱՏԸ

    Երկաթե հեղեղ, ջախջախում, ինչպես էր կոփվում պողպատը-ը Ն. Օստրովսկու հայտնի ինքնակենսագրական-գաղափարական վեպի հայերեն տարբերակն է, որը պատկերում է երիտասարդ Պավել Կորչագինի կյանքի ուղին՝ հեղափոխական պայքարի, քաղաքացիական պատերազմի և խորհրդային հասարակության ձևավորման դժվարին տարիների համատեքստում, ստեղծագործությունը կենտրոնանում է մարդու բնավորության ձևավորման գաղափարի վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դժվարությունները, կորուստներն ու պայքարը «կոփում» անհատին՝ դարձնելով նրան տոկուն, գաղափարապես ամուր և նպատակասլաց, վեպում կարևոր տեղ ունեն նաև ընկերության, զոհողության, պարտքի և անձնական կամքի ուժի թեմաները, որոնք ներկայացվում են որպես նոր հասարակության կառուցման հիմնական արժեքներ, աշխատանքը լայնորեն դիտարկվում է որպես սոցիալիստական ռեալիզմի դասական օրինակ, որտեղ անհատի կենսագրությունը միահյուսվում է պատմական մեծ գործընթացների հետ և դառնում գաղափարական կրթության միջոց։

    Updated: 2026-09-20
    ԵՐԿԱԹԵ ՀԵՂԵՂ, ՋԱԽՋԱԽՈԻՄ, ԻՆՉՊԵՍ ԷՐ ԿՈՓՎՈՒՄ ՊՈՂՊԱՏԸ
    Online

    Literature

    Նոր գրական ուղղությունների արտացոլումը XX դարի եգիպտական գրականության մեջ․ Յուսուֆ Իդրիսի ստեղծագործությունը (60-70-ական թվականներ)

    Աշխատությունը ուսումնասիրում է XX դարի եգիպտական գրականության նոր գրական ուղղությունների արտացոլումը՝ կենտրոնանալով 60-70-ական թվականների արձակ զարգացման գործընթացների վրա և հատկապես Յուսուֆ Իդրիսի ստեղծագործական ժառանգության վրա։ Վերլուծվում է, թե ինչպես է նրա արձակը և դրամատուրգիան ձևավորում եգիպտական մոդեռնիստական մտածողության նոր փուլը՝ հեռանալով դասական ռեալիզմից և ներմուծելով սոցիալ-հոգեբանական, փորձարարական և էքսպրեսիվ ձևեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի գեղարվեստական լեզվին, կարճ արձակի կառուցվածքային նորարարություններին, կերպարների ներքին կոնֆլիկտների խորացմանը և հասարակական իրականության քննադատական արտացոլմանը, որտեղ անհատը ներկայացվում է որպես սոցիալական ճնշումների և ներքին ճգնաժամերի կենտրոն։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է 1960-70-ականների եգիպտական գրականության ընդհանուր միտումները՝ ռեալիզմի վերափոխում, մոդեռնիստական փորձարարություն և սոցիալ-քաղաքական թեմաների ակտիվացում, ցույց տալով, թե ինչպես Իդրիսի ստեղծագործությունը դառնում է այդ գրական շարժումների կարևորագույն արտահայտություններից մեկը և ազդեցիկ գործոն տարածաշրջանային արաբական գրականության զարգացման մեջ։

    Updated: 2026-08-31
    Նոր գրական ուղղությունների արտացոլումը XX դարի եգիպտական գրականության մեջ․ Յուսուֆ Իդրիսի ստեղծագործությունը (60-70-ական թվականներ)
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1978, Փետրվար, թիվ 2)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտի նոր գրականության մասին։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական, մշակութային և կրթական բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1978, Փետրվար, թիվ 2)
    Online

    Environmental Science

    Эколого-токсикологическая экосистем техногенных зон Лорийского марза пути реабилитации почв

    Աշխատությունը նվիրված է Լոռու մարզի տեխնածին ազդեցության գոտիների էկոհամակարգերի էկոլոգիական և թունաբանական վիճակի գնահատմանը, հողային միջավայրի աղտոտման առանձնահատկությունների բացահայտմանը և խախտված տարածքների վերականգնման արդյունավետ ուղիների մշակմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է արդյունաբերական ու հանքարդյունաբերական գործունեության հետևանքով շրջակա միջավայրում առաջացող փոփոխությունների, աղտոտիչ նյութերի տարածման և դրանց՝ հողի ու էկոհամակարգի տարբեր բաղադրիչների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրության վրա։ Քննության են առնվում հողերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, աղտոտման մակարդակն ու տարածական բաշխումը, ծանր մետաղների և այլ տեխնածին նյութերի կուտակման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ներգործությունը բուսականության, հողային օրգանիզմների և բնական էկոլոգիական գործընթացների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում աղտոտված տարածքների էկոտոքսիկոլոգիական գնահատման մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշել ոչ միայն առանձին նյութերի պարունակությունը, այլև դրանց ընդհանուր ազդեցությունը էկոհամակարգի կայունության և կենսաբանական գործառույթների վրա։ Ուսումնասիրվում են արդյունաբերական աղբյուրների և շրջակա տարածքների միջև կապերը, աղտոտիչների տեղափոխման ու կուտակման հնարավոր մեխանիզմները և բնական պայմանների ազդեցությունը դրանց տարածման վրա։ Կարևորվում է հողի՝ որպես էկոհամակարգի առանցքային բաղադրիչի դերը, քանի որ դրա որակական փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ բուսական ծածկույթի, կենսաբազմազանության և նյութերի բնական շրջանառության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է խախտված և աղտոտված հողերի վերականգնման հնարավորությունների գնահատումը։ Դիտարկվում են ռեկուլտիվացիոն և կենսաբանական վերականգնման մոտեցումները, հողի հատկությունների բարելավման, աղտոտիչների շարժունակության նվազեցման և բուսական ծածկույթի վերականգնման հնարավորությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում այնպիսի միջոցների ընտրությանը, որոնք համապատասխանում են տվյալ տարածքի բնական պայմաններին և տեխնածին ազդեցության բնույթին։ Համեմատական և փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր վերականգնողական մոտեցումների արդյունավետությունը և առաջարկել բնապահպանական վիճակի բարելավման գիտականորեն հիմնավորված միջոցառումներ։ Աշխատությունը նպաստում է Լոռու մարզի արդյունաբերական տարածքներում ձևավորված էկոլոգիական խնդիրների համալիր գնահատմանը՝ միավորելով հողագիտության, էկոտոքսիկոլոգիայի, շրջակա միջավայրի քիմիայի և էկոհամակարգերի վերականգնման մոտեցումները։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ աղտոտված հողերի մոնիթորինգի, բնապահպանական ռիսկերի գնահատման, տարածքների վերականգնման ծրագրերի մշակման և բնական ռեսուրսների կայուն կառավարման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բնապահպանության, էկոտոքսիկոլոգիայի, հողագիտության, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և տեխնածին աղտոտման հետևանքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, բնապահպանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Эколого-токсикологическая экосистем техногенных зон Лорийского марза пути реабилитации почв