Քաղաքագիտություն

Economics

Համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ) և համախառն ազգային եկամուտը (ՀԱԵ) տնտեսագիտության կարևորագույն ցուցանիշներ են, որոնք օգտագործվում են երկրի տնտեսական գործունեությունը և բնակչության եկամուտների մակարդակը գնահատելու համար։ ՀՆԱ-ն ցույց է տալիս որոշակի ժամանակահատվածում (սովորաբար մեկ տարում) երկրի տարածքում արտադրված բոլոր վերջնական ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր շուկայական արժեքը՝ անկախ նրանից, թե դրանք արտադրվել են երկրի քաղաքացիների, թե օտարերկրյա ընկերությունների կողմից։ Այսինքն՝ ՀՆԱ-ն կենտրոնանում է տարածքային սկզբունքի վրա և արտացոլում է երկրի ներսում ստեղծված տնտեսական արդյունքը։ Ի տարբերություն դրա՝ ՀԱԵ-ն հաշվի է առնում երկրի քաղաքացիների և ազգային ընկերությունների կողմից ստացված եկամուտները՝ անկախ նրանից, թե որտեղ են դրանք վաստակվել։ Այն հաշվարկվում է՝ ՀՆԱ-ին ավելացնելով արտերկրից ստացված եկամուտները և հանելով երկրից դուրս վճարված եկամուտները։ Այսպիսով, ՀԱԵ-ն արտահայտում է ազգային պատկանելության սկզբունքը և ցույց է տալիս, թե որքան եկամուտ է իրականում ստանում երկրի բնակչությունը։ ՀՆԱ-ն կարևոր է տնտեսության ընդհանուր ծավալը և արտադրողականությունը գնահատելու համար, մինչդեռ ՀԱԵ-ն ավելի հստակ պատկեր է տալիս բնակչության իրական եկամուտների և բարեկեցության մասին։ Երկու ցուցանիշներն էլ օգտագործվում են տնտեսական քաղաքականության մշակման, միջազգային համեմատությունների և զարգացման մակարդակի գնահատման համար։ Սակայն դրանք ունեն սահմանափակումներ, քանի որ չեն արտացոլում եկամուտների բաշխվածությունը, ստվերային տնտեսությունը և կյանքի որակի բոլոր կողմերը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ ոլորտի կառավարման համակարգի կատարելագործման, արդյունավետության բարձրացման և զարգացման ռազմավարական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են էներգետիկ համակարգի կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, պետական կառավարման և կարգավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև էներգետիկ քաղաքականության իրականացման տնտեսական ու տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաէներգիայի արտադրության, հաղորդման և բաշխման համակարգերի կառավարմանը, էներգետիկ ենթակառուցվածքների արդիականացմանը, ներդրումային ծրագրերի կազմակերպմանը և ոլորտի ֆինանսատնտեսական արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են էներգետիկ անվտանգության ապահովման, էներգակիրների մատակարարման հուսալիության, էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և արտաքին կախվածության նվազեցման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում վերականգնվող էներգետիկայի զարգացմանը, էներգախնայողության խթանմանը, սակագնային կարգավորման սկզբունքներին, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, ինչպես նաև էներգետիկ շուկայի կառավարման ժամանակակից մոտեցումներին։ Կարևորվում են ոլորտի կառավարման մարմինների գործառույթների հստակեցումը, ռազմավարական պլանավորման մեխանիզմների կատարելագործումը, տեխնոլոգիական նորարարությունների ներդրումը և էներգետիկ համակարգի կայուն ու մրցունակ զարգացման պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, էներգետիկ քաղաքականության հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է տարեց և ծեր տարիքի մարդկանց սննդակարգի առանձնահատկություններին համապատասխան կաթի և կարագի տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ կարոտինոիդների խտանյութի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են տարեցների համար նախատեսված սննդամթերքի արտադրության տեխնոլոգիական և սննդաբանական պահանջները, ինչպես նաև կաթնամթերքի սննդային արժեքի բարձրացման և կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչներով հարստացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կարոտինոիդների խտանյութի հատկություններին, դրա ընտրությանը, կաթնամթերքի բաղադրության մեջ ներմուծման նպատակահարմարությանը և պատրաստի արտադրանքի որակական ցուցանիշների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են մշակվող արտադրանքի բաղադրությունը, տեխնոլոգիական գործընթացի հիմնական փուլերը, հումքի և պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական, օրգանոլեպտիկ և սննդային հատկությունները, ինչպես նաև արտադրանքի պահպանման և կայունության հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների որոնմանը, որոնք թույլ կտան ստանալ բարձր սննդային և կենսաբանական արժեք ունեցող արտադրանք՝ միաժամանակ պահպանելով դրա համային և տեխնոլոգիական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ ֆունկցիոնալ և դիետիկ սննդամթերքի արտադրության զարգացման, տարեցների սննդի որակի բարելավման և սննդակարգում կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների նպատակային օգտագործման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սննդի տեխնոլոգներին, սննդաբաններին, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին, հետազոտողներին և սննդի տեխնոլոգիայի ու դիետոլոգիայի ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին։

