Ալլահի խոսքը

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է մեքենական թարգմանության տեսության շրջանակում լեզվական իմաստի ներկայացման, ձևական նկարագրության և միջլեզվական փոխանցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բնական լեզվի իմաստաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, բառերի, բառակապակցությունների և նախադասությունների նշանակությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական տեղեկատվության համակարգչային մշակման տեսական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառային և քերականական իմաստների տարբերակմանը, բազմիմաստության, համանունության, հոմանիշության և համատեքստային կախվածության երևույթներին, որոնք էական դժվարություններ են առաջացնում ավտոմատ թարգմանության ընթացքում։ Ուսումնասիրվում են իմաստի ձևական ներկայացման տարբեր մոտեցումները, իմաստաբանական հատկանիշների համակարգերը, տրամաբանական և կառուցվածքային մոդելները, ինչպես նաև լեզվական միավորների միջև իմաստային հարաբերությունների նկարագրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շարահյուսական և իմաստաբանական վերլուծությունների փոխազդեցությանը, նախադասության կառուցվածքի մեկնաբանմանը, բառերի նշանակությունների տարբերակմանը և թարգմանության ընթացքում սկզբնաղբյուր տեքստի բովանդակության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են լեզուների միջև իմաստային համապատասխանությունների հաստատումը, թարգմանական համարժեքության ապահովումը, լեզվամշակութային առանձնահատկությունների հաշվառումը և իմաստային երկիմաստությունների հաղթահարման մեթոդները։ Դիտարկվում են նաև մեքենական թարգմանության կանոնահեն, վիճակագրական և ժամանակակից նեյրոնային մոտեցումների շրջանակում իմաստաբանական տեղեկատվության օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց տեսական առավելություններն ու սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել լեզվաբանության, տրամաբանության, իմաստաբանության, հաշվողական լեզվաբանության և արհեստական բանականության մեթոդները՝ լեզվական իմաստի առավել ճշգրիտ մոդելավորման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենական թարգմանության որակի բարձրացման, բնական լեզվի ավտոմատ վերլուծության, իմաստային տեղեկատվության մշակման և բազմալեզու համակարգերի կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, հաշվողական լեզվաբանների, ծրագրավորողների, արհեստական բանականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Informatics

Ուսումնասիրությունը նվիրված է անտիպ ֆունկցիոնալ ծրագրերի իմաստաբանության տեսական խնդիրներին և դրանց ֆորմալ նկարագրման մեթոդներին։ Աշխատության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես կարելի է առանց ավանդական տիպային համակարգի ֆունկցիոնալ ծրագրերի նշանակությունը ներկայացնել խիստ և մաթեմատիկորեն հիմնավորված ձևով։ Ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալ ծրագրերի կառուցվածքային և գործառական հատկությունները, արտահայտությունների մեկնաբանման սկզբունքները, ֆունկցիաների կիրառման գործընթացները և հաշվարկների արդյունքում ստացվող արժեքների ձևավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային լեզվի շարահյուսության և իմաստաբանության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև ծրագրերի վարքը ֆորմալ համակարգերի միջոցով նկարագրելու հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել ֆունկցիոնալ ծրագրավորման համար կիրառվող ձևական մոդելներ, վերագրման և հաշվարկի կանոններ, ծրագրերի համարժեքության ու փոխակերպման խնդիրներ։ Անտիպ մոտեցման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել ծրագրերի հաշվարկային և իմաստային հատկությունները՝ դրանք չկապելով ստատիկ տիպային սահմանափակումների հետ, և այդպիսով հետազոտել ֆունկցիոնալ հաշվարկների ավելի ընդհանուր տեսական կառուցվածքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ծրագրավորման լեզուների տեսության, ֆորմալ իմաստաբանության և հաշվարկելիության հետ կապված խնդիրների համար, քանի որ ծրագրի նշանակության հստակ սահմանումը հնարավորություն է տալիս ձևակերպել դրա վարքի մասին ճշգրիտ դատողություններ և ուսումնասիրել ծրագրերի փոխակերպման ու ճիշտության հարցերը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային գիտության տեսաբաններին, ծրագրավորման լեզուների և ֆորմալ մեթոդների մասնագետներին, մաթեմատիկական տրամաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Other Subjects

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է սակավաջրության պայմանների ազդեցությանը կաղամբազգիների ընտանիքին պատկանող յուղատու որոշ տեսակների ագրոֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա՝ Իսլամական Իրանի Հանրապետության Մաշհադի մարզի կլիմայական և հողային պայմաններում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջրային սթրեսի ազդեցությամբ բույսերի աճի և զարգացման հիմնական փուլերի փոփոխությունները, ներառյալ կենսազանգվածի կուտակումը, ֆոտոսինթեզային ակտիվությունը, տերևային մակերեսի զարգացումը և բերքատվության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով ուսումնասիրվող տեսակները հարմարվում են ջրի պակասին՝ ներառյալ ջրի օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը, ստոմատների կարգավորումը և օսմոտիկ հավասարակշռության փոփոխությունները։ Արդյունքները դիտարկվում են որպես կարևոր գիտական հիմք չոր և կիսաչոր տարածաշրջաններում յուղատու կաղամբազգիների մշակության արդյունավետության բարձրացման, սելեկցիոն աշխատանքների ուղղորդման և կայուն գյուղատնտեսական համակարգերի զարգացման համար։

