Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1986, Փետրվար, թիվ 2)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և լեզուների ուսանողներին ապահովել արդի միջազգային գրականության մասին տեղեկությամբ և հեշտացնել կողմնորոշումը տարբեր լեզուներով հրատարակված նոր նյութերի մեջ։ Ցանկում ընդգրկվում են գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի գրքեր՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով, որոնք արտացոլում են համաշխարհային հրատարակչական գործընթացների հիմնական ուղղությունները և գիտական ու մշակութային փոխանակումների զարգացումը։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր գործիք միջազգային տեղեկատվության հասանելիության համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային արտադրանքը, համեմատել մոտեցումները և օգտագործել դրանք ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով միջազգային գիտական հաղորդակցությունը։
Updated: 2026-11-02
Geography
Радиоэкологические исследования системе "атмосферные выпадения - почвы - растения" на территории г. Еревана
Այս աշխատությունը վերաբերում է Երևանի տարածքում «մթնոլորտային նստվածքներ – հողեր – բույսեր» համակարգում ռադիոէկոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով շրջակա միջավայրում ռադիոակտիվ նյութերի տարածման, կուտակման և տեղափոխման օրինաչափությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել մթնոլորտային նստվածքների միջոցով ռադիոնուկլիդների ներթափանցումը հողային շերտեր և դրանց հետագա կուտակումը բուսական համակարգերում՝ հաշվի առնելով քաղաքային էկոհամակարգի առանձնահատկությունները և մարդածին ազդեցությունները։ Ուսումնասիրվում են հիմնական ռադիոնուկլիդների (օրինակ՝ ցեզիում-137, ստրոնցիում-90 և բնական ծագման իզոտոպներ) տարածվածությունը, կոնցենտրացիան և միգրացիոն վարքագիծը հող–բույս շղթայում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նստվածքների ձևավորման աղբյուրներին՝ մթնոլորտային փոշի, տեխնոգեն արտանետումներ և տարածաշրջանային հեռահար տեղափոխում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը հողի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է բույսերի կողմից ռադիոնուկլիդների կլանման առանձնահատկությունները՝ կախված տեսակային կազմից, հողի կազմից և շրջակա միջավայրի պայմաններից։ Միաժամանակ վերլուծվում են ստացված տվյալների հիման վրա ռադիոէկոլոգիական ռիսկերի գնահատման մոտեցումները և քաղաքային միջավայրում բնակչության հնարավոր ազդեցության մակարդակները։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի էկոլոգիայի և ճառագայթային անվտանգության ոլորտներում՝ նպաստելով Երևանի քաղաքային էկոհամակարգում ռադիոակտիվ աղտոտվածության մոնիթորինգի և գնահատման համակարգերի զարգացմանը։
Updated: 2026-09-20
Finance
Պարզագիր հաշվետումար
Աշխատությունը հաշվապահական հաշվառման և տնտեսական գործառնությունների գրանցման սկզբունքներին նվիրված գործնական բնույթի ձեռնարկ է, որի հիմնական նպատակն է ներկայացնել հաշվետումարի կազմման, դրամական մուտքերի ու ելքերի արձանագրման, եկամուտների և ծախսերի հաշվարկման ու ֆինանսական տվյալների համակարգման մատչելի եղանակները։ «Պարզագիր հաշվետումար» հասկացությունն արտահայտում է հաշվապահական տեղեկությունների պարզ, հասկանալի և գործնականորեն կիրառելի ձևով ներկայացնելու սկզբունքը՝ նպատակ ունենալով հաշվառման հմտությունները հասանելի դարձնել ոչ միայն մասնագիտացված հաշվապահական գիտելիքներ ունեցող անձանց, այլև առևտրով, արհեստներով, տնտեսական գործունեությամբ և կազմակերպչական աշխատանքով զբաղվող մարդկանց։ Աշխատության բովանդակային նշանակությունը կապված է ֆինանսական գործառնությունների կանոնավոր գրանցման, դրամական միջոցների շարժի վերահսկման և տնտեսական գործունեության արդյունքների ամփոփման անհրաժեշտության հետ։ Հաշվետումարի