Ընդհանուր հոգեբանություն

Environmental Science

Տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը սերտորեն փոխկապակցված են, քանի որ տրանսպորտային համակարգը միաժամանակ ապահովում է հասարակության շարժունակությունը և տնտեսության զարգացումը, բայց նաև զգալի ազդեցություն է թողնում բնության վրա։ Տրանսպորտի հիմնական տեսակները՝ ավտոմոբիլային, երկաթուղային, օդային և ջրային, տարբեր չափով են ազդում շրջակա միջավայրի վրա։ Ավտոմոբիլային տրանսպորտը համարվում է օդի աղտոտման հիմնական աղբյուրներից մեկը, քանի որ ներքին այրման շարժիչները արտանետում են ածխաթթու գազ, ազոտի օքսիդներ, ածխաջրածիններ և փոշի, որոնք նպաստում են մթնոլորտի աղտոտմանը և կլիմայի փոփոխությանը։ Օդային տրանսպորտը նույնպես ունի զգալի ազդեցություն, հատկապես բարձր բարձրությունների վրա արտանետվող գազերի պատճառով, որոնք ուժեղացնում են ջերմոցային էֆեկտը։ Երկաթուղային տրանսպորտը համեմատաբար ավելի քիչ վնասակար է, քանի որ այն ավելի էներգաարդյունավետ է և կարող է օգտագործել էլեկտրական էներգիա, սակայն ենթակառուցվածքների կառուցումը կարող է ազդել բնական լանդշաֆտների վրա։ Ջրային տրանսպորտը նույնպես առաջացնում է որոշ էկոլոգիական խնդիրներ, ինչպիսիք են ջրի աղտոտումը վառելիքով և նավթամթերքներով։ Տրանսպորտը ազդում է նաև աղմուկային աղտոտման վրա, որը կարող է բացասաբար ազդել մարդու առողջության և կենդանական աշխարհի վրա։ Բացի այդ, ճանապարհաշինությունը և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ընդլայնումը հաճախ հանգեցնում են հողերի կորստի, անտառահատման և էկոհամակարգերի մասնատման։ Այս խնդիրների լուծման համար ժամանակակից աշխարհում մեծ նշանակություն ունի «կանաչ տրանսպորտի» զարգացումը՝ էլեկտրական մեքենաների, հասարակական տրանսպորտի բարելավման և մաքուր էներգիայի օգտագործման միջոցով։ Կարևոր են նաև քաղաքային պլանավորման ճիշտ լուծումները, որոնք նվազեցնում են տրանսպորտային ծանրաբեռնվածությունը և արտանետումները։ Այսպիսով, տրանսպորտը մի կողմից կենսական նշանակություն ունի հասարակության համար, իսկ մյուս կողմից պահանջում է պատասխանատու կառավարում՝ շրջակա միջավայրի պահպանության համար։

