Հայրենի երկրի ճամփաներով: Գրականության հանձնարարական ցանկ

Pedagogy

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է շարժողական ալալիա ունեցող երեխաների կողմից տեքստի ընկալման և ըմբռնման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այդ դժվարությունների հաղթահարման և շտկման արդյունավետ ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում այն խնդիրն է, որ խոսքի զարգացման ծանր խանգարումները կարող են անդրադառնալ ոչ միայն երեխայի սեփական խոսքի ձևավորման, այլև լսած կամ կարդացած տեղեկատվության իմաստային մշակման, տեքստի կառուցվածքի ընկալման, հիմնական մտքի առանձնացման և բովանդակության վերարտադրման կարողությունների վրա։ Աշխատանքում շարժողական ալալիան դիտարկվում է որպես բարդ խոսքային խանգարում, որի պայմաններում անհրաժեշտ է ուսումնասիրել երեխայի լեզվական, ճանաչողական և հաղորդակցական կարողությունները՝ դրանք դիտարկելով փոխկապակցված համակարգում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեքստի ընկալման և ըմբռնման այն դժվարությունների բացահայտումը, որոնք կարող են ի հայտ գալ տարբեր տարիքային փուլերում։ Դրանք կարող են արտահայտվել բառերի և արտահայտությունների իմաստի ոչ լիարժեք ընկալմամբ, նախադասությունների իմաստային կառուցվածքի դժվար ըմբռնմամբ, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման խնդիրներով, իրադարձությունների հաջորդականության խախտված ընկալմամբ և տեքստի հիմնական գաղափարի առանձնացման դժվարությամբ։ Երեխան կարող է հասկանալ առանձին բառեր կամ պարզ նախադասություններ, սակայն դժվարանալ ամբողջական տեքստի իմաստային կապերի ձևավորման և ընդհանուր բովանդակության ընկալման հարցում։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև տեքստի կառուցվածքային կազմակերպման ընկալմանը։ Պատմողական նյութի դեպքում երեխայի համար կարևոր է հասկանալ գործող անձանց, իրադարձությունների ժամանակային հաջորդականությունը, պատճառները, հետևանքները և հիմնական իրադարձությունների միջև կապերը։ Այս կարողությունների թերի ձևավորումը կարող է դժվարացնել ոչ միայն տեքստի ըմբռնումը, այլև դրա հետագա վերարտադրումը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են նաև հարցերին պատասխանելու, տեքստի վերաբերյալ հարցեր կազմելու, հիմնական և երկրորդական տեղեկատվությունը տարբերակելու, նկարների կամ հենակետային բառերի օգնությամբ բովանդակությունը վերականգնելու և տեքստը սեփական բառերով պատմելու կարողությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բառապաշարի և քերականական կառուցվածքների զարգացման մակարդակի գնահատումը։ Սահմանափակ բառապաշարը, բառերի իմաստային տարբերակման դժվարությունները և քերականական կառուցվածքների ոչ լիարժեք յուրացումը կարող են խոչընդոտել տեքստի ամբողջական ընկալմանը։ Հետևաբար շտկողական աշխատանքը պետք է ներառի ոչ միայն առանձին խոսքային հմտությունների զարգացում, այլև դրանց կիրառումը կապակցված խոսքի և տեքստային գործունեության մեջ։ Աշխատանքում քննարկվում են տեքստի ընկալման խանգարումների ախտորոշման և գնահատման հնարավոր մեթոդները։ Դրանք կարող են ներառել տարբեր բարդության տեքստերի