Կառավարման հիմունքներ

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության համակարգում պարապմունքների բարձրացված ռեժիմի կազմակերպման և կիրառման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է դիտարկել այնպիսի ֆիզիկական ակտիվության կազմակերպման ձևերը, որոնք կարող են նպաստել երեխաների շարժողական կարողությունների, ֆիզիկական պատրաստվածության, դիմացկունության, ճկունության, արագաշարժության և կոորդինացիայի զարգացմանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով նախադպրոցական տարիքի երեխաների օրգանիզմի տարիքային և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ բարձրացված պարապմունքային ռեժիմը կարող է դիտարկվել որպես ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացի ինտենսիվացման միջոց, որի դեպքում մեծանում են երեխաների շարժողական ակտիվության ծավալը, պարապմունքների նպատակային ուղղվածությունը և ֆիզիկական վարժությունների համակարգված կիրառումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ճիշտ չափավորմանը, քանի որ նախադպրոցական տարիքում չափազանց բարձր կամ ոչ համապատասխան ծանրաբեռնվածությունը կարող է հակասել երեխայի բնական զարգացման պահանջներին, մինչդեռ ճիշտ ընտրված ակտիվությունը կարող է նպաստել օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների աստիճանական ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ պարապմունքների կառուցվածքին, դրանց հաճախականությանը, տևողությանը, վարժությունների հաջորդականությանը, շարժողական խաղերի կիրառմանը և երեխաների անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան ծանրաբեռնվածության ընտրությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև մանկավարժական վերահսկողությունը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել երեխաների արձագանքը ֆիզիկական ակտիվությանը և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխել պարապմունքների ինտենսիվությունը։ Աշխատության գործնական արժեքը կայանում է նրանում, որ դրա մոտեցումները կարող են կիրառվել նախադպրոցական ուսումնական հաստատություններում ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացի կազմակերպման և կատարելագործման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նախադպրոցական մանկավարժներին, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, մանկավարժական բուհերի ուսանողներին, մարզական մանկավարժության հետազոտողներին և վաղ մանկության զարգացման ոլորտում աշխատող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ֆիզիկական դաստիարակությունը դիտարկում է որպես երեխայի ամբողջական զարգացման կարևոր բաղադրիչ՝ ընդգծելով համակարգված, տարիքին համապատասխան և գիտականորեն հիմնավորված շարժողական ակտիվության նշանակությունը ավագ նախադպրոցական շրջանում։

History

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի հիդրոէներգետիկայի պատմության կարևոր օբյեկտներից մեկին՝ Ձորագետի հիդրոէլեկտրակայանին, որը հանդիսանում է Հայաստանի առաջին խոշոր հիդրոէլեկտրակայաններից մեկը և նշանակալի դեր է ունեցել երկրի էլեկտրաէներգետիկ համակարգի ձևավորման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է կայանի կառուցման պատմական ընթացքը, որը սկսվել է 1927 թվականին՝ խորհրդային արդյունաբերականացման ծրագրերի շրջանակում, երբ նպատակ էր դրվել օգտագործել Հայաստանի լեռնային գետերի էներգետիկ պոտենցիալը՝ տնտեսության զարգացումը ապահովելու համար։ Կայանը կառուցվել է Ձորագետ գետի վրա, որը հանդիսանում է Դեբեդի վտակներից մեկը և բնութագրվում է արագընթաց, լեռնային հոսքով, ինչը ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ հիդրոէներգիայի արտադրության համար։ Աշխատության մեջ մանրամասն նկարագրվում է հիդրոկայանի տեխնիկական կառուցվածքը՝ ջրառի համակարգը, թունելային և ջրատար ուղիները, տուրբինային բաժինը և էներգիայի արտադրության մեխանիզմը, ինչպես նաև դրա աշխատանքային ռեժիմը՝ կախված սեզոնային ջրի հոսքերի փոփոխությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայանի նախագծային առանձնահատկություններին՝ դարիվացիոն տիպի կառուցվածքին, որի դեպքում ջուրը ուղղվում է հատուկ ուղիներով դեպի մեքենայական սրահ՝ ապահովելով էներգիայի առավել արդյունավետ օգտագործում։ Նշվում է նաև, որ կայանը բազմիցս վերազինվել և արդիականացվել է՝ ավելացնելով հզորությունը և բարելավելով տեխնիկական ցուցանիշները։ Բացի տեխնիկական նկարագրությունից, աշխատանքը անդրադառնում է նաև Ձորագետի հիդրոկայանի տնտեսական և սոցիալական նշանակությանը՝ ընդգծելով դրա դերը Հյուսիսային Հայաստանի արդյունաբերական շրջանների էլեկտրամատակարարման, տեղական ենթակառուցվածքների զարգացման և էներգետիկ անկախության ապահովման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Ձորագետի հիդրոէլեկտրակայանը որպես խորհրդային ինժեներական մտքի կարևոր ձեռքբերում և Հայաստանի էներգետիկ համակարգի հիմնարար բաղադրիչ, որը շարունակում է ունենալ ռազմավարական նշանակություն նաև հետագա տարիներին։