Literature

«Թյուրլյութոն» վերնագրի ճշգրիտ նույնականացումը միայն ներկայացված գրառման հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել, ուստի ստեղծագործության սյուժեի, հեղինակի կամ գրական ուղղության վերաբերյալ չհիմնավորված մանրամասներ ներառելն անհրաժեշտ չէ։ Առաջին հատորի առանձին հրատարակությունը վկայում է երկի բազմահատոր կառուցվածքի մասին և այն դիտարկելու հնարավորություն է տալիս որպես ավելի ընդարձակ գրական ստեղծագործության մաս։ Նման հրատարակությունները կարևոր նշանակություն ունեն գրական երկերի տարածման, ընթերցողական հետաքրքրության և տարբեր լեզվական ու մշակութային միջավայրերում գեղարվեստական գրականության շրջանառության ուսումնասիրության համար։ Հատորի ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն կարելի է դարձնել պատմողական կառուցվածքին, կերպարների ներկայացման ձևերին, լեզվական առանձնահատկություններին և այն գրական ավանդույթին, որի շրջանակում ձևավորվել է երկը։ Եթե ստեղծագործությունը թարգմանական է, այն կարող է նաև նյութ տրամադրել սկզբնաղբյուրի և թարգմանության լեզվական ու մշակութային հարաբերությունների, գրական երկերի հարմարեցման և ընթերցողին հասանելի դարձնելու եղանակների ուսումնասիրության համար։ Հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականության պատմությամբ, հին գրքերի մատենագիտությամբ, բազմահատոր հրատարակությունների ուսումնասիրությամբ և 19-րդ դարի հայալեզու գրահրատարակչական միջավայրով զբաղվող մասնագետների համար։ Այն կարող է ընդգրկվել նաև պատմական գրացուցակներում՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրավոր ժառանգության պահպանման և գրական շրջանառության ուսումնասիրման նյութ։

Religion

Հրատարակությունը ներկայացնում է Շամախու եկեղեցում արտասանված քարոզի տեքստը՝ արտացոլելով հայ եկեղեցական խոսքի, հոգևոր քարոզչության և համայնքային կրոնական կյանքի առանձնահատկությունները։ Քարոզը քրիստոնեական եկեղեցական ավանդության մեջ կարևոր միջոց է հավատացյալներին կրոնական ուսմունքին ծանոթացնելու, աստվածաշնչյան գաղափարները մեկնաբանելու և բարոյական ու հոգևոր արժեքները տարածելու համար։ Այսպիսի հրապարակումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցական խոսքի բովանդակությունը, քարոզչական մոտեցումները և այն գաղափարները, որոնց միջոցով հոգևորականները դիմել են հավատացյալ համայնքին։ Շամախու եկեղեցու հիշատակումը հրատարակությանը հաղորդում է նաև տեղական եկեղեցական կյանքի և համայնքային միջավայրի պատմության ուսումնասիրության նշանակություն։ Այն կարող է դիտարկվել որպես աղբյուր՝ տվյալ ժամանակաշրջանի հայ եկեղեցական գործունեության, հոգևոր հաղորդակցության և տարածաշրջանային կրոնական կյանքի վերաբերյալ պատկերացումներ կազմելու համար։ Քարոզի բովանդակությունը կարող է առնչվել քրիստոնեական հավատքի, բարոյական պարտքի, հոգևոր պատասխանատվության և եկեղեցական կյանքի հարցերին, սակայն դրա կոնկրետ թեմատիկ ուղղվածությունը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագիրը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի վերջի հայ կրոնական տպագրության և քարոզչական գրականության պատմության տեսանկյունից։

Linguistics

Գիրքը նախատեսված է թուրքերեն և հայերեն լեզուներով հաղորդակցվելու և առօրյա խոսակցական հմտություններ զարգացնելու համար։ Այն ներկայացնում է երկու լեզուների միջև գործնական հաղորդակցության միջոցներ՝ ընթերցողին օգնելով յուրացնել տարածված արտահայտություններ, հարցուպատասխանի ձևեր և առօրյա իրավիճակներում կիրառվող խոսքային դարձվածքներ։ Նման զրույցարանները կարևոր դեր են ունեցել լեզուների ինքնուրույն ուսուցման և տարբեր լեզվական ու մշակութային միջավայրերի միջև հաղորդակցության ապահովման գործում։ Դրանք կարող էին օգտակար լինել առևտրականների, ճանապարհորդների, հոգևորականների, աշակերտների և այն մարդկանց համար, որոնց առօրյա գործունեությունը պահանջում էր հայերեն ու թուրքերեն խոսողների միջև փոխըմբռնում։ Հրատարակության թեման արտացոլում է նաև Օսմանյան կայսրության բազմալեզու հասարակության պայմաններում հայերեն և թուրքերեն լեզուների գործնական կիրառության նշանակությունը։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես լեզվի ուսուցման օժանդակ նյութ, այլև որպես պատմական աղբյուր՝ ուսումնասիրելու XIX դարի հայերեն լեզվակրթական գրականությունը, խոսակցական հաղորդակցության ձևերը և հայ-թուրքական լեզվական շփումները։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, թարգմանիչների, լեզվի պատմությամբ և հայ գրքի մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։