Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Շառլ Նոդիեի ստեղծագործական ժառանգության զարգացմանն ու դրա առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ֆրանսիական ռոմանտիկական արձակի ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի գեղարվեստական աշխարհայացքի, թեմատիկ նախասիրությունների, ժանրային որոնումների և ոճական փոփոխությունների աստիճանական զարգացումն է, ինչպես նաև նրա ստեղծագործության կապը XIX դարի առաջին կեսի ֆրանսիական գրականության հիմնական միտումների հետ։ Նոդիեի ստեղծագործական ուղին ձևավորվում է այն ժամանակաշրջանում, երբ ֆրանսիական գրականությունը անցում էր կատարում դասականության նորմերից դեպի ռոմանտիզմի նոր գեղարվեստական սկզբունքներ։ Այդ գործընթացում նրա արձակը կարևոր դեր է կատարում երևակայության, զգացմունքի, անհատի ներաշխարհի, խորհրդավորի և անսովորի նկատմամբ հետաքրքրության տարածման գործում։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել գրողի ստեղծագործության տարբեր փուլերը՝ բացահայտելով այն փոփոխությունները, որոնց միջոցով նրա արձակը աստիճանաբար ձեռք է բերում ռոմանտիկական մտածողությանը բնորոշ գծեր։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ֆանտաստիկի, երազայինի, առեղծվածայինի և ժողովրդական բանահյուսության տարրերի կիրառությունը, որոնք Նոդիեի արձակին հաղորդում են յուրահատուկ մթնոլորտ և առանձնացնում այն ժամանակաշրջանի այլ հեղինակների ստեղծագործություններից։ Կարևոր է նաև կերպարների հոգեբանական աշխարհի ուսումնասիրությունը, քանի որ ռոմանտիկական արձակում անհատի զգացմունքները, ներքին հակասությունները, մենակությունը և իրականության հետ բախումը դառնում են գեղարվեստական պատկերման առանցքային թեմաներ։ Նոդիեի ստեղծագործության էվոլյուցիան կարելի է դիտարկել նաև եվրոպական գրական գործընթացների հետ կապի մեջ՝ հաշվի առնելով գերմանական ռոմանտիզմի, ժողովրդական ավանդությունների և ֆանտաստիկ գրականության ազդեցությունները։ Նրա փորձարարական մոտեցումները նպաստեցին ֆրանսիական արձակի ժանրային հնարավորությունների ընդլայնմանը և հետագայում ֆանտաստիկ գրականության զարգացման համար կարևոր նախադրյալների ձևավորմանը։ Հետազոտության նշանակությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս Նոդիեին դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին գրողի, այլև որպես ֆրանսիական ռոմանտիզմի ձևավորման գործընթացում կարևոր օղակ, որի ստեղծագործության մեջ միահյուսվում են ռոմանտիկական զգացմունքայնությունը, ֆանտաստիկ երևակայությունը, ժողովրդական մշակույթի տարրերը և հոգեբանական պատկերման նոր ձևերը։ Այս տեսանկյունից նրա արձակի ուսումնասիրությունը նպաստում է ֆրանսիական ռոմանտիկական գրականության գեղարվեստական զարգացման, ժանրային փոխակերպումների և XIX դարի գրական մտածողության փոփոխությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է վրաց միջնադարյան մեծ բանաստեղծ Շոթա Ռուսթավելու կյանքին, ստեղծագործական ժառանգությանը և նրա համաշխարհային գրականության մեջ ունեցած նշանակությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով «Ընձենավոր»-ին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է հեղինակի ստեղծագործական և պատմամշակութային միջավայրը, XII դարի վրացական հասարակության ու մշակույթի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն գաղափարական և գեղարվեստական պայմանները, որոնցում ձևավորվել է պոեմը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստեղծագործության սյուժետային կառուցվածքին, կերպարների համակարգին, սիրո, ընկերության, հավատարմության, պատվի, արդարության և անձնական ազատության գաղափարներին։ Աշխատանքում կարող են քննության առնվել գլխավոր հերոսների բնավորությունների ձևավորումը, նրանց փոխհարաբերությունները և այն բարոյական արժեքները, որոնք արտահայտվում են գործողությունների ու երկխոսությունների միջոցով։ Կարևորվում են նաև պոեմի լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, բանաստեղծական ձևը, պատկերավորման միջոցները, փոխաբերությունները, խորհրդանիշներն ու արևելյան և քրիստոնեական մշակութային ազդեցությունների համադրությունը։ Ուսումնասիրությունը Ռուսթավելու ստեղծագործությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես վրացական ազգային գրականության բարձրագույն նվաճում, այլև որպես միջնադարյան համաշխարհային գրականության նշանակալի հուշարձան, որն իր գաղափարական խորությամբ և գեղարվեստական կառուցվածքով շարունակում է հետաքրքրել տարբեր մշակույթների ընթերցողներին։ Հրատարակության հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ընդգծելու հեղինակի ժառանգության պատմական նշանակությունը և նրա ստեղծագործության տեղը վրացական գրականության զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, վրացագիտության և համեմատական գրականության մասնագետներին, թարգմանիչներին, միջնադարյան մշակույթի հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի առաջին հանրապետության գոյության սկզբնական շրջանում գաղթականության խնդրի պատմական, սոցիալական, տնտեսական և վարչական կողմերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1918 թվականի ամռանից մինչև 1919 թվականի գարունը։ Հետազոտության կենտրոնում զանգվածային տեղահանությունների հետևանքով հանրապետության տարածքում հայտնված գաղթական բնակչության վիճակը, պետական կառույցների առջև առաջացած խնդիրները և մարդասիրական ճգնաժամի հաղթահարման ուղղությամբ իրականացված միջոցառումներն են։ Քննվում են գաղթականական հոսքերի ձևավորման պատմական նախադրյալները, բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ուղղությունները, գաղթականների տեղավորման, պարենավորման, կացարանով ապահովման, առողջապահական սպասարկման և սոցիալական աջակցության կազմակերպման դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորաստեղծ պետական համակարգի սահմանափակ նյութական և կազմակերպական հնարավորությունների պայմաններում գաղթականության հարցի կառավարմանը, երբ միաժամանակ անհրաժեշտ էր լուծել պետականաշինության, տնտեսական վերականգնման և բնակչության կենսական կարիքների ապահովման բազմաթիվ խնդիրներ։ Վերլուծվում է պետական և տեղական կառավարման մարմինների գործունեությունը, ինչպես նաև հասարակական, բարեգործական և մարդասիրական կազմակերպությունների մասնակցությունը օգնության կազմակերպմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գաղթականության ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ բնակչության տարածքային տեղաբաշխման փոփոխությունները, աշխատուժի վիճակը, բնակարանային դժվարությունները և սոցիալական լարվածության առաջացման գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև որբերի, անապահով ընտանիքների և հատուկ աջակցության կարիք ունեցող այլ խմբերի վիճակին՝ որպես ընդհանուր գաղթականական ճգնաժամի կարևոր բաղադրիչ։ Խնդիրը դիտարկվում է պետական քաղաքականության ձևավորման համատեքստում՝ բացահայտելով համապատասխան կառույցների գործունեության կազմակերպական առանձնահատկությունները, ընդունված որոշումների նպատակները և դրանց իրականացման ընթացքում ի հայտ եկած խոչընդոտները։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էր լայնածավալ մարդասիրական խնդիրը փոխկապակցվում նորանկախ պետության սոցիալական և տնտեսական կայացման գործընթացների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքական, սոցիալական և ժողովրդագրական պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով գաղթականության խնդիրը որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության վաղ շրջանի կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է զարգացնող միջավայրի դերի ուսումնասիրությանը նախադպրոցական տարիքի երեխաների ճանաչողական հետաքրքրությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ երեխայի ճանաչողական ակտիվությունը մեծապես պայմանավորված է այն միջավայրի բնույթով, որտեղ նա ապրում, խաղում, շփվում և սովորում է։ Աշխատության մեջ զարգացնող միջավայրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական տարածք և ուսումնական նյութերի ամբողջություն, այլև որպես երեխայի ինքնուրույնության, ստեղծագործականության, հետազոտական վարքի, հաղորդակցման և նոր գիտելիքներ ձեռք բերելու հնարավորություններ ապահովող մանկավարժական պայմանների համակարգ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում նախադպրոցականի տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին, քանի