Մաթեմատիկայի շտեմարան 2

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կենսաքիմիական կարևորագույն ֆերմենտներից մեկի՝ ադենոզինդեզամինազի ուսումնասիրմանը խոշոր եղջերավոր անասունի գլխուղեղի տարբեր բաժիններում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը ֆերմենտի առանձնացումն ու մաքրումն է, ինչպես նաև ստացված մաքրված ֆերմենտի հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում դիտարկվում են գլխուղեղի հինգ տարբեր հատվածներ, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես կարող է նույն ֆերմենտի ակտիվությունը, քանակական պարունակությունը կամ կենսաքիմիական բնութագրերը տարբեր լինել նյարդային համակարգի տարբեր կառուցվածքներում։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում է ադենոզինդեզամինազը՝ պուրինային նուկլեոտիդների փոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտ, որը կատալիզում է ադենոզինի դեզամինացման գործընթացը և այդպիսով կապված է բջջային նյութափոխանակության ու նյարդային հյուսվածքի կենսաքիմիական գործընթացների հետ։ Հեղինակների մոտեցումը ներառում է ֆերմենտի առանձնացման, մաքրման և դրա ֆիզիկաքիմիական ու ֆերմենտային հատկությունների գնահատման խնդիրներ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ տարբեր հյուսվածքներում և գլխուղեղի տարբեր հատվածներում ֆերմենտների տարածական բաշխվածության ուսումնասիրությունը կարող է տեղեկություն տալ դրանց հնարավոր ֆունկցիոնալ նշանակության մասին։ Աշխատանքը նաև արժեքավոր է ֆերմենտների կառուցվածքաֆունկցիոնալ հատկությունների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ բարձր մաքրության ֆերմենտային պատրաստուկի ստացումը թույլ է տալիս ավելի հստակ ուսումնասիրել դրա ակտիվությունը, սուբստրատային առանձնահատկությունները և տարբեր գործոնների ազդեցությունը։ Մասնագիտական գրականության մեջ այս հետազոտությունը հիշատակվում է որպես ադենոզինդեզամինազի՝ խոշոր եղջերավոր անասունի գլխուղեղի հինգ բաժիններից առանձնացման, մաքրման և համեմատական ուսումնասիրության աշխատանք, որը հրապարակվել է «Биохимия» ամսագրում 1994 թվականին, 59-րդ հատորի 2-րդ համարում՝ 239–245 էջերում։ Հետազոտության թեմատիկ նշանակությունը դուրս է գալիս միայն տվյալ կենդանու գլխուղեղի կենսաքիմիայի սահմաններից, քանի որ ադենոզինդեզամինազի ուսումնասիրությունը հետագայում կարող է հիմք ծառայել տարբեր օրգանիզմներում ֆերմենտի կառուցվածքի, ակտիվության կարգավորման և պուրինային փոխանակության առանձնահատկությունների համեմատության համար։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել կենսաքիմիկոսների, ֆերմենտաբանների, նեյրոքիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության մասնագետների, ինչպես նաև գլխուղեղի հյուսվածքի նյութափոխանակային գործընթացներն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է պատահական գործոնների ազդեցության ներքո զարգացող դինամիկ համակարգերում որոշումների ընդունման մաթեմատիկական խնդիրների ուսումնասիրությանը, երբ փոխազդող կողմերի նպատակները կապված են մի քանի տարբեր նպատակային բազմությունների հասնելու կամ դրանցից խուսափելու հետ։ Հետազոտության հիմքում դիֆերենցիալ խաղերի տեսությունն է, որը միավորում է դինամիկ օպտիմալացման, հավանականությունների տեսության, ստոխաստիկ գործընթացների և խաղերի տեսության մեթոդները։ Քննվում են այնպիսի համակարգեր, որոնց վիճակի փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում նկարագրվում է ստոխաստիկ դիֆերենցիալ հավասարումներով, իսկ խաղի մասնակիցները համապատասխան կառավարման ռազմավարությունների ընտրությամբ փորձում են ազդել համակարգի հետագծի վրա։ Մի քանի նպատակային բազմությունների առկայությունը խնդրին տալիս է լրացուցիչ կառուցվածքային բարդություն, քանի որ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն վերջնական վիճակը, այլև տարբեր նպատակային տիրույթների միջև հարաբերությունները, դրանց հասնելու հավանականությունը, հերթականությունը կամ մրցակցող կողմերի տարբեր նպատակները։ Ուսումնասիրվում են ռազմավարությունների գոյության և ընտրության պայմանները, խաղի արժեքի որոշման հարցերը, ինչպես նաև օպտիմալ կամ հավասարակշռային վարքագծի մաթեմատիկական բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել հասանելիության և խուսափման խնդիրներին, երբ մասնակիցներից մեկը ձգտում է համակարգը տեղափոխել որոշակի նպատակային տիրույթ, իսկ մյուսը փորձում է կանխել այդ իրադարձությունը կամ ուղղել համակարգը մեկ այլ բազմության։ Ստոխաստիկ բնույթը պահանջում է հաշվի առնել պատահական խանգարումները և դրանց ազդեցությունը ընտրված ռազմավարությունների արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դինամիկ ծրագրավորման սկզբունքը, հավանականային գնահատումներ, օպտիմալ կառավարման մեթոդներ և համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումների տեսական ապարատը։ Կարևոր խնդիրներից է նաև այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է երաշխավորել որոշակի նպատակային վիճակի հասնելը սահմանված հավանականությամբ կամ բնութագրել խաղի ելքի կախվածությունը սկզբնական վիճակից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը զարգացնում է ստոխաստիկ դիֆերենցիալ խաղերի մաթեմատիկական տեսությունը և նպաստում անորոշության պայմաններում բազմակի նպատակներով կառավարվող դինամիկ համակարգերի վարքագծի առավել խորքային ըմբռնմանը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է կրթական գործընթացում տեխնոլոգիական գործոնների դերի և դրանց՝ ուսուցման որակի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, թվային կրթական ռեսուրսների, էլեկտրոնային ուսուցման միջավայրերի և տեխնիկական միջոցների կիրառման հնարավորություններն են՝ սովորողների գիտելիքների յուրացումը, ներգրավվածությունը և ուսուցման արդյունավետությունը բարձրացնելու տեսանկյունից։ Տեխնոլոգիաները դիտարկվում են ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման գործիքներ, այլև որպես ուսուցման կազմակերպման նոր ձևերի զարգացման միջոց, որը կարող է նպաստել ինտերակտիվ, անհատականացված և համագործակցային ուսուցման ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դասավանդողի թվային և մանկավարժական կարողությունների փոխկապակցվածությանը, քանի որ տեխնիկական միջոցների առկայությունն ինքնին չի ապահովում կրթության բարձր որակ․ դրանց արդյունավետությունը մեծապես կախված է ուսումնական նպատակներին համապատասխան ընտրությունից և մեթոդապես հիմնավորված կիրառումից։ Ուսումնասիրվում են մուլտիմեդիա նյութերի, առցանց կրթական հարթակների, վիրտուալ ուսումնական միջավայրերի, թվային գնահատման գործիքների և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր ուղղություն է տեխնոլոգիաների ազդեցությունը սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի, տեղեկատվության որոնման և գնահատման, խնդիրների լուծման, ստեղծագործական մտածողության և համագործակցային հմտությունների զարգացման վրա։ Միաժամանակ քննության են առնվում տեխնոլոգիական միջավայրի հետ կապված հնարավոր դժվարությունները՝ թվային անհավասարությունը, տեխնիկական ենթակառուցվածքների սահմանափակումները, ուսուցիչների ոչ բավարար պատրաստվածությունը, տեղեկատվական գերբեռնվածությունը և տեխնոլոգիական գործիքների ոչ նպատակային կիրառումը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև ավանդական և թվային ուսուցման մեթոդների արդյունավետ համադրումը, որի դեպքում տեխնոլոգիաները լրացնում են մանկավարժական գործընթացը՝ առանց ուսուցիչ-սովորող անմիջական հաղորդակցության նշանակությունը նվազեցնելու։ Ուսուցման որակի գնահատման տեսանկյունից դիտարկվում են ոչ միայն ակադեմիական արդյունքները, այլև սովորողների մասնակցությունը, մոտիվացիան, հետադարձ կապի արդյունավետությունը և կրթական ռեսուրսների հասանելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, կրթական տեխնոլոգիաների, թվային ուսուցման և կրթության որակի կառավարման մոտեցումները՝ ներկայացնելով տեխնոլոգիական գործոնները որպես ժամանակակից ուսումնական միջավայրի արդյունավետ կազմակերպման կարևոր բաղադրիչ։

Culture

Այս մեթոդական ձեռնարկը նվիրված է խորհրդային պետական գործիչի և հասարակական-քաղաքական գործչի ծննդյան հարյուրամյակին առնչվող հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման և գրադարանային աշխատանքների արդյունավետ իրականացման ուղեցույցներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարաններում թեմատիկ ցուցահանդեսների, հիշատակի երեկոների, ընթերցողական քննարկումների և տեղեկատվական ցուցադրությունների պլանավորման ու կազմակերպման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական նյութերի ընտրության, մատենագիտական ցանկերի կազմման, պատմական աղբյուրների ներկայացման և ընթերցողական լսարանի ներգրավման ձևերին։ Քննարկվում են նաև գրադարանային ծառայությունների դերը պատմական հիշողության պահպանման, կրթական գործընթացների աջակցման և հասարակական իրազեկման բարձրացման գործում։ Աշխատությունը նախատեսված է գրադարանային աշխատողների համար՝ որպես գործնական ուղեցույց հոբելյանական մշակութային-կրթական ծրագրերի իրականացման համար։

Mathematics

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է տիեզերքի կառուցվածքի և էվոլյուցիայի նկարագրությունը՝ հիմնված տենզորա-սկալյար գրավիտացիոն տեսությունների շրջանակում, որոնք հանդիսանում են Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության ընդլայնումներ և ներառում են լրացուցիչ սկալյար դաշտեր՝ գրավիտացիոն փոխազդեցության դինամիկան ավելի ճկուն կերպով նկարագրելու համար։ Նյութում վերլուծվում են այնպիսի մոդելներ, որտեղ սկալյար դաշտը կարող է ազդել տիեզերքի ընդարձակման արագության, մութ էներգիայի վարքագծի և վաղ տիեզերքի ինֆլյացիոն փուլերի վրա՝ առաջարկելով այլընտրանքային բացատրություններ դիտարկվող տիեզերաբանական երևույթների համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշտային հավասարումների կառուցմանը, կայունության պայմանների ուսումնասիրությանը և լուծումների դասակարգմանը ինչպես հարթ, այնպես էլ կոր տարածաժամանակներում, ինչպես նաև տարբեր պոտենցիալների ընտրության ազդեցությանը մոդելի ֆիզիկական կանխատեսումների վրա։ Քննարկվում են նաև դիտարկելի հետևանքները, որոնք կարող են ստուգվել աստղագիտական տվյալների միջոցով, ներառյալ գալակտիկաների բաշխումը, տիեզերական միկրոալիքային ֆոնի անիզոտրոպիաները և կառուցվածքի ձևավորման սցենարները։ Աշխատությունը համադրում է մաթեմատիկական խիստ ձևակերպումը և տիեզերաբանական կիրառությունները՝ նպատակ ունենալով խորացնել գրավիտացիայի և տիեզերքի մեծամասշտաբ վարքի միջև կապի տեսական ընկալումը։

Political Science

Ռազմավարության և անվտանգության հարցեր գիրքը Արմեն Այվազյանի ուսումնասիրական աշխատանքներից է, որտեղ ներկայացվում են ազգային անվտանգության, ռազմավարական մտածողության և պետության պաշտպանության համակարգերի հիմնական սկզբունքները՝ թե՛ տեսական, թե՛ գործնական դիտանկյունից։ Ստեղծագործության մեջ հեղինակը վերլուծում է պետության անվտանգության բաղադրիչները՝ ներառելով ռազմական, քաղաքական, տնտեսական և տեղեկատվական գործոնները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցված ազդեցությունը պետության կայունության վրա։ Գրքում քննարկվում են տարածաշրջանային անվտանգային խնդիրները, աշխարհաքաղաքական զարգացումները և փոքր պետությունների ռազմավարական վարքագծի առանձնահատկությունները՝ հատկապես ընդգծելով այն մարտահրավերները, որոնց բախվում է Հայաստանը իր պատմական և ժամանակակից միջավայրում։ Այվազյանը հատուկ ուշադրություն է դարձնում նաև ազգային անվտանգության գաղափարական հիմքերին՝ նշելով, որ պետական դիմադրողականությունը պայմանավորված է ոչ միայն ռազմական ուժով, այլ նաև հասարակության գիտակցությամբ, միասնականությամբ և ազգային նպատակների հստակ ձևակերպմամբ։ Ստեղծագործությունը միաժամանակ տեսական-վերլուծական և կիրառական բնույթի է, քանի որ այն փորձում է կապել ռազմավարական գիտելիքը իրական քաղաքական գործընթացների հետ և առաջարկել մոտեցումներ անվտանգության համակարգի արդյունավետության բարձրացման համար։ Գիրքը կարևոր է քաղաքագիտությամբ, ռազմավարական հետազոտություններով, անվտանգության ուսումնասիրություններով և պետական կառավարման հարցերով հետաքրքրվողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է համապարփակ պատկերացում ժամանակակից անվտանգության խնդիրների և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների մասին։