հիմնական գործառույթներից է տնտեսական կյանքի ընթացքում կատարվող գործարքների վերաբերյալ տեղեկությունների հստակ արձանագրումը, որպեսզի հնարավոր լինի որոշել ստացված եկամուտների, կատարված ծախսերի, առկա դրամական միջոցների և փոխադարձ պարտավորությունների չափը։ Այսպիսի հաշվառման համակարգը հնարավորություն է տալիս պահպանելու ֆինանսական տեղեկությունների ամբողջականությունը, հետևելու դրամական շրջանառությանը և ժամանակին բացահայտելու հաշվեկշռային անհամապատասխանությունները։ Հաշվապահական գրանցումների կարևոր սկզբունքներից է յուրաքանչյուր գործառնության փաստաթղթային և թվային արձանագրումը, որը նպաստում է տնտեսական գործունեության թափանցիկությանը և ֆինանսական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Հաշվետումարի գործնական նշանակությունը կարելի է դիտարկել նաև առևտրային հարաբերությունների և կազմակերպությունների կառավարման տեսանկյունից։ Առևտրական գործունեության, ապրանքների գնման ու վաճառքի, պարտքերի և պահանջների հաշվառման, դրամական վճարումների ու ստացումների կազմակերպման համար անհրաժեշտ է ունենալ պարզ և հետևողական գրանցումների համակարգ։ Այդպիսի համակարգը թույլ է տալիս տարբերակել տնտեսական գործառնությունների տեսակները, պահպանել դրանց ժամանակագրական հաջորդականությունը և ամփոփել հաշվետու ժամանակահատվածի արդյունքները։ Հաշվառման կանոնավոր վարումը կարևոր է ինչպես անհատական տնտեսական գործունեության, այնպես էլ առևտրական տների, հաստատությունների և կազմակերպությունների աշխատանքի արդյունավետության ապահովման համար։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը կարևոր է նաև թվաբանական գիտելիքների կիրառման տեսանկյունից։ Հաշվապահական գործունեությունը պահանջում է գումարների ճշգրիտ հաշվարկ, թվային տվյալների համեմատում, գումարների և մնացորդների որոշում, ինչպես նաև մուտքերի ու ելքերի միջև հարաբերակցության պարզաբանում։ Հետևաբար նման ձեռնարկը կապում է թվաբանությունը տնտեսական կյանքի առօրյա պահանջների հետ՝ նպաստելով թվային գրագիտության և հաշվարկային կարողությունների զարգացմանը։ Գաղափարական առումով աշխատությունն արտահայտում է հաշվառման ճշտության, կարգապահության, խնայողության և տնտեսական պատասխանատվության կարևորությունը։ Ֆինանսական տեղեկությունների ճիշտ գրանցումը դիտարկվում է որպես արդյունավետ կառավարման, վստահելի տնտեսական հարաբերությունների և նյութական միջոցների նպատակային օգտագործման անհրաժեշտ պայման։ Հաշվետումարի պարզ և հասկանալի կառուցվածքը ենթադրում է նաև գործնական գիտելիքների տարածման ձգտում, երբ մասնագիտական գործունեության համար անհրաժեշտ կանոնները ներկայացվում են մատչելի ձևով և կարող են կիրառվել տարբեր կրթական ու տնտեսական միջավայրերում։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է կիրառական գիտելիք փոխանցող ձեռնարկների շարքին, որոնց հիմնական առանձնահատկություններն են համակարգված շարադրանքը, գործնական խնդիրների առաջնահերթությունը, թվային տվյալների հստակ ներկայացումը և հաշվառման գործողությունների տրամաբանական կազմակերպումը։ Նման գրականությունը կարևոր դեր է կատարում տնտեսական գրագիտության ձևավորման գործում, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու ոչ միայն հաշվարկների կատարման, այլև ֆինանսական տեղեկությունների կազմակերպման ու պահպանման ընդհանուր սկզբունքներին։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքիր վկայություն է տասնիններորդ դարի առաջին կեսի հայ կրթական և տնտեսական մտքի զարգացման մասին։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ առևտրական համայնքները ակտիվ գործունեություն էին ծավալում տարբեր երկրներում և քաղաքներում՝ ներգրավված լինելով միջազգային առևտրի, դրամական շրջանառության և տնտեսական կապերի մեջ։ Առևտրային հարաբերությունների ընդլայնումն իր հերթին մեծացնում էր հաշվապահական գիտելիքների, թվաբանական