More in Political Science

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Literature

    Ռուսսո

    Ժան-Ժակ Ռուսսոն (1712–1778) համարվում է Ֆրանսիայի լուսավորության շրջանի ամենաազդեցիկ փիլիսոփաներից մեկը, whose գաղափարներն ազդել են քաղաքական փիլիսոփայության, կրթության, սոցիոլոգիայի և մարդկային իրավունքների զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները կենտրոնացած են մարդու բնության, հասարակության և պետության հարաբերությունների վրա, որտեղ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում ազատության և բնական իրավունքի հարցը։ Ռուսսոն ընդգծում էր, որ մարդը ծնվում է ազատ և բարի, սակայն հասարակությունը և հասարակական կազմակերպումները հաճախ խեղաթյուրում են նրա բնածին բարությունը, ինչը հանգեցնում է անհավասարության, ճնշման և բարոյական տագնապների։ Նրա հայտնի գործերից են «Սոցիալական պայմանագիր» և «Մարդու և քաղաքացիի իրավունքների մասին» գաղափարները, որոնց միջոցով նա ներկայացնում է հասարակական կարգի, ժողովրդի կամքի և օրենքի գերակայության սկզբունքները։ Ռուսսոն առաջարկում էր «խորհրդային կամք» (volonté générale) գաղափարը, ըստ որի պետությունը պետք է արտացոլի բոլոր քաղաքացիների ընդհանուր շահերը, ապահովելով արդար և հավասար հասարակություն։ Նրա փիլիսոփայությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել ֆրանսիական հեղափոխության, արդի ժողովրդավարական համակարգերի ձևավորման և մարդու իրավունքների գաղափարների զարգացման վրա։ Կրթության և անհատի զարգացման հարցերում նա կարևորում էր բնական զարգացումը, ազատ խաղը և կրթության միջոցով մարդու ներքին բարոյականության և գիտելիքների աճը։ Ռուսսոյի աշխատանքները շարունակում են մնալ հիմնարար քաղաքական և փիլիսոփայական ուսումնասիրությունների առարկա, քանի որ նրանք անդրադառնում են արդարության, ազատության և հասարակության հիմնարար սկզբունքներին։

    Updated: 2026-10-23
    Ռուսսո
    Online

    History

    Материалы для истории войны 1877-1878 гг. в Азиатской Турции

    Աշխատությունը նվիրված է 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի՝ Օսմանյան կայսրության ասիական տարածքներում ընթացած ռազմական գործողությունների պատմության ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են պատերազմի առաջացման քաղաքական և ռազմավարական նախադրյալները, Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների միջև հարաբերությունների սրումը, ինչպես նաև Կովկասյան ռազմաճակատի նշանակությունը ռազմական հակամարտության ընդհանուր ընթացքի համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանի և հարակից տարածքների ռազմաքաղաքական իրավիճակին, ռազմական ուժերի տեղաբաշխմանը, զորքերի տեղաշարժերին և ռազմական գործողությունների կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունում կարող են ընդգրկված լինել պատմական փաստաթղթեր, ռազմական զեկույցներ, հրամանատարական հաղորդագրություններ, պաշտոնական գրագրություններ, ականատեսների վկայություններ և այլ սկզբնաղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնելու պատերազմի առանձին դրվագներն ու իրադարձությունների հաջորդականությունը։ Դիտարկվում են Կարսի, Արդահանի, Բայազետի և Էրզրումի ուղղություններով տեղի ունեցած ռազմական գործողությունները, ամրությունների ռազմավարական նշանակությունը, զորքերի մատակարարման խնդիրները և տեղանքի աշխարհագրական պայմանների ազդեցությունը ռազմական գործողությունների վրա։ Կարևորվում են ռազմական հրամանատարության որոշումները, մարտավարական գործողությունների առանձնահատկությունները և հակամարտության ընթացքում կիրառված ռազմական կազմակերպչական միջոցները։ Անդրադարձ է կատարվում պատերազմի ազդեցությանը տեղի բնակչության վրա, սահմանամերձ բնակավայրերի իրավիճակին, բնակչության տեղաշարժերին և տարածաշրջանում առաջացած սոցիալ-քաղաքական փոփոխություններին։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայ բնակչության դրությունը, պատերազմի նկատմամբ տեղական հասարակության վերաբերմունքը և ռազմական իրադարձությունների ազդեցությունը հայկական բնակավայրերի հետագա զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեն նաև պատերազմի ավարտին հաջորդած դիվանագիտական գործընթացները, տարածքային փոփոխությունները և տարածաշրջանի քաղաքական հարաբերությունների վերաձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես պատմական սկզբնաղբյուրների ժողովածու՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու ռազմական իրադարձությունները ժամանակակից փաստաթղթերի և վկայությունների հիման վրա։ Այն արժեքավոր է ռուս-թուրքական հարաբերությունների, Կովկասի և Արևմտյան Հայաստանի պատմության, ռազմական պատմագրության ու XIX դարի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-15
    Материалы для истории войны 1877-1878 гг. в Азиатской Турции
    Online