ունկնդրում կամ ընթերցում, հարցերի միջոցով ըմբռնման ստուգում, իրադարձությունների հաջորդականության վերականգնում, նկարների դասավորում, տեքստի վերապատմում և իմաստային կապերի բացահայտման առաջադրանքներ։ Նման բազմակողմանի գնահատումը հնարավորություն է տալիս պարզել երեխայի դժվարությունների բնույթը և որոշել շտկողական աշխատանքի անհատական ուղղությունները։ Հետազոտության կարևոր մասը վերաբերում է շտկողական մեթոդների մշակմանը և կիրառմանը։ Արդյունավետ աշխատանքի հիմքում կարող են դրվել տեսողական հենարանները, նկարաշարերը, սխեմաները, առանցքային բառերը, հարցաշարերը և տեքստի կառուցվածքը տեսանելի դարձնող այլ միջոցներ։ Դրանք երեխային օգնում են առանձնացնել կարևոր տեղեկատվությունը, պահպանել իրադարձությունների հաջորդականությունը և աստիճանաբար անցնել արտաքին հենարանների օգտագործումից դեպի ինքնուրույն տեքստային գործունեություն։ Կարևորվում է նաև առաջադրանքների բարդության աստիճանական բարձրացումը։ Սկզբնական փուլերում կարող են օգտագործվել կարճ և պարզ կառուցվածքով նյութեր, իսկ հետագայում՝ ավելի երկար և բարդ տեքստեր, որոնցում մեծանում է իմաստային կապերի, ենթատեքստային տեղեկության և պատճառահետևանքային հարաբերությունների ըմբռնման պահանջը։ Շտկողական աշխատանքի կարևոր ուղղություն է նաև ակտիվ և պասիվ բառապաշարի ընդլայնումը, բառերի իմաստային խմբավորումը, հոմանիշների և հակադիր իմաստների տարբերակումը, բառակապակցությունների և նախադասությունների կառուցումը։ Այս աշխատանքը կարող է նպաստել այն լեզվական հիմքի ձևավորմանը, որն անհրաժեշտ է տեքստի ավելի խորքային ըմբռնման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև կապակցված խոսքի զարգացման ուղղությունը։ Տեքստի վերապատմումը, պատմության շարունակությունը, բաց թողնված հատվածների լրացումը, նկարների հիման վրա պատմություն կազմելը և սեփական պատմությունների ստեղծումը հնարավորություն են տալիս միաժամանակ զարգացնել լեզվական ձևակերպումը, հիշողությունը, տրամաբանական հաջորդականությունը և իմաստային պլանավորումը։ Ընտրված շտկողական մեթոդների արդյունավետությունը կարող է գնահատվել երեխայի նախնական և հետագա արդյունքների համեմատությամբ՝ ուշադրություն դարձնելով բառապաշարի, քերականական կառուցվածքների, տեքստի ըմբռնման, վերապատմման և ինքնուրույն խոսքի որակի փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտելու շարժողական ալալիա ունեցող երեխաների տեքստային գործունեության հիմնական դժվարությունները և հիմնավորելու դրանց շտկման համակարգված մոտեցումները։ Այն կարևորում է անհատականացված, փուլային և բազմաբաղադրիչ լոգոպեդական աշխատանքը, որի նպատակն է զարգացնել ոչ միայն խոսքային հմտությունները, այլև տեքստի իմաստային մշակման, տրամաբանական կապերի բացահայտման և ինքնուրույն հաղորդակցական գործունեության կարողությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել լոգոպեդների, հատուկ մանկավարժների, մանկական հոգեբանների, նեյրոհոգեբանների, նախադպրոցական և տարրական կրթության մասնագետների, ինչպես նաև խոսքի զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների հետ աշխատող այլ մասնագետների համար։

