Ստրաբոն․ Աշխարհագրություն

Literature

Աշխատությունը ուսումնասիրում է XX դարի եգիպտական գրականության նոր գրական ուղղությունների արտացոլումը՝ կենտրոնանալով 60-70-ական թվականների արձակ զարգացման գործընթացների վրա և հատկապես Յուսուֆ Իդրիսի ստեղծագործական ժառանգության վրա։ Վերլուծվում է, թե ինչպես է նրա արձակը և դրամատուրգիան ձևավորում եգիպտական մոդեռնիստական մտածողության նոր փուլը՝ հեռանալով դասական ռեալիզմից և ներմուծելով սոցիալ-հոգեբանական, փորձարարական և էքսպրեսիվ ձևեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի գեղարվեստական լեզվին, կարճ արձակի կառուցվածքային նորարարություններին, կերպարների ներքին կոնֆլիկտների խորացմանը և հասարակական իրականության քննադատական արտացոլմանը, որտեղ անհատը ներկայացվում է որպես սոցիալական ճնշումների և ներքին ճգնաժամերի կենտրոն։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է 1960-70-ականների եգիպտական գրականության ընդհանուր միտումները՝ ռեալիզմի վերափոխում, մոդեռնիստական փորձարարություն և սոցիալ-քաղաքական թեմաների ակտիվացում, ցույց տալով, թե ինչպես Իդրիսի ստեղծագործությունը դառնում է այդ գրական շարժումների կարևորագույն արտահայտություններից մեկը և ազդեցիկ գործոն տարածաշրջանային արաբական գրականության զարգացման մեջ։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային միջավայրի վրա ազդող էնդոգեն և էկզոգեն գործոնների բացահայտմանը, համակարգմանը և գնահատմանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչ պայմաններ են նպաստում կամ խոչընդոտում ներդրումների ներգրավմանը։ Հետազոտության հիմքում ներդրումային միջավայրը որպես փոխկապակցված տնտեսական, քաղաքական, իրավական, սոցիալական և միջազգային գործոնների ամբողջություն դիտարկելու մոտեցումն է։ Ուսումնասիրությունը կարող է տարբերակել ներքին՝ էնդոգեն գործոնները, որոնց վրա երկրի տնտեսական քաղաքականությունն ու պետական կառավարման համակարգը կարող են անմիջականորեն ազդել, և արտաքին՝ էկզոգեն գործոնները, որոնք հիմնականում ձևավորվում են միջազգային ու տարածաշրջանային միջավայրի ազդեցությամբ։ ՀՀ ներդրումային քաղաքականության պաշտոնական մոտեցումը շեշտադրում է ներդրումային հարաբերությունների ազատականացումը, օտարերկրյա ներդրողների նկատմամբ ոչ խտրական վերաբերմունքը և ներդրումների պաշտպանության ապահովումը։ Էնդոգեն գործոնների շարքում կարող են ուսումնասիրվել երկրի տնտեսական աճի տեմպերը, մակրոտնտեսական կայունությունը, հարկային և մաքսային քաղաքականությունը, ֆինանսական համակարգի զարգացվածությունը, օրենսդրական և կարգավորող միջավայրը, ենթակառուցվածքների վիճակը, աշխատուժի որակն ու արժեքը, ներքին շուկայի ծավալը, մրցակցության մակարդակը և պետական աջակցության մեխանիզմները։ ՀՀ ներդրումային միջավայրի վերաբերյալ ուսումնասիրություններում որպես ներքին գործոններ առանձնացվում են նաև քաղաքական կայունությունը, իրավաօրենսդրական կարգավորումները, ենթակառուցվածքները, մարդկային ռեսուրսները և պետական աջակցության գործիքները։ Էնդոգեն գործոնների կարևոր բաղադրիչ է նաև ներդրողների համար իրավական և ինստիտուցիոնալ պաշտպանվածությունը։ Կանխատեսելի կանոնները, սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, վարչարարության արդյունավետությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և պետական մարմինների ու մասնավոր հատվածի արդյունավետ համագործակցությունը կարող են էականորեն ազդել ներդրումային որոշումների վրա։ ՀՀ ներդրումային քաղաքականության նպատակների շարքում ներառվում են կարգավորող միջավայրի թափանցիկության բարձրացումը, ներդրումների ծավալների մեծացումը, շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացումը և մարդկային կապիտալի զարգացումը։ Էկզոգեն գործոնների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, ենթադրում է միջազգային տնտեսական և ֆինանսական պայմանների, տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական իրավիճակի, համաշխարհային շուկաների տատանումների, էներգակիրների և հումքի գների, միջազգային տոկոսադրույքների, արտաքին պահանջարկի, առևտրային հարաբերությունների և միջազգային ներդրումային հոսքերի ազդեցության գնահատում։ Հայաստանի դեպքում այդ գործոնների նշանակությունը հատկապես մեծ է, քանի որ փոքր և բաց տնտեսության պայմաններում արտաքին շուկաների փոփոխությունները կարող են արագ անդրադառնալ ներդրողների սպասումների և ներդրումային հոսքերի վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը տարբեր գործոնների ազդեցության քանակական գնահատումն է։ Այդ նպատակով կարող են օգտագործվել վիճակագրական և տնտեսաչափական մեթոդներ, ռեգրեսիոն վերլուծություն, ժամանակային շարքերի ուսումնասիրություն, համեմատական վերլուծություն և ներդրումային հոսքերի կանխատեսման մոդելներ։ Նման հետազոտական մոտեցում կիրառված է նաև ՀՀ ներդրումային միջավայրին նվիրված ակադեմիական ուսումնասիրություններում, որտեղ համակարգվել են էնդոգեն և էկզոգեն գործոնները, գնահատվել են ռեգրեսիոն մոդելներ և իրականացվել օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ծավալների կանխատեսումներ։ Կարևոր է նաև ոչ միայն առանձին գործոնների ազդեցության գնահատումը, այլև դրանց փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Օրինակ՝ բարձր որակավորում ունեցող աշխատուժի առկայությունը կարող է ավելի մեծ ներդրումային առավելություն ստեղծել այն դեպքում, երբ դրան զուգահեռ առկա են ժամանակակից ենթակառուցվածքներ, կայուն կարգավորող միջավայր և միջազգային շուկաներ մուտք գործելու հնարավորություններ։ Հայաստանի ներդրումային քաղաքականության վերաբերյալ պաշտոնական նյութերում մարդկային կապիտալը, մասնավոր հատվածին աջակցող քաղաքական միջավայրը և շուկաների հասանելիությունը ներկայացվում են որպես երկրի կարևոր ներդրումային առավելություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներդրումային միջավայրի գնահատման համաթվերին և միջազգային վարկանիշներին՝ դրանց միջոցով ՀՀ դիրքը այլ երկրների համեմատ դիտարկելու նպատակով։ Այդպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել Հայաստանի մրցակցային առավելություններն ու թերությունները և հասկանալ, թե որ ուղղություններում են անհրաժեշտ պետական քաղաքականության փոփոխություններ։ Միաժամանակ կարևոր է միջազգային վարկանիշները չդիտարկել մեկուսացված․ դրանք առավել օգտակար են, երբ համադրվում են իրական ներդրումային հոսքերի, բիզնեսի վարքագծի և երկրի մակրոտնտեսական ցուցանիշների հետ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել ներդրումային միջավայրի բարելավման առաջնահերթությունների որոշման մեջ։ Այդպիսի ուղղություններ կարող են լինել ներդրողների իրավական պաշտպանության ուժեղացումը, վարչարարության պարզեցումը, ֆինանսական հասանելիության ընդլայնումը, մարդկային կապիտալի զարգացումը, ենթակառուցվածքների արդիականացումը, մրցակցության խթանումը և արտաքին շուկաների նկատմամբ Հայաստանի տնտեսության դիմակայունության բարձրացումը։ Ներկայում ևս ՀՀ ներդրումային և գործարար միջավայրի արդիականացումը դիտարկվում է որպես տնտեսական քաղաքականության կարևոր ուղղություն․ 2026 թվականին Համաշխարհային բանկի կողմից հաստատված 200 մլն դոլարի զարգացման քաղաքականության գործառնությունը, մասնավորապես, ներառում է ներդրումների իրավական շրջանակի արդիականացում, մրցակցության խթանում և գործարար միջավայրի բարելավում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ներդրումային և ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, բիզնեսի ներկայացուցիչներին, տնտեսական քաղաքականություն մշակողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ՀՀ ներդրումային միջավայրը դիտարկել որպես ներքին և արտաքին բազմաթիվ գործոնների փոխազդեցության արդյունք և քանակական գնահատման միջոցով բացահայտել այն պայմանները, որոնց բարելավումը կարող է նպաստել ներդրումային գրավչության բարձրացմանը, օտարերկրյա և ներքին ներդրումների ավելացմանը և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացմանը։

Sociology

Աշխատանքի սեռային բաժանումը հասարակության մեջ աշխատանքի բաշխման այն համակարգն է, որտեղ տարբեր աշխատանքային դերեր, մասնագիտություններ և սոցիալական գործառույթներ բաժանվում են տղամարդկանց և կանանց միջև՝ հիմնվելով ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ առավելապես պատմական, մշակութային և սոցիալական ձևավորված պատկերացումների վրա։ Այս երևույթը գոյություն ունի գրեթե բոլոր հասարակություններում և տարբեր ժամանակաշրջաններում տարբեր ձևերով է արտահայտվել՝ սկսած ավանդական հասարակություններից, որտեղ տղամարդիկ հիմնականում զբաղվում էին ֆիզիկական ուժ պահանջող և հանրային ոլորտի աշխատանքներով, իսկ կանայք՝ տնային տնտեսությամբ և երեխաների խնամքով, մինչև ժամանակակից հասարակություններ, որտեղ այդ սահմանները աստիճանաբար փոխվում են։ Աշխատանքի սեռային բաժանումը պայմանավորված է նաև տնտեսական կառուցվածքով, կրթության հասանելիությամբ, սոցիալական նորմերով և մշակութային սպասումներով, որոնք հաճախ ազդում են այն բանի վրա, թե ինչ մասնագիտություններ են համարվում «տղամարդկային» կամ «կանացի»։ Չնայած ժամանակակից աշխարհում կանանց մասնակցությունը աշխատաշուկայում զգալիորեն աճել է, որոշ ոլորտներում դեռ պահպանվում են անհավասարություններ, օրինակ՝ ղեկավար պաշտոններում կամ բարձր վարձատրվող տեխնիկական մասնագիտություններում նրանց ներկայացվածության ցածր մակարդակը։ Միևնույն ժամանակ կան ոլորտներ, որտեղ գերակշռում են կանայք, օրինակ՝ կրթություն, առողջապահություն կամ սպասարկման որոշ ճյուղեր, ինչը ևս ձևավորում է մասնագիտական սեգրեգացիա։ Աշխատանքի սեռային բաժանումը նաև կապված է վարձատրության տարբերությունների հետ, երբ նույն կամ համարժեք աշխատանքի դիմաց կանայք հաճախ ստանում են ավելի ցածր վարձատրություն, ինչը հայտնի է որպես գենդերային վարձատրության խզում։ Ժամանակակից սոցիալական քաղաքականությունները և միջազգային կազմակերպությունները փորձում են նվազեցնել այս անհավասարությունները՝ խթանելով հավասար հնարավորություններ կրթության, աշխատանքի և կարիերայի առաջխաղացման մեջ։

Other Subjects

Հրատարակությունը մասնագիտական վերլուծական և մեթոդական բնույթի աշխատանք է, որը ներկայացնում է Հայաստանում 1980 թվականին գործող գրադարանային կենտրոնացված համակարգերի գործունեության ընդհանուր պատկերը, աշխատանքի հիմնական ուղղությունները, ձեռքբերումները, առկա դժվարությունները և դրանց կատարելագործման վերաբերյալ առաջարկությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կենտրոնացված գրադարանային սպասարկման կազմակերպումն է՝ մասնաճյուղային գրադարանների և կենտրոնական գրադարանների միջև աշխատանքի բաշխման, միասնական կառավարման, գրքային ֆոնդերի համալրման ու օգտագործման, ընթերցողների սպասարկման և մեթոդական ղեկավարման տեսանկյունից։ Վերլուծվում են հաշվետու ժամանակաշրջանի գործունեության հիմնական ցուցանիշները՝ հնարավորություն տալով համեմատել առանձին համակարգերի աշխատանքը, բացահայտել զարգացման ընդհանուր միտումները և առանձնացնել կազմակերպական այն խնդիրները, որոնք ազդել են գրադարանային ծառայությունների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրքային ֆոնդերի նպատակային համալրմանը, գրականության մշակման և բաշխման կազմակերպմանը, կատալոգների ու տեղեկատու-մատենագիտական ապարատի կատարելագործմանը, ընթերցանության ղեկավարմանը և տարբեր խմբերի տեղեկատվական պահանջների սպասարկմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենտրոնական գրադարանների մեթոդական գործունեությունը՝ մասնաճյուղերին մասնագիտական օգնություն տրամադրելու, աշխատակիցների որակավորումը բարձրացնելու, առաջավոր փորձը տարածելու և աշխատանքի միասնական սկզբունքներ ձևավորելու տեսանկյունից։ Դիտարկվում են նաև զանգվածային միջոցառումների, գրքի քարոզչության, ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության և բնակչության տարբեր խմբերի ներգրավման կազմակերպական ձևերը։ Վերլուծական մասը հնարավորություն է տալիս գնահատել կենտրոնացման ազդեցությունը գրադարանային ռեսուրսների առավել համակարգված օգտագործման և սպասարկման միասնական ցանցի ձևավորման վրա։ Մեթոդական հանձնարարականներն ուղղված են հայտնաբերված թերությունների վերացմանը, աշխատանքային գործընթացների կազմակերպման բարելավմանը և գրադարանների միջև համագործակցության ամրապնդմանը։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմական աղբյուրի արժեք, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային ցանցի կառավարման սկզբունքները, մասնագիտական առաջնահերթությունները և գործունեության գնահատման չափանիշները։ Ընդհանուր առմամբ այն օգտակար նյութ է գրադարանագիտության պատմության, գրադարանային կառավարման և կենտրոնացված սպասարկման համակարգերի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է իոնացնող ճառագայթման ազդեցությամբ երիկամներում առաջացող ախտաբանական փոփոխությունների բջջաթաղանթային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և BAC-195 միացության ազդեցությամբ դրանց հնարավոր շտկման գործընթացների վերլուծությանը։ Քննարկվում են ճառագայթային ազդեցության հետևանքով երիկամային հյուսվածքներում զարգացող կառուցվածքային, կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ խանգարումները, ինչպես նաև բջջային թաղանթների դերը այդ փոփոխությունների առաջացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թաղանթային լիպիդների և սպիտակուցների վիճակին, օքսիդացման գործընթացներին, ազատ ռադիկալների առաջացմանը և բջիջների պաշտպանական համակարգերի գործունեությանը։ Ուսումնասիրվում են իոնացնող ճառագայթման ազդեցությունը երիկամային բջիջների թաղանթների թափանցելիության, իոնային փոխանակության, ֆերմենտային ակտիվության և նյութափոխանակային հավասարակշռության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում օքսիդատիվ սթրեսի, լիպիդների գերօքսիդացման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության մեխանիզմների նշանակությանը ճառագայթային ախտահարումների զարգացման ընթացքում։ Կարևորվում են BAC-195 միացության հնարավոր պաշտպանական և կարգավորող ազդեցությունների ուսումնասիրությունը, բջջաթաղանթների կայունության պահպանման և խանգարված կենսաքիմիական գործընթացների վերականգնման հետ կապված հարցերը։ Դիտարկվում են փորձարարական հետազոտությունների, կենսաքիմիական ցուցանիշների և հյուսվածքային փոփոխությունների գնահատման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ ճառագայթային վնասման աստիճանն ու շտկման արդյունավետությունը բնութագրելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ճառագայթային նեֆրոպաթիայի ախտածագման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը և ճառագայթային վնասումների դեմ պաշտպանական միջոցների հետագա հետազոտությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, կենսաֆիզիկոսների, նեֆրոլոգների, ճառագայթային կենսաբանության մասնագետների, դեղաբանների և բժշկակենսաբանական ոլորտի հետազոտողների համար։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։