Անեկդոտներ

Medicine

Բժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հրազենային վնասվածքների դեպքում վերքային գործընթացի վաղ փուլի ախտաձևաբանական և մանրէաբանական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վնասված հյուսվածքներում առաջացող կառուցվածքային փոփոխությունները, բորբոքային պատասխանի առանձնահատկությունները և վերականգնողական գործընթացների սկզբնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերքային միջավայրի մանրէաբանական վիճակի, մանրէային աղտոտվածության փոփոխությունների և դրանց՝ ապաքինման ընթացքի հետ ունեցած փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են հյուսվածքային վնասման և վերականգնման փուլերի ախտաձևաբանական ցուցանիշները, ինչպես նաև բորբոքային ու վարակային գործընթացների զարգացման վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են վերքի վիճակի գնահատման ախտաբանական և մանրէաբանական հետազոտությունների նշանակությունը, դրանց համադրումը և բուժական մոտեցումների ընտրության համար ստացվող տվյալների կիրառական արժեքը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու պատկերացումները նման վնասվածքների վաղ ապաքինման կենսաբանական օրինաչափությունների և հնարավոր բարդությունների գնահատման վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վնասվածքաբանության, վիրաբուժության, ախտաբանական անատոմիայի և բժշկական մանրէաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Գիրքը ընդգրկում է՝ արեւմտահայ գրական լեզվի քերականական հիմունքները, ուղղագրության և ձևաբանության հիմնական կանոնները, շարահյուսական կառուցվածքների պարզ և համակարգված ներկայացում, բառապաշարի և լեզվական ճիշտ կիրառության առանձնահատկությունները, գործնական վարժություններ՝ լեզվական հմտությունների ամրապնդման համար։ Այն օգտակար է՝ արեւմտահայերեն սովորողների համար, ուսուցիչների և դասավանդողների համար, սփյուռքահայ կրթական հաստատությունների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են պահպանել և զարգացնել արեւմտահայ գրական լեզվի իմացությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ձեռնարկը նպաստում է արեւմտահայերեն գրական լեզվի ճիշտ, կանոնակարգված և գործնական կիրառմանը՝ ապահովելով դրա ուսուցման արդյունավետ մեթոդական հիմք։

Philosophy

«Կէնճլէրէ հէտիյէ» վերնագիրը, ըստ ամենայնի, օսմաներեն արտահայտություն է՝ հայատառ գրությամբ, որը կարելի է մոտավորապես հասկանալ որպես «երիտասարդներին նվիրված ընծա» կամ «նվեր երիտասարդներին»։ Վերնագիրը հուշում է, որ գիրքը կարող էր նախատեսված լինել երիտասարդ ընթերցողների համար և նպատակ ունենալ նպաստելու նրանց կրթությանը, բարոյական դաստիարակությանը կամ անձնական զարգացմանը։ Նման բնույթի հրատարակություններում հաճախ ընդգրկվում էին խրատական պատմություններ, վարքագծի վերաբերյալ խորհուրդներ, առաքինությունների և մարդկային հարաբերությունների մասին մտորումներ, ինչպես նաև կրթության, աշխատասիրության, ազնվության, պատասխանատվության և հասարակական կյանքի վերաբերյալ նյութեր։ Հնարավոր է, որ աշխատությունը միտված էր երիտասարդներին ուղղորդելու առօրյա կյանքում, խթանելու ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրությունը և ձևավորելու բարոյական ու հասարակական արժեքներ։ Վերնագրի լեզվական ձևը կարող է վկայել օսմաներենով արտահայտված, հայատառ գրությամբ շրջանառված հրատարակության մասին, ինչը հետաքրքրություն է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության հայ համայնքի գրական և կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այնուամենայնիվ, միայն վերնագրից հնարավոր չէ հաստատել գրքի ճշգրիտ ժանրը, հեղինակի մտադրությունը, նյութերի բնույթը կամ այն հանգամանքը, թե այն հատուկ ուսումնական ձեռնարկ էր, բարոյախրատական ժողովածու, թե այլ տեսակի ստեղծագործություն։

Linguistics

Այս աշխատությունը վերաբերում է բառակազմության (word formation) ոլորտում ճանաչողական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ անգլերենի ոչ ածանցավոր (непроизводные) բայերի նյութի հիման վրա՝ համեմատական վերլուծությամբ հայերենի և ռուսերենի հետ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են տարբեր լեզուներում ձևավորվում և ընկալվում բայային իմաստները՝ առանց ձևաբանական ածանցման, և ինչպիսի ճանաչողական մեխանիզմներ են գործում այդ գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են լեզվամտածողության և իմաստային կառուցման կապերը, որտեղ ոչ ածանցավոր բայերը դիտարկվում են որպես լեզվական համակարգի հիմնական, հաճախ պարզ թվացող, բայց ճանաչողականորեն բարդ միավորներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են տարբեր լեզուներում արտահայտվում գործողության, շարժման, վիճակի կամ գործընթացի նախնական իմաստային մոդելները և ինչպես են դրանք դասակարգվում լեզվական գիտակցության մեջ։ Համեմատական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են անգլերենի, հայերենի և ռուսերենի բառային համակարգերի կառուցվածքային և իմաստային տարբերությունները, ինչպես նաև այն ճանաչողական ունիվերսալներն ու լեզվամշակութային առանձնահատկությունները, որոնք ազդում են բայերի ընկալման և դասակարգման վրա։ Աշխատությունը հիմնվում է ժամանակակից ճանաչողական լեզվաբանության մոտեցումների վրա՝ ընդգծելով, որ բառակազմությունը ոչ միայն ձևաբանական, այլ նաև մտավոր-ճանաչողական գործընթաց է, որտեղ լեզուն արտացոլում է մարդու աշխարհընկալման տարբեր ձևերը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի համեմատական լեզվաբանության, ճանաչողական լեզվաբանության և սեմանտիկայի զարգացման համար՝ նպաստելով լեզվամտածողության խորքային մեխանիզմների բացահայտմանը։