    History

    Կրթությունը Թուրքիայում 1923–1960 թվականներին

    Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի կրթական համակարգի ձևավորման, զարգացման և վերափոխումների պատմությանը՝ Թուրքիայի Հանրապետության հռչակումից հետո՝ 1923–1960 թվականներին։ Հեղինակը համակողմանիորեն ուսումնասիրում է երկրի կրթության և լուսավորության ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխությունները՝ դրանք դիտարկելով Թուրքիայի հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում կրթության աշխարհիկացման գործընթացն է, ազգային կրթական համակարգի ստեղծման փորձերը, պետական քաղաքականության ազդեցությունը դպրոցական հաստատությունների գործունեության վրա, ինչպես նաև կրթության տարածման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատության սկզբում ներկայացվում են Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի կրթական համակարգի առանձնահատկությունները, որոնք կարևոր նախադրյալներ են նոր հանրապետության կրթական քաղաքականությունը հասկանալու համար։ Հեղինակը անդրադառնում է ավանդական կրոնական կրթության կառուցվածքին, մեդրեսեների և տարրական կրոնական դպրոցների գործունեությանը, ուսուցման բովանդակությանը, կրթության կազմակերպման սկզբունքներին և հոգևոր հաստատությունների ազդեցությանը հասարակական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխարհիկ կրթական հաստատությունների աստիճանական ձևավորմանը, եվրոպական կրթական փորձի ազդեցությանը և այն հասարակական ու մտավոր շարժումներին, որոնք նպաստեցին կրթության արդիականացման գաղափարների տարածմանը։ Այս պատմական նախապատմության միջոցով բացահայտվում են այն համակարգային խնդիրները, ժառանգված ավանդույթներն ու հասարակական հակասությունները, որոնց պայմաններում սկսվեց հանրապետական Թուրքիայի կրթական վերակազմավորումը։ Հիմնական ուսումնասիրության շրջանակում լուսաբանվում են Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի գլխավորությամբ իրականացված բարեփոխումների կրթական նշանակությունը, պետության դերը նոր դպրոցական համակարգի ձևավորման գործում, կրթության աշխարհիկ բնույթի հաստատման ձգտումները և ավանդական կրոնական կառույցների ազդեցության սահմանափակման քաղաքականությունը։ Քննության են առնվում կրթական հաստատությունների կազմակերպման, ուսումնական ծրագրերի վերափոխման, դասավանդման բովանդակության փոփոխության, ուսուցիչների պատրաստման և բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացման հետ կապված խնդիրները։ Հեղինակը կրթական բարեփոխումները ներկայացնում է ոչ միայն որպես դպրոցական համակարգի ներքին փոփոխություններ, այլև որպես հանրապետության պետականաշինության, ազգային ինքնության ձևավորման և հասարակության արդիականացման ավելի լայն գործընթացի բաղկացուցիչ մաս։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կրթության մատչելիության և տարածքային անհավասարության հարցերին, քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերի կրթական հնարավորությունների տարբերություններին, բնակչության գրագիտության մակարդակին և կրթական հաստատությունների նյութական ու կազմակերպական սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրության մեջ ընդգծվում է նաև կրթության սոցիալական նշանակությունը՝ դրա կապը հասարակական տարբեր խավերի դիրքի, տնտեսական զարգացման, մասնագիտական պատրաստվածության և հասարակական առաջընթացի հետ։ Առանձին ուշադրության են արժանանում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Թուրքիայի