History

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Նախիջևանյան հիմնահարցի զարգացումը 1920 թ. մայիսից մինչև 1921 թ. հոկտեմբեր՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի շուրջ ծավալված քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացները։ Աշխատությունում վերլուծվում են Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկման փուլը, խորհրդային իշխանության հաստատումը, ինչպես նաև Հայաստանի, Ադրբեջանի, Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև ձևավորված ուժային հարաբերությունները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է նաև 1920–1921 թթ. դիվանագիտական բանակցություններին և պայմանագրերին, որոնք վճռական ազդեցություն են ունեցել Նախիջևանի վերջնական կարգավիճակի ձևավորման վրա։ Նյութում օգտագործվում են պատմական աղբյուրներ և փաստաթղթեր՝ բացահայտելով տարածքային վեճերի և միջազգային քաղաքական շահերի փոխազդեցությունը։ Գիրքը կարևոր ուսումնասիրություն է Հարավային Կովկասի պատմության և հայ-թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների խորքային ըմբռնման համար։

History

Այս պատմագիտական հրատարակությունը նվիրված է 1854 թվականին հայ ժողովրդի կյանքին, հասարակական դրությանը և պատմական միջավայրին՝ 19-րդ դարի կեսերի քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական իրադարձությունների համատեքստում։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բնակչության կենցաղը, հասարակական հարաբերությունները, տնտեսական գործունեությունը, կրթական ու մշակութային կյանքը և քաղաքական իրադրությունը։ 1854 թվականը կարևոր ժամանակաշրջան էր ինչպես Հայկական լեռնաշխարհի և Անդրկովկասի, այնպես էլ Օսմանյան և Ռուսական կայսրությունների միջև ընթացող քաղաքական գործընթացների տեսանկյունից։ Հրատարակության նյութերը կարող են անդրադառնալ տարբեր տարածքներում բնակվող հայերի թվաքանակին, սոցիալական խմբերին, զբաղմունքներին, առևտրական և տնտեսական գործունեությանը, համայնքային կազմակերպվածությանը և հասարակական հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ հայ համայնքների կրթական և հոգևոր կյանքին վերաբերող տեղեկությունները, եկեղեցական կառույցների գործունեությունը, դպրոցների վիճակը, մշակութային միջավայրն ու ազգային ինքնության պահպանման գործընթացները։ Աշխատանքը կարող է նաև պատկերացում տալ 19-րդ դարի կեսերին հայերի և նրանց հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, վարչական կառավարման առանձնահատկությունների և տարածաշրջանի քաղաքական փոփոխությունների ազդեցության մասին հայ բնակչության կյանքի վրա։ Պատմական համատեքստում կարևոր է նաև Ղրիմի պատերազմի շրջանը, որը 1853–1856 թվականներին էական ազդեցություն ունեցավ Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքական իրավիճակի վրա։ Այդ իրադարձությունների ֆոնին հայ բնակչության դրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու կայսերական քաղաքականության, ռազմական զարգացումների և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությունը հայկական համայնքների վրա։ Հրատարակությունը կարող է պարունակել ժամանակաշրջանի վերաբերյալ նկարագրական, վիճակագրական, ազգագրական կամ պատմական տեղեկություններ, որոնք արժեքավոր են սկզբնաղբյուրագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտագործվել նաև 19-րդ դարի հայկական հասարակության կառուցվածքը, համայնքային կյանքը, տնտեսական գործունեությունը, կրթության և մշակույթի զարգացումը և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացները հետազոտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է 1854 թվականի հայ հասարակության պատմական պատկերը վերականգնելու համար և կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, ազգագրագետներին, աղբյուրագետներին և 19-րդ դարի Կովկասի ու Օսմանյան կայսրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության կարգավորման հիմնախնդիրների և զարգացման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պարտադիր ապահովագրության տնտեսական և իրավական էությունը, դրա կիրառման նպատակները, ապահովագրական հարաբերությունների մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև համակարգի արդյունավետ գործունեությունն ապահովող հիմնական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավտոտրանսպորտային պատահարների հետևանքով երրորդ անձանց պատճառված գույքային և անձնական վնասների փոխհատուցման գործընթացին, ապահովագրական ռիսկերի գնահատմանը, ապահովագրավճարների ձևավորմանը և հատուցումների կազմակերպմանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ՀՀ-ում գործող կարգավորման առանձնահատկությունները, ապահովագրական շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական և իրավական գործոնները, ինչպես նաև համակարգի առջև ծառացած խնդիրները։ Քննության են առնվում ապահովագրական ընկերությունների գործունեության, վերահսկողության, վնասների գնահատման, հատուցումների տրամադրման և ապահովագրական պայմանների կատարելագործման հետ կապված հարցերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պարտադիր ապահովագրության համակարգի արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարների ռիսկերը, վարորդների և տրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի վարքագիծը, ապահովագրական մշակույթի մակարդակը և շուկայի մրցակցային միջավայրը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային փորձին և դրա կիրառման հնարավորություններին Հայաստանի պայմաններում՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել համակարգի թափանցիկությունը, արդյունավետությունը և ապահովագրված անձանց իրավունքների պաշտպանության մակարդակը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պարտադիր ապահովագրության օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ կարգավորման կատարելագործման, ապահովագրական ծառայությունների որակի բարձրացման և վնասների արդարացի ու արդյունավետ փոխհատուցման մեխանիզմների զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ապահովագրության և ֆինանսների մասնագետներին, իրավաբաններին, տնտեսագետներին, ապահովագրական ընկերությունների աշխատակիցներին, պետական կարգավորող մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Other Subjects

Հրատարակությունը ներկայացնում է 2016 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվության միջոցներում տեղ գտած արձագանքների, հրապարակումների և տեղեկատվական նյութերի համակարգված ամփոփումը՝ հանդես գալով որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մեդիա դաշտի փաստագրական և տեղեկատու աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե տարվա ընթացքում ինչպիսի իրադարձություններ, հասարակական գործընթացներ, քաղաքական զարգացումներ, մշակութային և սոցիալական թեմաներ են առավել լայնորեն արտացոլվել մամուլում և այլ լրատվամիջոցներում։ Նյութերի ամբողջությունը կարող է արժեքավոր լինել ոչ միայն որպես ժամանակագրական տեղեկատու, այլև որպես հասարակական կարծիքի, տեղեկատվական օրակարգի և տարբեր իրադարձությունների նկատմամբ հանրային արձագանքի ուսումնասիրության աղբյուր։ Հրատարակության մեջ ընդգրկված արձագանքները կարող են ներկայացնել տարբեր լրատվամիջոցների հրապարակումներ, մեկնաբանություններ, կարծիքներ և տեղեկատվական հաղորդումներ՝ հնարավորություն տալով համադրելու նույն իրադարձության վերաբերյալ տարբեր մոտեցումներ և գնահատականներ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի նյութերի ժամանակագրական և թեմատիկ համակարգումը, որը հեշտացնում է անհրաժեշտ տեղեկության որոնումը և հնարավորություն է տալիս հետևելու տարվա ընթացքում հասարակական ու տեղեկատվական օրակարգի փոփոխություններին։ Այսպիսի տարեգրքային հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հետազոտողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքը՝ լրատվամիջոցների արտացոլման տեսանկյունից։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնական աղբյուր՝ մեդիայի պատմության, լրագրության, հասարակական հաղորդակցության և ժամանակակից պատմության առանձին իրադարձությունների ուսումնասիրության ժամանակ։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է նրանով, որ մեկտեղում է տարբեր ժամանակներում և տարբեր լրատվական աղբյուրներում հրապարակված արձագանքները՝ ձևավորելով 2016 թվականի տեղեկատվական միջավայրի վերաբերյալ համապարփակ պատկեր։ Այն կարող է հետաքրքրել լրագրողներին, մեդիա հետազոտողներին, պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, գրադարանավարներին, մատենագետներին և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է արեգակնային էներգիայի կիսահաղորդչային ֆոտոէլեկտրական կերպափոխիչների ստեղծման տեխնոլոգիական և գիտական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են արևային ճառագայթումը էլեկտրական էներգիայի փոխակերպող սարքերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները և արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է կիսահաղորդչային նյութերի ընտրությանը, ֆոտոէլեկտրական երևույթների բնույթին, լիցքակիրների գեներացման և տեղափոխման գործընթացներին, ինչպես նաև տարբեր տիպի արևային բջիջների նախագծման և պատրաստման մեթոդներին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ստեղծված կերպափոխիչների էլեկտրական, օպտիկական և ջերմային բնութագրերը, դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները և աշխատանքային պարամետրերի կախվածությունը արտաքին պայմաններից։ Ներկայացվում են փորձարարական արդյունքներ, չափումների մեթոդաբանություններ և տեսական վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել սարքերի կիրառական ներուժը և կատարելագործման ուղիները։ Գիրքը նաև քննարկում է վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման արդի միտումները, արևային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները և բարձր արդյունավետությամբ ֆոտոէլեկտրական համակարգերի ստեղծման հեռանկարները։ Աշխատությունը նախատեսված է ֆիզիկոսների, էլեկտրոնիկայի և էներգետիկայի ոլորտների մասնագետների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների, ուսանողների և արևային էներգիայի տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։