Literature

«Բրիչ» վերնագրով այս հրատարակությունը XIX դարի հայ տպագիր գրականության նմուշներից է։ Վերնագիրը կարող է ունենալ ինչպես առարկայական, այնպես էլ փոխաբերական իմաստ՝ կապված կտրելու, հեռացնելու կամ որևէ երևույթից ազատվելու գաղափարի հետ։ Գրական ստեղծագործության մեջ նման անվանումը կարող է ծառայել որպես խորհրդանիշ՝ արտահայտելու հասարակական կամ մարդկային հարաբերությունների որոշակի կողմեր, սակայն առանց բովանդակային լրացուցիչ տեղեկությունների հնարավոր չէ հստակեցնել երկի ժանրը, սյուժեն կամ հեղինակի մտադրությունը։ Հրատարակության փոքր ծավալը բնորոշ է ժամանակի առանձին գրքույկներին, որոնք հաճախ նախատեսված էին ինքնուրույն ընթերցման և որոշակի թեմայի կամ գաղափարի տարածման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել XIX դարի հայ գրականության, Թիֆլիսի հայկական տպագրական միջավայրի, գրքույկների հրատարակման պատմության և ժամանակաշրջանի ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։ Որպես պատմական տպագիր նմուշ՝ այն լրացնում է հայ գրքի ժառանգության վերաբերյալ մատենագիտական պատկերացումը և հնարավորություն տալիս անդրադառնալու ժամանակի հրատարակչական գործունեության բազմազանությանը։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է կաթնասունների տարբեր հյուսվածքներում մետաղ պարունակող սպիտակուցների և ֆերմենտների ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը մոլիբդենի ու կադմիումի ազդեցության պայմաններում՝ կենտրոնանալով բջջային նյութափոխանակության խանգարումների և դրանց կարգավորման կենսաքիմիական մեխանիզմների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում մետաղական իոնների մասնակցությամբ գործող սպիտակուցային համակարգերն են, որոնք կարևոր դեր ունեն օքսիդավերականգնման գործընթացներում, հակաօքսիդանտային պաշտպանության, էներգետիկ նյութափոխանակության և բջջային հոմեոստազի պահպանման մեջ։ Քննվում է, թե տարբեր հյուսվածքներում այդ համակարգերի ակտիվությունն ինչպես կարող է փոփոխվել թունաբանական ազդեցության պայմաններում և ինչպիսի հյուսվածքային առանձնահատկություններ կարող են դրսևորվել օրգանիզմի պատասխանային ռեակցիաներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոլիբդենի՝ որպես որոշ ֆերմենտային համակարգերի բնական բաղադրիչի և կադմիումի՝ որպես կենսաբանական գործընթացները խանգարող թունավոր մետաղի ազդեցությունների տարբերություններին։ Դիտարկվում է մետաղական իոնների հավասարակշռության խախտման հնարավոր կապը ֆերմենտային ակտիվության, սպիտակուցների կառուցվածքային վիճակի և բջջային օքսիդավերականգնման գործընթացների փոփոխությունների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օքսիդատիվ սթրեսի և հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ ծանր մետաղների ազդեցությունը կարող է ուղեկցվել բջջային հավասարակշռության զգալի փոփոխություններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր օրգանների և հյուսվածքների կենսաքիմիական ցուցանիշները՝ բացահայտելու առավել զգայուն համակարգերը և պատասխանային փոփոխությունների ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարգավորման խնդիրը դիտարկվում է օրգանիզմի բնական հարմարվողական և պաշտպանական մեխանիզմների տեսանկյունից՝ գնահատելով, թե ինչպես են բջիջները փորձում պահպանել մետաղային հոմեոստազը և ֆերմենտային համակարգերի գործառական կայունությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են մետաղների կենսաբանական դերի, թունաբանական ազդեցությունների և բջջային պաշտպանության մեխանիզմների փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաքիմիայի, թունաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության և մետաղապրոտեինների կենսաբանության մոտեցումները՝ կաթնասունների հյուսվածքներում մետաղներով պայմանավորված նյութափոխանակային փոփոխությունները բնութագրելու նպատակով։