տնտեսական ու քաղաքական դրության փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը կրթության ոլորտի վրա։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես ռազմական պայմանները, տնտեսական դժվարությունները և պետական առաջնահերթությունների փոփոխությունը անդրադարձան կրթական համակարգի զարգացման հնարավորությունների վրա։ Հատուկ քննության է ենթարկվում նաև 1950 թվականին Ժողովրդավարական կուսակցության իշխանության գալուց հետո երկրի կրթական քաղաքականության ընթացքը։ Դիտարկվում են կրթության զարգացման վերաբերյալ իշխանությունների հայտարարած նպատակները, գրագիտության բարձրացման և մշակութային մակարդակի ընդլայնման խնդիրները, ինչպես նաև աշխարհիկ կրթության և կրոնական ազդեցության հարաբերակցության փոփոխությունները։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է կրթական քաղաքականության ուսումնասիրությունը պատմաքաղաքական քննադատական դիտանկյունից․ հեղինակը փորձում է բացահայտել իշխանության եկած քաղաքական ուժերի գաղափարական նպատակները, կրթության ոլորտում իրականացվող միջոցառումների հասարակական հետևանքները և տարբեր կառավարությունների քաղաքականության միջև առկա շարունակականությունն ու տարբերությունները։ Հետազոտության մեջ կրթությունը ներկայացվում է որպես հասարակական գիտակցության, մշակութային արժեքների և պետական գաղափարախոսության ձևավորման կարևորագույն միջոց, որի բովանդակությունն ու կազմակերպման սկզբունքները սերտորեն կապված են տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական հարաբերությունների հետ։ Գիրքը հիմնված է թուրքական, արևմտաեվրոպական, ռուսական և հայկական աղբյուրների ուսումնասիրության վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Թուրքիայի կրթական պատմությունը տարբեր տեղեկատվական և պատմագիտական նյութերի համադրությամբ։ Հեղինակի մոտեցումը բնորոշ է խորհրդային ժամանակաշրջանի հասարակագիտական պատմագրությանը, որտեղ կրթական քաղաքականությունը վերլուծվում է նաև սոցիալական հարաբերությունների, դասակարգային շահերի և քաղաքական գաղափարախոսության տեսանկյունից։ Միաժամանակ աշխատությունը կարևոր փաստագրական և պատմագիտական նյութ է պարունակում հանրապետական Թուրքիայի հասարակական ու մշակութային վերափոխումների ուսումնասիրության համար։ Դրա նշանակությունը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ կրթության պատմությունը ներկայացվում է ոչ թե մեկուսացված ոլորտի զարգացում, այլ ազգային պետության ձևավորման, հասարակության աշխարհիկացման, ավանդույթի և արդիականության փոխհարաբերության, ինչպես նաև քաղաքական իշխանության ու մշակութային կյանքի փոխազդեցության կարևոր ցուցիչ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Թուրքիայի նորագույն պատմությամբ, քեմալական բարեփոխումներով, կրթական համակարգերի պատմությամբ, արևելյան հասարակությունների արդիականացման գործընթացներով և թուրքական հասարակության մշակութային վերափոխումներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հանրապետական Թուրքիայի կրթական քաղաքականության պատմական հիմքերի, զարգացման հիմնական ուղղությունների, ձեռքբերումների և չլուծված խնդիրների մասին՝ բացահայտելով կրթության դերը երկրի հասարակական ու մշակութային կյանքի ձևավորման գործում։

    Updated: 2026-11-17
    Կրթությունը Թուրքիայում 1923–1960 թվականներին
    Online

    Pedagogy

    Лингвометодическая система обучения устному переводу (на основе компетентностного подхода)