կրթության և գործնական տնտեսական ձեռնարկների անհրաժեշտությունը։ Հայերեն նման գրքերի հրատարակությունը նպաստում էր մասնագիտական գիտելիքների տարածմանը և տնտեսական գործունեության համար անհրաժեշտ լեզվական ու հաշվարկային կարողությունների զարգացմանը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար միաբանության հրատարակչական գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել հայերեն գիտական, ուսումնական և կիրառական գրականության զարգացման գործում։ Մխիթարյանների կրթական և մշակութային առաքելությունը չէր սահմանափակվում միայն կրոնական ու գեղարվեստական երկերի հրատարակմամբ, այլ ընդգրկում էր նաև գիտության, լեզվի, պատմության, աշխարհագրության և գործնական գիտելիքների տարբեր բնագավառներ։ Այս համատեքստում հաշվապահական բնույթի ձեռնարկի հրատարակությունը վկայում է հայերեն գրականության թեմատիկ շրջանակների ընդլայնման և ընթերցողների գործնական կարիքներին արձագանքելու ձգտման մասին։ Աշխատությունը կարևոր է հայ տնտեսական մտքի, հաշվապահական գիտելիքների տարածման, թվաբանական ուսուցման և հայերեն կիրառական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, հաշվապահության մասնագետների, հայագետների, գրքագետների, կրթության պատմաբանների և տասնիններորդ դարի հայ առևտրական մշակույթն ուսումնասիրողների համար։ Միաժամանակ հրատարակությունը արժեքավոր նյութ է հայերեն մասնագիտական բառապաշարի և տնտեսական հասկացությունների ձևավորման պատմությունը բացահայտելու տեսանկյունից։ Նրա ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է գործնական տնտեսական գիտելիքների հայերեն մատուցման պատմական ավանդույթը ներկայացնելու և հայ հասարակության կրթական ու տնտեսական զարգացման մեջ հաշվառման մշակույթի նշանակությունը լուսաբանելու հնարավորությամբ։ Այն վկայում է, որ հայ տպագրական և կրթական միջավայրում վաղուց կար ոչ միայն ընդհանուր գիտելիքների, այլև առօրյա տնտեսական գործունեությանն անմիջականորեն ծառայող մասնագիտական ձեռնարկների ստեղծման ու տարածման գիտակցված պահանջ։
Updated: 2026-11-13
Mathematics
Исследован ие явления противонаправленнных циркуляций и разработка развязывающих приборов сантиметрового и миллиметрового диапазонов
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հակադարձ ուղղված շրջանառական երևույթների ուսումնասիրությանը և սանտիմետրային ու միլիմետրային ալիքային տիրույթներում բաժանիչ (развязывающие) սարքերի մշակմանը՝ գերբարձր հաճախականությունների տեխնիկայի և միկրոալիքային ինժեներիայի շրջանակում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածման առանձնահատկությունները ոչ համաչափ կառուցվածքներում, որտեղ հնարավոր է առաջացնել հակադիր ուղղություններով էներգիայի հոսքեր և շրջանառական ռեժիմներ։ Աշխատությունում ներկայացվում են այդ երևույթների ֆիզիկական հիմքերը՝ կապված ալիքային փոխազդեցությունների, մագնիսական անիզոտրոպիայի և կառուցվածքային ասիմետրիայի հետ։
Updated: 2026-09-19
Biology
Հայաստանի միջատակերների ֆաունան և էկոլոգիան
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում հանդիպող միջատակեր կաթնասունների տեսակային կազմի, տարածվածության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական կապերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ կենդանական խմբի ֆաունիստական բազմազանության բացահայտումն է՝ տարբեր բնական գոտիներում և կենսամիջավայրերում դրանց տարածման օրինաչափությունների գնահատմամբ։ Քննվում են տեսակների աշխարհագրական բաշխվածությունը, բնակավայրերի ընտրությունը, բարձրադիր գոտիականության հետ կապը և բնական պայմանների ազդեցությունը պոպուլյացիաների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջատակերների կենսակերպին, սննդային առանձնահատկություններին, ակտիվության բնույթին, բազմացման ընդհանուր օրինաչափություններին և շրջակա միջավայրի այլ բաղադրիչների հետ փոխհարաբերություններին։ Այս կենդանիները դիտարկվում են նաև էկոհամակարգերում իրենց ունեցած գործառական նշանակության տեսանկյունից, քանի որ մասնակցում են անողնաշարավորների պոպուլյացիաների կարգավորմանը և միաժամանակ ընդգրկված են սննդային շղթաների տարբեր մակարդակներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել Հայաստանի տարբեր լանդշաֆտային և կլիմայական գոտիներում բնակվող տեսակների էկոլոգիական պահանջները՝ բացահայտելով դրանց հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է բնական և մարդածին գործոնների ազդեցության գնահատումը, այդ թվում՝ կենսամիջավայրերի փոփոխության, գյուղատնտեսական գործունեության, քաղաքաշինության և լանդշաֆտների վերափոխման հնարավոր հետևանքները կենդանիների տարածվածության ու թվաքանակի վրա։ Ֆաունիստական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս ճշգրտել առանձին տեսակների տարածման սահմանները և գնահատել կենդանական աշխարհի տարածաշրջանային առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի հազվադեպ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների էկոլոգիական վիճակի ուսումնասիրությունը, որը կարող է հիմք ծառայել կենսաբազմազանության պահպանության խնդիրների գնահատման համար։ Նյութը կարևոր է նաև Հայաստանի կենդանական աշխարհի պատմական ձևավորման և հարակից տարածաշրջանների ֆաունաների հետ կենսաաշխարհագրական կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենդանաբանության, թերիոլոգիայի, կենդանիների էկոլոգիայի և կենսաաշխարհագրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով միջատակերների դերը Հայաստանի բնական էկոհամակարգերում և դրանց բազմազանության պահպանության գիտական նշանակությունը։
Updated: 2026-09-27
Biology
Խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի վիրուսի երկարատև պահպանումը արտաքին միջավայրում
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի հարուցիչի՝ վիրուսի, արտաքին միջավայրում երկար ժամանակ պահպանվելու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել, թե ինչպիսի պայմաններում կարող է հարուցիչը պահպանել իր կենսաբանական ակտիվությունը շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչներում և ինչ նշանակություն ունի դրա կայունությունը հիվանդության տարածման ու վերահսկման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր դեր է հատկացվում շրջակա միջավայրի, կենդանիների պահման պայմանների, աղտոտված նյութերի և տարբեր օբյեկտների միջոցով վարակման հնարավոր ռիսկերի գնահատմանը։ Վիրուսի արտաքին միջավայրում պահպանման ունակությունը առանձնահատուկ կարևորություն ունի, քանի որ այն կարող է բարդացնել հիվանդության դեմ պայքարի միջոցառումները և պահանջել առավել հետևողական կենսաանվտանգության, ախտահանման և սանիտարական վերահսկողության համակարգերի կիրառում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ջերմաստիճանի, խոնավության, օրգանական նյութերի առկայության և միջավայրի այլ պայմանների ազդեցությանը հարուցչի կայունության վրա՝ հնարավորություն տալով ավելի լավ հասկանալ դրա գոյատևման կենսաբանական առանձնահատկությունները։ Ներկայացված գիտական մոտեցումները կարևոր են անասնաբուժական համաճարակաբանության համար, քանի որ հիվանդության տարածումը կանխելու արդյունավետ ռազմավարությունը պահանջում է ոչ միայն վարակված կենդանիների հայտնաբերում, այլև արտաքին միջավայրի հնարավոր դերակատարության հաշվառում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուծության ոլորտի մասնագետների, համաճարակաբանների, կենսաանվտանգության պատասխանատուների և համապատասխան գիտական ուղղություններով սովորող ուսանողների համար՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչու է հարուցչի կայունությունը կարևոր գործոն հիվանդության վերահսկման և կանխարգելման գործընթացում։
Updated: 2026-09-23