Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Ответ на рецензию на "Историческую грамматику современного армянского языка г. Тифлиса", помещенную г. Марром в V т., вып. II-IV Записок Восточного отделения Русского археологического обществ
Այս աշխատությունը հանդիսանում է քննադատական արձագանք գիտական գրախոսությանը, որը նվիրված էր ժամանակակից հայերենի պատմական քերականության ուսումնասիրությանը և հրապարակվել էր Թիֆլիսում, մասնավորապես անդրադառնալով հայերեն լեզվի պատմական զարգացման, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և բարբառային շերտերի մեկնաբանությանը։ Նյութում հեղինակը պաշտպանում է իր լեզվաբանական մոտեցումները՝ մանրամասն վերլուծելով այն դիտողությունները, որոնք ներկայացվել էին հայտնի արևելագիտական դպրոցների ներկայացուցիչների կողմից, և փորձում է հիմնավորել իր տեսական դիրքորոշումները՝ կապված հնչյունական փոփոխությունների, ձևաբանական համակարգի զարգացման և շարահյուսական կառուցվածքների պատմական ձևավորման հետ։ Քննարկվում են նաև մեթոդաբանական տարբերությունները պատմահամեմատական լեզվաբանության մեջ, մասնավորապես այն հարցերը, թե ինչպես պետք է մեկնաբանել գրավոր աղբյուրները և կենդանի խոսքի տվյալները լեզվի զարգացման փուլերը վերակառուցելու համար։ Աշխատությունը միաժամանակ ընդգծում է լեզվաբանական վեճերի գիտական նշանակությունը՝ որպես գիտության զարգացման շարժիչ ուժ, և ցույց է տալիս հայերենագիտության ձևավորման շրջանում առկա տարբեր դպրոցների մոտեցումների հակադրությունը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է ոչ միայն կոնկրետ գրախոսության պատասխան, այլ նաև ավելի լայն գիտական դիսկուրսի մաս՝ կապված հայ լեզվի պատմական ուսումնասիրության մեթոդների և սկզբունքների հետ։
Updated: 2026-09-06Agriculture
Գյուղատնտեսություն (1978, Ապրիլ, թիվ 4)
Այս նյութը վերաբերում է գյուղատնտեսությանը՝ որպես տնտեսության հիմնական ճյուղերից մեկին, որը զբաղվում է բուսաբուծության և անասնաբուծության միջոցով սննդամթերքի, հումքի և արդյունաբերական արտադրության համար անհրաժեշտ կենսաբանական ռեսուրսների ստացմամբ։ Գյուղատնտեսությունը դիտարկվում է որպես հասարակության կենսապահովման հիմքային ոլորտ, որի զարգացումը պայմանավորված է բնական-կլիմայական պայմաններով, հողի որակով, ջրային ռեսուրսների հասանելիությամբ, տեխնոլոգիական մակարդակով և կազմակերպչական արդյունավետությամբ։ Այն ներառում է մշակաբույսերի աճեցում, կենդանիների բուծում, ագրոտեխնիկական միջոցառումների իրականացում և գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակում, ինչը միասին ձևավորում է սննդային անվտանգության և տնտեսության կայուն զարգացման կարևոր հիմք։ Ժամանակակից գյուղատնտեսության մեջ մեծ նշանակություն ունի նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը՝ մեխանիզացիա, ավտոմատացում, կաթիլային ոռոգում, սելեկցիա և կենսատեխնոլոգիա, որոնք նպաստում են արտադրողականության բարձրացմանը և ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը։ Միաժամանակ ոլորտը ենթակա է մի շարք ռիսկերի՝ կլիմայական փոփոխություններ, հիվանդություններ, շուկայի տատանումներ, որոնք պահանջում են կառավարման և պլանավորման ճկուն մոտեցումներ։
Updated: 2026-09-20Economics
Մարքեթինգային ռազմավարությունների ներդրման արդյունավետության հիմնախնդիրները (ՀՀ վարկային կազմակերպությունների օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է վարկային կազմակերպությունների գործունեության մեջ մարքեթինգային ռազմավարությունների մշակման, ներդրման և արդյունավետության գնահատման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ֆինանսական ծառայությունների շուկայում կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման, հաճախորդների ներգրավման և պահպանման, ծառայությունների առաջխաղացման ու շուկայական դիրքավորման մեխանիզմներն են։ Քննվում են ֆինանսական ծառայությունների մարքեթինգի առանձնահատկությունները, սպառողների վարքագծի ուսումնասիրության նշանակությունը, շուկայի հատվածավորման, նպատակային հաճախորդների խմբերի ընտրության և համապատասխան առաջարկների ձևավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վարկային ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկի վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և մրցակցային գործոններին, ինչպես նաև հաճախորդների վստահության, սպասարկման որակի, կազմակերպության հեղինակության և ծառայությունների պայմանների թափանցիկության դերին։ Դիտարկվում են ավանդական և թվային մարքեթինգային հաղորդակցության միջոցների կիրառման հնարավորությունները, հաճախորդների հետ երկարաժամկետ հարաբերությունների ձևավորումը, ապրանքային և ծառայությունների պորտֆելի կառավարումը և նոր ֆինանսական ծառայությունների շուկա ներմուծման մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարքեթինգային ռազմավարության արդյունավետության գնահատումը, որը կարող է ներառել հաճախորդների թվի և պահպանման մակարդակի փոփոխությունների, ծառայությունների պահանջարկի, շուկայական մասնաբաժնի, մարքեթինգային ծախսերի և կազմակերպության ֆինանսական արդյունքների միջև կապերի ուսումնասիրություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև մրցակցային միջավայրի առանձնահատկությունները, բանկերի և այլ ֆինանսական կազմակերպությունների հետ մրցակցությունը, թվային ֆինանսական ծառայությունների զարգացումը և հաճախորդների սպասումների փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի մարքեթինգային որոշումների համապատասխանեցումը պատասխանատու վարկավորման, սպառողների շահերի պաշտպանության և ֆինանսական ծառայությունների վերաբերյալ հստակ տեղեկատվության տրամադրման սկզբունքներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մարքեթինգի կառավարման, ֆինանսական ծառայությունների մարքեթինգի, ռազմավարական կառավարման և վարկային կազմակերպությունների գործունեության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մարքեթինգային ռազմավարությունների արդյունավետ ներդրման խոչընդոտներն ու կազմակերպությունների շուկայական գործունեության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։
Updated: 2026-09-21Mathematics
Что такое число
Ներկայացնում է թվի գաղափարի ձևավորումը մաթեմատիկայի պատմական և տրամաբանական զարգացման ընթացքում՝ սկսած ամենահիմնական քանակական պատկերացումներից մինչև ժամանակակից վերացական կառուցվածքներ, այն բացատրում է, թե ինչպես է մարդը սկզբում թվերը օգտագործել հաշվելու և առարկաներ տարբերակելու համար, հետո աստիճանաբար անցել ավելի բարդ համակարգերի՝ բնական, ամբողջ, ռացիոնալ, իրական և կոմպլեքս թվերի, որոնցից յուրաքանչյուրն ընդլայնում է նախորդի հնարավորությունները և լուծում է նոր տեսակի խնդիրներ, գիրքը նաև ընդգծում է, որ թիվը միայն հաշվման գործիք չէ, այլ մաթեմատիկական մտածողության հիմք, որը օգտագործվում է ոչ միայն առօրյա հաշվարկներում, այլ նաև ֆիզիկայում, ինժեներիայում, տնտեսագիտությունում և տեղեկատվական տեխնոլոգիաներում, միաժամանակ ներկայացվում է թվի աբստրակտ բնույթը՝ որպես կառուցվածք, որը սահմանվում է իր հատկություններով և գործողություններով, ոչ թե միայն «քանակ» իմաստով, ինչը թույլ է տալիս հասկանալ ժամանակակից մաթեմատիկայի տրամաբանական հիմքերը և դրա կիրառությունները տարբեր գիտական ոլորտներում։
Updated: 2026-09-20Technology
Повышение эффективности и экологической надежности энергетического оборудования ТЭС и АЭС
Աշխատությունը նվիրված է ջերմային և ատոմային էլեկտրակայանների էներգետիկ սարքավորումների արդյունավետության բարձրացման և դրանց շահագործման բնապահպանական հուսալիության ապահովման հիմնահարցերին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում էներգետիկ համակարգերի աշխատանքի տեխնիկական, շահագործման և բնապահպանական ասպեկտների համադրումն է՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել էներգիայի արտադրության արդյունավետությունը, նվազեցնել ռեսուրսների կորուստները և սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը։ Աշխատությունը դիտարկում է ջերմային և ատոմային էլեկտրակայաններում կիրառվող հիմնական էներգետիկ սարքավորումների աշխատանքի առանձնահատկությունները, դրանց տեխնիկական վիճակի ազդեցությունը կայանի ընդհանուր արդյունավետության վրա և շահագործման ընթացքում առաջացող խնդիրների կանխարգելման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սարքավորումների հուսալիությանը, մաշվածության նվազեցմանը, տեխնիկական սպասարկման և ախտորոշման արդյունավետ կազմակերպմանը, ինչպես նաև վթարային և անցանկալի աշխատանքային ռեժիմների կանխարգելմանը։ Էներգետիկ սարքավորումների արդյունավետության բարձրացումը դիտարկվում է նաև վառելիքի և էներգետիկ ռեսուրսների ավելի խնայող օգտագործման տեսանկյունից, քանի որ սարքավորումների աշխատանքի կատարելագործումը կարող է նպաստել արտադրական ծախսերի նվազեցմանը և էներգիայի արտադրության արդյունավետության աճին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնապահպանական հուսալիության խնդիրը։ Ջերմային էլեկտրակայանների դեպքում այն կապված է վառելիքի այրման արդյունքում առաջացող արտանետումների, թափոնների և ջերմային ազդեցությունների նվազեցման հետ, իսկ ատոմային էլեկտրակայանների դեպքում՝ ճառագայթային անվտանգության, ռադիոակտիվ նյութերի վերահսկման, տեխնոլոգիական գործընթացների անվտանգության և շրջակա միջավայրի հնարավոր ազդեցությունների սահմանափակման հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է էներգետիկ սարքավորումների տեխնիկական հուսալիության և բնապահպանական անվտանգության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ կայանի արդյունավետ շահագործումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն արտադրողականության բարձրացման, այլև անվտանգության ու շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջների պահպանման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էներգետիկ սարքավորումների աշխատանքի օպտիմալացման մեթոդները, տեխնիկական վիճակի գնահատման և կանխատեսման եղանակները, էներգետիկ կորուստների նվազեցման հնարավորությունները և սարքավորումների շահագործման ռեժիմների կատարելագործման ուղիները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է էներգետիկայի, տեխնիկական անվտանգության և բնապահպանական պաշտպանության խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել էներգետիկ սարքավորումների ավելի արդյունավետ, հուսալի և էկոլոգիապես անվտանգ շահագործման գիտատեխնիկական մոտեցումներ։ Այն կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի մասնագետների, ինժեներների, տեխնիկական անվտանգության և բնապահպանական ոլորտների հետազոտողների, ինչպես նաև ջերմային և ատոմային էներգետիկայի տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-03Pedagogy
Մշակութային ժառանգությունը որպես անձի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման գործոն
Այս աշխատությունը նվիրված է մշակութային ժառանգության դերին անձի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացում՝ ուսումնասիրելով այն արժեքները, գաղափարները, պատկերացումները և ստեղծագործական ավանդույթները, որոնք փոխանցվում են սերունդներին և ազդեցություն են ունենում մարդու գեղագիտական ընկալումների ու ստեղծագործական մտածողության զարգացման վրա։ Գրքում մշակութային ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական կամ նյութական արժեքների ամբողջություն, այլև որպես հոգևոր, գեղարվեստական և սոցիալական փորձի պահպանման ու փոխանցման կարևորագույն միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ազգային արվեստը, գրականությունը, ճարտարապետությունը, երաժշտությունը, ժողովրդական ստեղծագործությունը, ավանդույթները, ծեսերը, խորհրդանիշներն ու մշակութային արժեքները ձևավորում անհատի վերաբերմունքը գեղեցիկի, ներդաշնակության, ինքնության և ստեղծագործական արտահայտության նկատմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է անձի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացը՝ հաշվի առնելով ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասարակության և մշակութային հաստատությունների ազդեցությունը։ Քննարկվում է հատկապես մշակութային ժառանգության ճանաչման և արժևորման նշանակությունը ազգային ինքնագիտակցության, գեղագիտական ճաշակի, ստեղծագործական կարողությունների և մշակութային պատասխանատվության զարգացման գործում։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել նաև ժամանակակից հասարակության պայմաններում մշակութային ժառանգության պահպանման և նոր սերունդներին փոխանցման հիմնախնդիրները, քանի որ գլոբալացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և մշակութային փոխազդեցությունների պայմաններում փոխվում են անհատի գեղարվեստական նախասիրություններն ու արժեքային կողմնորոշումները։ Միաժամանակ ընդգծվում է ավանդական և ժամանակակից մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ ժառանգության պահպանումը չի նշանակում միայն անցյալի վերարտադրում, այլ նաև դրա ստեղծագործական վերաիմաստավորում և նոր մշակութային միջավայրում շարունակական զարգացում։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես մշակույթի, արվեստի և կրթության ոլորտների համար, քանի որ ներկայացնում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մշակութային ժառանգությունը նպաստում է անհատի հոգևոր և գեղարվեստական զարգացմանը, ազգային ու համամարդկային արժեքների ընկալմանը և սեփական ստեղծագործական ինքնության ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-07