    Լեզվաբանական և մանկավարժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բանավոր թարգմանության ուսուցման լեզվամեթոդական համակարգի մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրներին՝ կարողունակությունների վրա հիմնված կրթական մոտեցման համատեքստում։ Քննության են առնվում բանավոր թարգմանության տեսական հիմունքները, թարգմանչական գործունեության լեզվական, հաղորդակցական, ճանաչողական և մասնագիտական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև թարգմանիչների պատրաստման ժամանակակից մեթոդաբանական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսանողների թարգմանչական կարողունակությունների ձևավորմանը, օտար լեզվով հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, լսողական ընկալման, տեղեկատվության մշակման և բանավոր խոսքի վերարտադրման գործընթացներին։ Վերլուծվում են հաջորդական և համաժամանակյա թարգմանության ուսուցման առանձնահատկությունները, թարգմանական ռազմավարությունների ընտրությունը, մասնագիտական բառապաշարի յուրացումը և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում լեզվական որոշումների ընդունման մեխանիզմները։ Քննարկվում են ուսուցման նպատակների սահմանման, կրթական բովանդակության կառուցման, գործնական առաջադրանքների մշակման և թարգմանչական կարողունակությունների գնահատման չափանիշների ձևավորման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ինտերակտիվ ուսուցման մեթոդների, իրավիճակային վարժությունների, դերային առաջադրանքների, ձայնագրությունների և թվային կրթական գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրման, մասնագիտական ինքնուրույնության զարգացման և բանավոր թարգմանիչների պատրաստման արդյունավետության բարձրացման ուղիներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թարգմանաբանության, կիրառական լեզվաբանության, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի և թարգմանիչների մասնագիտական կրթության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    Лингвометодическая система обучения устному переводу (на основе компетентностного подхода)
    Online

    Economics

    Համայնքների կառավարման համակարգի կատարելագործման ուղիները ՀՀ-ում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համայնքների կառավարման համակարգի կատարելագործման ուղիների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացման և վարչական կառավարման արդիականացման անհրաժեշտությունը։ Վերլուծվում են համայնքային կառավարման գործող մոդելները, ֆինանսական ինքնուրույնության մակարդակը, տեղական բյուջեների ձևավորման և բաշխման մեխանիզմները, ինչպես նաև համայնքային ծառայությունների մատուցման որակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապակենտրոնացման գործընթացներին, համայնքների միավորման և խոշորացման քաղաքականությանը, ինչպես նաև քաղաքացիական մասնակցության ընդլայնման գործիքներին։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է կառավարման թվայնացման, էլեկտրոնային ծառայությունների ներդրման և թափանցիկության բարձրացման ազդեցությունը տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություն և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված համայնքների կառավարման համակարգի բարելավմանը և տեղական զարգացման խթանմանը Հայաստանի Հանրապետությունում։

    Updated: 2026-09-20
    Համայնքների կառավարման համակարգի կատարելագործման ուղիները ՀՀ-ում
    Online

    Law

    Մարդու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության հիմնախնդիրները Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում մարդու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության իրավական հիմքերի, գործնական կիրառության և առկա հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է երկրի սահմանադրական կարգավորումները, մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների երաշխավորման մեխանիզմները, պետական իշխանության մարմինների լիազորությունները և դրանց ազդեցությունը իրավունքի պաշտպանության գործընթացների վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են անձնական, քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական, մշակութային և կրոնական իրավունքների իրացման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով ազգային օրենսդրության, իսլամական իրավունքի և միջազգային իրավական սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դատական պաշտպանության արդյունավետությանը, իրավակիրառական պրակտիկային, սահմանադրական վերահսկողության առանձնահատկություններին, ինչպես նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում առկա մարտահրավերներին և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիներին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, մարդու իրավունքների ոլորտի մասնագետների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են սահմանադրական իրավունքի, համեմատական իրավագիտության և մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնահարցերով։

    Updated: 2026-09-18
    Մարդու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության հիմնախնդիրները Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում