1839 թվականի օրացույց՝ ըստ տերունական և հայոց ՌՄՁԸ թվականի հաշվարկի

Economics

Կառավարչական որոշումները կառավարման գործընթացի հիմնական բաղադրիչն են, որոնք արտահայտում են ղեկավարի կամ կառավարման մարմնի կողմից ընդունվող ընտրությունը՝ ուղղված կազմակերպության նպատակների իրականացմանը։ Դրանք կապված են տարբեր խնդիրների լուծման հետ՝ սկսած ռեսուրսների բաշխումից մինչև ռազմավարական զարգացման ուղղությունների ընտրություն։ Կառավարչական որոշումների էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք ապահովում են կազմակերպության գործունեության ուղղորդումը, արդյունավետության բարձրացումը և նպատակների իրագործումը՝ տարբեր այլընտրանքներից ամենահարմար տարբերակի ընտրության միջոցով։ Այդ որոշումները կարող են ընդունվել ինչպես անհատական ղեկավարի կողմից, այնպես էլ կոլեկտիվ կառավարման մարմինների միջոցով։ Կառավարչական որոշումները ունեն մի քանի հիմնական առանձնահատկություններ՝ նպատակային ուղղվածություն, պատասխանատվություն, հիմնավորվածություն և ժամանակային սահմանափակումներ։ Դրանք պետք է լինեն տրամաբանական, տվյալների վրա հիմնված և համապատասխան կազմակերպության ռեսուրսներին ու հնարավորություններին։ Կառավարչական որոշումները դասակարգվում են ըստ տարբեր չափանիշների։ Ըստ մակարդակի՝ դրանք լինում են ռազմավարական, տակտիկական և օպերատիվ։ Ռազմավարական որոշումները վերաբերում են կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացմանը, տակտիկականները՝ միջինաժամկետ ծրագրերին, իսկ օպերատիվները՝ առօրյա գործունեությանը։ Ըստ ընդունման ձևի դրանք կարող են լինել անհատական կամ կոլեկտիվ։ Ըստ կրկնելիության՝ տարբերակում են միանվագ և կրկնվող որոշումներ։ Ըստ պայմանների՝ լինում են որոշակիության պայմաններում ընդունված, ռիսկային և անորոշության պայմաններում ընդունված որոշումներ։ Կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը կախված է տեղեկատվության ճշգրտությունից, ղեկավարի փորձից, վերլուծական կարողություններից և ժամանակին արձագանքելու ունակությունից։ Ճիշտ ընդունված որոշումները նպաստում են կազմակերպության կայուն զարգացմանը և հաջող գործունեությանը, մինչդեռ սխալ որոշումները կարող են բերել ֆինանսական և կազմակերպչական խնդիրների։ Այսպիսով, կառավարչական որոշումները հանդիսանում են կառավարման համակարգի առանցքային տարր, որը ապահովում է նպատակների իրականացումը և կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի սովորողների ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության արդյունավետության բարձրացման մեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նոր և նորագույն պատմության դասընթացի ուսուցման օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում սովորողի ակտիվ ներգրավվածությունն է ուսումնական գործընթացում, նրա ինքնուրույն մտածելու, տեղեկություն որոնելու, վերլուծելու, համադրելու, եզրակացություններ կատարելու և սեփական տեսակետը հիմնավորելու կարողությունների զարգացումը։ Աշխատությունը հիմնվում է այն մոտեցման վրա, որ պատմության ուսուցումը չպետք է սահմանափակվի փաստերի, տարեթվերի և իրադարձությունների մեխանիկական յուրացմամբ, այլ պետք է նպաստի սովորողի քննադատական և վերլուծական մտածողության ձևավորմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության էությունը, կառուցվածքը և կրթական նշանակությունը, ինչպես նաև այն մանկավարժական պայմանները, որոնց առկայության դեպքում սովորողը կարող է առավել արդյունավետորեն դառնալ սեփական ուսուցման ակտիվ մասնակից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական նյութի ինքնուրույն ուսումնասիրմանը, սկզբնաղբյուրների և լրացուցիչ գրականության հետ աշխատանքին, պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը, տարբեր տեսակետների համեմատությանը և փաստերի հիման վրա հիմնավորված եզրահանգումների ձևավորմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչն է սովորողների ճանաչողական ակտիվության խթանման համար արդյունավետ մեթոդների և ուսուցման ձևերի ընտրությունը։ Դրանց թվում կարող են կիրառվել խնդրահարույց ուսուցումը, հետազոտական առաջադրանքները, քննարկումները, բանավեճերը, անհատական և խմբային աշխատանքները, նախագծային գործունեությունը, սկզբնաղբյուրների վերլուծությունը և պատմական իրավիճակների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Նման մեթոդները հնարավորություն են տալիս պատմական նյութը դարձնել ոչ միայն գիտելիքի փոխանցման միջոց, այլև սովորողի մտավոր գործունեության զարգացման գործիք։ Նոր և նորագույն պատմության դասընթացը հատկապես հարմար է ինքնուրույն ճանաչողական գործընթացի կազմակերպման համար, քանի որ ներառում է քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական և մշակութային բազմաթիվ իրադարձություններ ու գործընթացներ, որոնց ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր աղբյուրների համադրում և բազմակողմանի վերլուծություն։ Գրքում կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ուսուցչի դերի վերաիմաստավորմանը։ Ուսուցիչը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես սովորողի ինքնուրույն որոնումն ու հետազոտական գործունեությունը կազմակերպող, ուղղորդող և գնահատող մասնագետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման, առաջադրանքների բարդության աստիճանի ճիշտ ընտրության և ինքնուրույն աշխատանքի արդյունքների օբյեկտիվ գնահատման հարցերը։ Աշխատության գործնական արժեքը կայանում է նրանում, որ ներկայացվող մեթոդական մոտեցումները կարող են կիրառվել պատմության դասավանդման գործընթացում՝ սովորողների հետաքրքրվածությունը բարձրացնելու, ուսումնական մոտիվացիան ամրապնդելու և ինքնուրույն աշխատանքի հմտությունները զարգացնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է ավագ դպրոցում պատմության ուսուցման ժամանակակից կազմակերպման, սովորողի ճանաչողական ակտիվության զարգացման և ինքնուրույն ուսումնառության հմտությունների ձևավորման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել պատմության ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և ավագ դպրոցի կրթական գործընթացով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Medicine