Law

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի ընթացքում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ընտանեկան հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերի փոփոխությունն է, դրանց կապը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական գործընթացների հետ, ինչպես նաև ընտանիքի, ամուսնության, ծնողական իրավունքների և երեխաների պաշտպանության վերաբերյալ իրավական պատկերացումների վերափոխումը։ 20-րդ դարը Հայաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էր, քանի որ դարասկզբին տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծումը, խորհրդայնացումը, Խորհրդային Միության իրավական համակարգի ձևավորումը և հետագայում անկախ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծումը հանգեցրին ընտանեկան իրավունքի կարգավորման սկզբունքների էական փոփոխությունների։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են տարբեր պատմական փուլերում ձևավորվել ամուսնության կնքման և լուծման, ամուսինների իրավունքների ու պարտականությունների, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերությունների, որդեգրման, խնամակալության և ընտանիքի գույքային հարաբերությունների իրավական կարգավորումները։ Առանձին նշանակություն ունի խորհրդային ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ տարիներին ընտանեկան իրավունքը զարգանում էր խորհրդային իրավական ընդհանուր սկզբունքների շրջանակում։ Փոխվում էին ավանդական ընտանեկան հարաբերությունների իրավական ընկալումները, ամուսնությունը աստիճանաբար ստանում էր քաղաքացիական-իրավական գրանցման առավել հստակ ձև, իսկ կնոջ և տղամարդու իրավահավասարության, երեխաների պաշտպանության և ընտանիքի պետական պաշտպանության սկզբունքները ամրագրվում էին օրենսդրական մակարդակում։ Միաժամանակ ընտանեկան իրավունքի զարգացումը կապված էր հասարակության աշխարհիկացման, կանանց սոցիալական և տնտեսական դերի փոփոխության և ընտանիքի նկատմամբ պետության քաղաքականության հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր ժամանակաշրջանների օրենսդրության համեմատական ուսումնասիրությունը, որը թույլ է տալիս բացահայտել իրավական կարգավորման շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Այդ համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի տարածքում գործող իրավական ակտերը, խորհրդային ընտանեկան օրենսդրությունը և անկախությունից հետո ձևավորվող ազգային իրավական համակարգը։ Հատկապես կարևոր է 1991 թվականից հետո տեղի ունեցած անցումը, երբ Հայաստանի Հանրապետությունը սկսեց կառուցել սեփական իրավական համակարգը և ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորումը հարմարեցնել նոր սահմանադրական և սոցիալ-տնտեսական պայմաններին։ Այս փուլում ընտանեկան իրավունքը ավելի հստակ կապվեց մարդու իրավունքների, անձի արժանապատվության, ամուսնության ազատության, երեխայի լավագույն շահի և ընտանիքի պաշտպանության ժամանակակից սկզբունքների հետ։ Պատմական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ ընտանեկան իրավունքը զարգանում է ոչ թե մեկուսացված, այլ հասարակական արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների փոփոխության հետ փոխկապակցված։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է 20-րդ դարում Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի էվոլյուցիան՝ բացահայտելով դրա հիմնական փուլերը, իրավական սկզբունքների փոփոխությունները և օրենսդրական զարգացման ուղղությունները։ Թեման կարևոր է ինչպես իրավունքի պատմության ուսումնասիրության, այնպես էլ ժամանակակից ընտանեկան իրավունքի ձևավորման նախադրյալները հասկանալու համար, քանի որ անցյալի իրավական փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ներկայիս ընտանեկան իրավակարգավորման սկզբունքների և դրանց ձևավորման պատմական հիմքերի մասին։

Informatics

Այս աշխատանքը նվիրված է թվային մեծ ինտեգրալային սխեմաների (VLSI) ավտոմատացված տրամաբանական մոդելավորման առաջադեմ մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հետտոպոլոգիական վերլուծության մեթոդներին և դրանց կիրառությանը բարձր բարդության միկրոսխեմաների նախագծման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է սխեմաների տրամաբանական ներկայացման ձևերը՝ շեշտադրելով կառուցվածքային տոպոլոգիայից անկախ մոդելավորման մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել համակարգի վարքագիծը անկախ ֆիզիկական կապերի մանրամասներից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավտոմատացված սինթեզի և վերլուծության ալգորիթմներին, որոնք օգտագործվում են սխալների հայտնաբերման, ազդանշանների տարածման և ժամանակային սահմանափակումների գնահատման համար։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև թվային սխեմաների մոդելավորման ձևական մեթոդները՝ ներառյալ բուլյան ալգեբրան, վիճակային մեքենաների մոդելները և հավանականական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձր ճշգրտությամբ նկարագրել բարդ ինտեգրալ համակարգերի աշխատանքը։ Ներկայացվում են ծրագրային գործիքների և CAD համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ նախագծման ավտոմատացման, օպտիմալացման և վավերացման գործընթացներում։

Technology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի գետերի հիդրոլոգիական դիտարկումների օպտիմալ դիտացանցի որոշման և տարածքային տեղաբաշխման խնդիրներին՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների արդյունավետ մոնիթորինգի և կառավարման գիտական հիմքերը։ Նյութում վերլուծվում են գետային ավազանների առանձնահատկությունները, հոսքի ռեժիմների բազմազանությունը և կլիմայական ու ռելիեֆային գործոնների ազդեցությունը հիդրոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտակայանների տեղադրման սկզբունքներին՝ ապահովելու համար տվյալների ներկայացուցչականությունը, տարածքային համաչափ ծածկույթը և հիդրոլոգիական գործընթացների ճշգրիտ արձանագրումը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է դիտացանցի օպտիմալացման մեթոդները՝ ներառյալ մաթեմատիկական մոդելավորումը, վիճակագրական վերլուծությունը և GIS տեխնոլոգիաների կիրառումը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել չափման սխալները և բարձրացնել կանխատեսումների հուսալիությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ջրային ռեսուրսների կառավարման, ջրհեղեղների կանխատեսման և էկոլոգիական մոնիթորինգի խնդիրները՝ որպես դիտացանցի արդյունավետ աշխատանքի հիմնական կիրառական ուղղություններ։

Agriculture

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է գյուղատնտեսական արտադրության կառավարման համակարգային հիմնախնդիրների բացահայտմանը և դրանց լուծման արդյունավետ ուղիների մշակմանը՝ Արագածոտնի մարզ-ի օրինակով։ Աշխատությունում վերլուծվում են գյուղատնտեսական ոլորտի կազմակերպչական, տնտեսական և տեխնոլոգիական խնդիրները, ներառյալ արտադրության ցածր արդյունավետությունը, ռեսուրսների ոչ օպտիմալ օգտագործումը, շուկայի անկայունությունը և գյուղացիական տնտեսությունների սահմանափակ մրցունակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման անհրաժեշտությանը՝ արտադրական պլանավորման, ֆինանսական աջակցության, կոոպերացիայի զարգացման և պետական քաղաքականության գործիքների արդյունավետ կիրառման համատեքստում։ Քննարկվում են նաև նոր տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները, ոռոգման համակարգերի արդիականացումը, գյուղատնտեսական խորհրդատվական ծառայությունների զարգացումը և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական կայունության բարձրացման ուղիները։ Աշխատությունը ընդգծում է համակարգված մոտեցման կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետությունը և ապահովել կայուն զարգացման երկարաժամկետ հեռանկարներ։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է հացահատիկային մշակաբույսերի մշակման ընթացքում առաջացող մղեղի (ցորենի, գարու և այլ հացահատիկների մնացորդային թեթև մասերի) հավաքման համար նախատեսված մեքենայի կառուցվածքի մշակմանը և դրա տեխնիկական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրության մեջ վերլուծվում են գյուղատնտեսական արտադրության ընթացքում մղեղի առաջացման առանձնահատկությունները, դրա հավաքման անհրաժեշտությունը և արդյունավետ տեխնոլոգիական լուծումների պահանջարկը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել արտադրական կորուստները և բարձրացնել հումքի օգտագործման արդյունավետությունը։ Աշխատությունում ներկայացվում է մեքենայի կառուցվածքային սխեման՝ ներառյալ օդահոսքային համակարգը, բաժանիչ մեխանիզմները, ֆիլտրացիոն հանգույցները և հավաքման տարաները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցված աշխատանքային սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աերոդինամիկ հոսքերի հաշվարկին, մասնիկների տարանջատման ֆիզիկական հիմքերին և էներգետիկ արդյունավետության օպտիմալացմանը, որոնք որոշում են մեքենայի արտադրողականությունն ու շահագործման տնտեսագիտությունը։ Միաժամանակ իրականացվում է տեխնիկական պարամետրերի հիմնավորում՝ հաշվի առնելով աշխատանքային արագությունը, օդային հոսքի ուժգնությունը, նյութի խտությունը և մշակվող տարածքների պայմանները, ինչը թույլ է տալիս ապահովել սարքավորման կայուն և արդյունավետ աշխատանք։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ նման մեքենաների նախագծումը նպաստում է գյուղատնտեսական արտադրության մեխանիզացման մակարդակի բարձրացմանը և մղեղի օգտակար վերամշակման հնարավորությունների ընդլայնմանը։