որ ճանաչողական հետաքրքրությունների դրսևորումները կարող են տարբեր լինել երեխայի զարգացման մակարդակից, փորձից, հետաքրքրություններից և միջավայրի նկատմամբ նրա արձագանքից կախված։ Հատուկ նշանակություն է տրվում խաղային գործունեությանը, որը նախադպրոցական տարիքում ճանաչողության հիմնական միջոցներից մեկն է և հնարավորություն է տալիս երեխային փորձարկել, հարցեր առաջադրել, բացահայտումներ կատարել և սեփական փորձի միջոցով հասկանալ շրջապատող աշխարհը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև զարգացնող խաղերի, դիդակտիկ նյութերի, գրքերի, ստեղծագործական անկյունների, բնագիտական և փորձարարական գործունեության համար նախատեսված միջոցների, ինչպես նաև երեխաների ազատ ընտրության և ինքնուրույն գործունեության կազմակերպման արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մանկավարժի դերին, քանի որ դաստիարակը ոչ միայն ձևավորում է միջավայրի կազմակերպման պայմանները, այլև կարող է խթանել երեխայի հետաքրքրասիրությունը՝ հարցերի, առաջադրանքների, քննարկումների և խնդիրների լուծման միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է նաև երեխայի և հասակակիցների փոխգործակցությունը, քանի որ համատեղ խաղերն ու գործունեությունը նպաստում են գաղափարների փոխանակմանը, հաղորդակցական հմտությունների զարգացմանը և նոր գիտելիքների նկատմամբ հետաքրքրության առաջացմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի մանկավարժական պայմանների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են նպաստել նախադպրոցականների ճանաչողական հետաքրքրությունների կայուն ձևավորմանը և նրանց ակտիվ ներգրավվածությանը կրթական գործընթացում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել նախադպրոցական հաստատությունների մանկավարժների, դաստիարակների, կրթության կազմակերպիչների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և նախադպրոցական կրթության զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Economics

Գրքում դիտարկվում է, թե ինչպես է ձևավորվել ագրարային համակարգը տարբեր պատմական փուլերում և ինչ փոփոխությունների է ենթարկվել հողային հարաբերությունների կազմակերպումը։ Հեղինակը համադրում է «երեկ» և «այսօր» հասկացությունները՝ ցույց տալով ագրարային քաղաքականության և գյուղատնտեսության զարգացման հիմնական միտումները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են հողի սեփականության ձևերը, գյուղատնտեսության կառավարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ագրարային բարեփոխումների ազդեցությունը տնտեսության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղի սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը տալիս է ագրարային հարցերի պատմական զարգացումը և ժամանակակից վիճակը հասկանալու հնարավորություն՝ ընդգծելով դրանց կարևորությունը տնտեսության և հասարակության համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Babolsar River-ի էկոլոգիական բնութագրերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ջրային էկոհամակարգի կառուցվածքը, կենսաբազմազանությունը և շրջակա միջավայրի վրա ազդող բնական ու մարդածին գործոնները։ Գրքում վերլուծվում են գետի հիդրոքիմիական ցուցանիշները, ջրի որակի փոփոխությունները տարբեր սեզոններում, ինչպես նաև աղտոտման հիմնական աղբյուրները՝ գյուղատնտեսական արտահոսքեր, քաղաքային կեղտաջրեր և արդյունաբերական ազդեցություններ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ջրային կենսաբազմազանության վիճակը՝ ներառյալ ձկնատեսակները, մակրոանողնաշարավորները և ջրային բուսականությունը՝ որպես էկոհամակարգի առողջության կարևոր ցուցանիշներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գետի ավազանի էկոլոգիական հավասարակշռությանը, էրոզիոն գործընթացներին և կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությանը ջրային ռեժիմի վրա։ Քննարկվում են նաև պահպանության և վերականգնման միջոցառումները՝ ուղղված էկոհամակարգի կայունության ապահովմանը և բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է էկոլոգների, հիդրոլոգների, բնապահպանների և ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի մասնագետների համար։