Law

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է XX դարի սկզբին կնքված միջազգային պայմանագրերի իրավական վավերականության և դրանցում Հայաստանի տարածքային շահերին վերաբերող դրույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն միջազգային-իրավական փաստաթղթերն են, որոնք ձևավորվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի, Օսմանյան կայսրության փլուզման և հետպատերազմյան միջազգային հարաբերությունների վերակազմավորման շրջանում և որոնցով փորձ էր արվում կարգավորել տարածաշրջանի պետությունների տարածքային և քաղաքական կարգավիճակը։ Աշխատությունը կարևորում է պայմանագրերի իրավական ուժի հարցը՝ ուսումնասիրելով դրանց կնքման պայմանները, կողմերի իրավական կարգավիճակը, վավերացման գործընթացները և միջազգային իրավունքի այն սկզբունքները, որոնց շրջանակում պետք է գնահատվի պայմանագրերի գործողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարբերությանը, որը կարող է գոյություն ունենալ պայմանագրի ստորագրման և դրա միջազգային-իրավական ուժի մեջ մտնելու միջև։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրվում են վավերացումը, ուժի մեջ մտնելը, միջազգային ճանաչումը և պայմանագրային պարտավորությունների կատարման հարցերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Սևրի պայմանագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ այն նախատեսում էր Հայաստանի Հանրապետության հետ կապված տարածքային և քաղաքական նշանակալի դրույթներ և նախատեսում էր նաև ԱՄՆ նախագահի արբիտրաժային դերակատարությունը որոշ սահմանային հարցերում։ Սակայն պայմանագրի հետագա իրավական ճակատագիրը կապված էր այն հանգամանքի հետ, որ այն ամբողջությամբ չմտավ գործող միջազգային պայմանագրային համակարգի մեջ։ Այդ պատճառով հետազոտությունը դիտարկում է ոչ միայն պայմանագրերում ամրագրված տարածքային դրույթների բովանդակությունը, այլև դրանց իրավական իրագործելիության հարցը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն նաև Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը, որոնք ձևավորվեցին տարածաշրջանի ռազմական և քաղաքական ուժերի փոփոխությունից հետո և էական ազդեցություն ունեցան Հայաստանի ու հարևան պետությունների միջև սահմանային հարաբերությունների հետագա ձևավորման վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչ հարաբերակցություն կա տարբեր ժամանակներում կնքված պայմանագրերի միջև, և ինչպես պետք է գնահատել դրանց իրավական ուժը՝ հաշվի առնելով միջազգային իրավունքի ժամանակակից սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի իրավահաջորդության, պայմանագրերի շարունակականության, տարածքային ամբողջականության, ժողովուրդների ինքնորոշման և սահմանների միջազգային ճանաչման սկզբունքները։ Այս համատեքստում աշխատանքը փորձում է տարբերակել պատմական-քաղաքական նշանակությունը և գործող միջազգային իրավունքի տեսանկյունից պայմանագրերի անմիջական իրավական հետևանքները։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է պայմանագրերի կատարման հնարավորությունը և այն քաղաքական ու իրավական հանգամանքները, որոնք կարող էին խոչընդոտել դրանց իրականացմանը։ Կարևոր է նաև պատմական ժամանակաշրջանի միջազգային համակարգի առանձնահատկությունը․ XX դարի սկզբի պայմանագրերը պետք է դիտարկվեն այն ժամանակ գործող միջազգային իրավական նորմերի և պետությունների փոխհարաբերությունների համատեքստում, այլ ոչ միայն ժամանակակից իրավական չափանիշներով։ Աշխատության գիտական նշանակությունն այն է, որ Հայաստանի տարածքային հարցերը դիտարկվում են միջազգային իրավունքի տեսանկյունից՝ փորձելով առանձնացնել իրավական փաստը քաղաքական մեկնաբանությունից։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի համակարգված ուսումնասիրել Հայաստանի հետ կապված միջազգային պայմանագրերի ծագումը, իրավական բնույթը, վավերացման գործընթացը, գործողության պայմանները և հետագա պատմական զարգացումները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքով, պայմանագրային իրավունքով, Հայաստանի դիվանագիտական պատմությամբ և տարածաշրջանի միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող իրավաբանների, պատմաբանների, քաղաքագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Other Subjects

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

History

Այս հրատարակությունը 1969 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի թեմատիկ օրացույց-տեղեկատու է։ Այն կազմված է որպես տեղեկատվական և մատենագիտական գործիք՝ տարվա առաջին երեք ամիսների ընթացքում նշվող պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և այլ կարևոր իրադարձությունների ու տարեդարձերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու նպատակով։ Նման օրացույցները սովորաբար ներառում են նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, պետական և հասարակական նշանակության ամսաթվեր, ինչպես նաև գրականության, արվեստի, գիտության և մշակույթի բնագավառներում կարևոր հոբելյաններ։ Հրատարակությունը կարող էր ծառայել գրադարանների, մշակութային հաստատությունների, դպրոցների, ակումբների, մամուլի և այլ կազմակերպությունների համար՝ միջոցառումների, ցուցահանդեսների, թեմատիկ երեկոների, դասախոսությունների և գրական-մշակութային նախաձեռնությունների նախապատրաստման ժամանակ։ Աշխատանքի կառուցվածքը ժամանակագրական բնույթ ունի․ նյութը դասավորված է հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների կտրվածքով, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ գտնել տվյալ ամսաթվին կամ օրվան համապատասխանող հիշարժան իրադարձությունները։ Յուրաքանչյուր ամսաթվի ներքո կարող են ներկայացվել համապատասխան անձի, իրադարձության կամ տարեդարձի մասին համառոտ տեղեկություններ և լրացուցիչ մատենագիտական տվյալներ, որոնք ընթերցողին ուղղորդում են թեմային վերաբերող գրականության կամ այլ աղբյուրների։ Այսպիսի հրատարակությունը կարևոր է նաև 1960-ականների վերջի մշակութային և տեղեկատվական միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանում հանրային կրթության, մշակութային դաստիարակության և պատմական հիշողության կազմակերպման առաջնահերթությունները։ Այն կարող է արժեքավոր լինել հատկապես գրադարանագիտության, մատենագիտության, մշակույթի պատմության և խորհրդային շրջանի տեղեկատվական-մշակութային աշխատանքի ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ հանդես գալով որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հիշարժան ամսաթվերի և հասարակական-մշակութային օրակարգի փաստագրական աղբյուր։

Psychology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մանկատան պայմաններում գտնվող սոցիալական որբերի դեռահասության շրջանում վարքային շեղումների հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց կանխարգելման արդյունավետ ուղիների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում դեռահասների հոգեբանական զարգացման առանձնահատկություններն են, նրանց սոցիալականացման գործընթացը, միջանձնային հարաբերությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել վարքային դժվարությունների ձևավորմանը։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են դեռահասության տարիքային ճգնաժամի առանձնահատկությունները, հուզական ոլորտի փոփոխությունները, ինքնագնահատականի և ինքնության ձևավորումը, հասակակիցների հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկատան միջավայրի առանձնահատկություններին, ընտանիքային կապերի բացակայությանը կամ սահմանափակմանը, կայուն հուզական հարաբերությունների պակասին և դրանց հնարավոր ազդեցությանը դեռահասների վարքային դրսևորումների վրա։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել ագրեսիվության, մեկուսացման, ընդդիմադիր վարքի, կարգապահական դժվարությունների, հուզական անկայունության և սոցիալական հարմարման այլ խնդիրների առաջացման ու դրսևորման առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում նաև անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները և սոցիալական միջավայրի գործոնները՝ որպես վարքային շեղումների առաջացման ռիսկի պայմաններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կանխարգելման համակարգի ուսումնասիրությունը, որը ներառում է հոգեբանական աջակցության, խորհրդատվության, սոցիալական հմտությունների զարգացման, վստահելի միջանձնային հարաբերությունների ձևավորման և կրթադաստիարակչական միջավայրի բարելավման հնարավորությունները։ Կարևորվում է հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների և խնամատար միջավայրի այլ մասնագետների համագործակցությունը՝ դեռահասների անհատական կարիքներին համապատասխան աջակցություն կազմակերպելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու սոցիալական որբերի վարքային դժվարությունների հոգեբանական հիմքերը և մշակելու դրանց կանխարգելման ու սոցիալական հարմարման խթանման համապատասխան մոտեցումներ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկական և զարգացման հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, դաստիարակների, կրթական և սոցիալական հաստատությունների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և դեռահասների սոցիալականացման ու հոգեբանական աջակցության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։