Գիրքը նվիրված է նորածինների շրջանում հիպօքսիկ-իշեմիկ էնցեֆալոպաթիայի ախտորոշման և բուժման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում գտնվում է այն կարևոր խնդիրը, թե ինչպես կարելի է հնարավորինս վաղ և ճշգրիտ հայտնաբերել գլխուղեղի հիպօքսիկ-իշեմիկ ախտահարումը, գնահատել դրա ծանրության աստիճանը, կանխատեսել հիվանդության ընթացքը և ընտրել համապատասխան բուժական տակտիկա։ Ներկայացվում է հիվանդության կլինիկական դրսևորումների մանրամասն ուսումնասիրություն՝ ուշադրություն դարձնելով նորածնի նյարդաբանական վիճակի, գիտակցության մակարդակի, մկանային տոնուսի, ռեֆլեքսների, շնչառական և այլ կենսական ֆունկցիաների փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կլինիկական ախտորոշման արդյունքների համադրմանը գործիքային հետազոտությունների և կենսաբանական մարկերների տվյալների հետ՝ հնարավորություն տալով գնահատել տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների տեղեկատվական արժեքը և կիրառական նշանակությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ժամանակակից գործիքային հետազոտությունների հնարավորությունները, դրանց միջոցով գլխուղեղի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների հայտնաբերման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև լաբորատոր և կենսաքիմիական մարկերների կիրառումը ախտորոշման, հիվանդության ծանրության գնահատման և ելքի կանխատեսման գործընթացում։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր մեթոդների առավելություններն ու սահմանափակումները և հիմնավորել դրանց համալիր կիրառման անհրաժեշտությունը։ Գրքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև բուժման տակտիկայի ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նորածնի վիճակի ծանրությունը, ախտահարման առանձնահատկությունները և հնարավոր բարդությունները։ Ներկայացվում են բուժական մոտեցումների ընտրության սկզբունքները, վաղ միջամտության կարևորությունը, ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումները և նյարդաբանական վնասման հետևանքների նվազեցմանն ուղղված ռազմավարությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նեոնատոլոգների, մանկական նյարդաբանների, մանկաբույժների, վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի մասնագետների, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողների, կլինիկական օրդինատորների և հետազոտողների համար՝ որպես նորածնային շրջանում ծանր նյարդաբանական ախտահարումների ախտորոշման, գնահատման և բուժման վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրության աղբյուր։

Political Science

Այս աշխատությունը վերանայում և նոր տեսանկյունից ուսումնասիրում է միջազգային կազմակերպությունների դերն ու նշանակությունը ժամանակակից համաշխարհային քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական գործընթացներում։ Հեղինակը վերլուծում է միջազգային կազմակերպությունների ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրանց գործառույթները, կառավարման կառուցվածքները և ազդեցությունը պետությունների միջև համագործակցության զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են գլոբալ կառավարման, միջազգային անվտանգության, տնտեսական ինտեգրման, մարդու իրավունքների պաշտպանության, զարգացման քաղաքականության և միջազգային իրավունքի հետ կապված հիմնահարցերը՝ գնահատելով, թե ինչպես են միջազգային կազմակերպությունները արձագանքում փոփոխվող աշխարհակարգի մարտահրավերներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կազմակերպությունների արդյունավետությանը, լեգիտիմությանը, անդամ պետությունների շահերի համադրմանը և միջազգային համագործակցության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը ներկայացնում է ինչպես տեսական մոտեցումներ, այնպես էլ գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են հասկանալ միջազգային կազմակերպությունների գործունեության ուժեղ և թույլ կողմերը, ինչպես նաև դրանց դերը համաշխարհային խնդիրների լուծման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքական գիտության, միջազգային իրավունքի, տնտեսագիտության և գլոբալ կառավարման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է բարոյական աստվածաբանությանը՝ քրիստոնեական աստվածաբանության այն ուղղությանը, որն ուսումնասիրում է մարդու վարքը, բարոյական ընտրությունը և կյանքի տարբեր իրավիճակներում հավատքի սկզբունքների կիրառումը։ Երկրորդ հատորը շարունակում է բարոյագիտական հարցերի համակարգված քննությունը՝ դիտարկելով մարդու պարտականությունները, խիղճը, կամքը, պատասխանատվությունը, մեղքի և առաքինության հասկացությունները, ինչպես նաև անհատի և հասարակության բարոյական հարաբերությունները։ Բարոյական աստվածաբանությունը փորձում է բացատրել, թե ինչպես են քրիստոնեական պատվիրաններն ու կրոնական սկզբունքները դառնում մարդու առօրյա վարքի և որոշումների ուղենիշներ։ Այս բնույթի ուսումնասիրությունները կարևորում են բարու և չարի տարբերակումը, արդարության, ազնվության, սիրո, ներողամտության ու ինքնազսպման արժեքները՝ կապելով դրանք հոգևոր կյանքի և անձնական պատասխանատվության հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աստվածաբանությամբ, քրիստոնեական բարոյագիտությամբ և կրոնական փիլիսոփայությամբ զբաղվող ընթերցողներին, ինչպես նաև հոգևոր կրթության պատմությունն ուսումնասիրողներին։ Այն արժեքավոր է որպես հայերեն աստվածաբանական գրականության նմուշ, որը նպաստում է քրիստոնեական բարոյական մտածողության, կրոնական հասկացությունների և մարդու վարքի վերաբերյալ տեսական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։

Other Subjects

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2013 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների համակարգված ծրագիրը՝ ընդգրկելով գրադարանային գործունեության հիմնական ուղղությունները, կազմակերպական առաջնահերթությունները և տարվա ընթացքում իրականացվելիք միջոցառումները։ Այն կարելի է դիտարկել որպես կառավարչական և մասնագիտական փաստաթուղթ, որի միջոցով նախանշվում են ազգային գրադարանային հավաքածուի համալրման, պահպանման, հաշվառման, մշակման և հանրությանը հասանելի դարձնելու աշխատանքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրադարանային-մատենագիտական սպասարկմանը, ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը, տեղեկատու համակարգերի կատարելագործմանը և ազգային տպագիր ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության տարածմանը։ Ծրագրային գործունեության շրջանակում նշանակալի ուղղություն է գրադարանային գործընթացներում ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը, էլեկտրոնային պաշարների զարգացումը, նյութերի թվայնացումը և գրադարանային տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնումը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նաև գրադարանի՝ որպես ազգային գրավոր ժառանգության պահպանման կենտրոնի գործառույթների մասին, որտեղ ավանդական գրադարանային աշխատանքը զուգակցվում է թվային միջավայրի զարգացման հետ։ Ուշադրության կենտրոնում են նաև մատենագիտական աշխատանքները, գրքային և պարբերական հավաքածուների կազմակերպումը, հազվագյուտ ու արժեքավոր հրատարակությունների պահպանումը և դրանց գիտական ու մշակութային շրջանառության ապահովումը։ Ծրագիրը կարող է ներառել գիտամեթոդական, հրատարակչական, մշակութային և հանրային միջոցառումների կազմակերպման ուղղություններ, որոնք նպաստում են գրքի ու ընթերցանության հանրահռչակմանը, մասնագիտական համագործակցությանը և գրադարանի հասարակական դերի ընդլայնմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի գրադարանների միջև մասնագիտական ու տեղեկատվական համագործակցության զարգացումը, միասնական տեղեկատվական միջավայրի ձևավորումը և գրադարանային ծառայությունների արդիականացումը։ Տարեկան ծրագրի ուսումնասիրությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է նաև հաստատության գործունեության պատմության հետազոտման համար, քանի որ այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանային ոլորտում սահմանված նպատակները, առաջնահերթությունները և զարգացման ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է գրադարանի մեկ տարվա գործունեության կազմակերպման ամբողջական շրջանակը՝ համադրելով ազգային գրավոր ժառանգության պահպանումը, մատենագիտական աշխատանքը, ընթերցողական սպասարկումը, թվային տեխնոլոգիաների զարգացումը և մշակութային-կրթական գործունեությունը։