Literature

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Իշխանուհի» ստեղծագործությունը սոցիալ-հոգեբանական պատմություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է բարձր խավի կնոջ կյանքը, նրա ներքին հակասությունները և հասարակական դիրքի պայմաններում ապրող մարդու հոգեբանական աշխարհը։ Իշխանուհու կերպարի միջոցով Շիրվանզադեն բացահայտում է այն միջավայրը, որտեղ արտաքին փայլը, կարգավիճակը և հասարակական հեղինակությունը հաճախ չեն համապատասխանում ներքին դատարկությանը, միայնությանը և իրական զգացմունքների բացակայությանը։ Ստեղծագործությունում ընդգծվում է նաև այն գաղափարը, որ բարձր հասարակության կանոնները և արտաքին պահանջները կարող են սահմանափակել մարդու ազատությունը՝ ստիպելով նրան ապրել ձևական կյանքով և ճնշել իր իրական զգացումները։ Շիրվանզադեն այս գործով քննադատում է սոցիալական անհավասարությունն ու կեղծ բարոյականությունը՝ ցույց տալով մարդու ներքին աշխարհի և հասարակական դիմակի հակադրությունը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է գծայնացվող ծածկույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և դրանց բարդության գնահատման մաթեմատիկական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ծածկույթների ներկայացման եղանակները, դրանց տարրերի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է սկզբնական կառուցվածքը ներկայացնել գծային կամ կարգավորված ձևով։ Վերլուծվում են գծայնացման հնարավորության հետ կապված հիմնական չափանիշները, ծածկույթի կառուցվածքային պարամետրերը և դրանց ազդեցությունը խնդրի լուծման բարդության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել ծածկույթի տարրերի դասավորությունը, փոխհարաբերությունները և գծայնացման համար անհրաժեշտ սահմանափակումները։ Քննարկվում են տարբեր կառուցվածք ունեցող ծածկույթների համեմատման, դասակարգման և դրանց բարդության քանակական կամ որակական գնահատման մոտեցումները։ Դիտարկվում են նաև ալգորիթմական խնդիրներ՝ կապված գծայնացվող կառուցվածքների ճանաչման, համապատասխան ներկայացման որոնման և լուծման համար անհրաժեշտ հաշվարկային ռեսուրսների գնահատման հետ։ Կարևորվում է ծածկույթի չափի, տարրերի քանակի և փոխադարձ կապերի բնույթի ազդեցությունը կիրառվող ալգորիթմների արդյունավետության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում այն դեպքերին, երբ կառուցվածքային որոշակի սահմանափակումների առկայությունը հնարավորություն է տալիս պարզեցնել խնդիրը և մշակել առավել արդյունավետ լուծման եղանակներ։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են նպաստել գծայնացվող ծածկույթների հատկությունների առավել ամբողջական նկարագրմանը, դրանց բարդության սահմանների որոշմանը և համապատասխան ալգորիթմների կատարելագործմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել դիսկրետ մաթեմատիկայի, կոմբինատորիկայի, ալգորիթմների տեսության և հարակից մաթեմատիկական ուղղությունների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Այս դասագիրքը նախատեսված է 7-րդ դասարանի աշակերտների համար և ուղղված է ռուսաց լեզվի քերականական, ուղղագրական և խոսքային հմտությունների զարգացմանը։ Գրքում ներկայացվում են լեզվի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն, շարահյուսություն և կետադրություն՝ համապատասխան դասարանային ծրագրին։ Նյութը մատուցվում է տեսական բացատրությունների, օրինակների և բազմաբնույթ գործնական վարժությունների միջոցով, որոնք օգնում են ամրապնդել լեզվական գիտելիքները և զարգացնել գրավոր ու բանավոր խոսքը։ Դասագիրքը նպաստում է բառապաշարի հարստացմանը, լեզվական նորմերի ճիշտ կիրառմանը և տեքստերի ընկալման ու վերլուծության կարողությունների ձևավորմանը։ Այն նաև ներառում է ընթերցանության նյութեր, ստեղծագործական առաջադրանքներ և ինքնաստուգման աշխատանքներ, որոնք խթանում են սովորողների ինքնուրույն աշխատանքը և հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը։