Արդի գրական հայերենի արևելահայերեն և արևմտահայերեն տարբերակների հնչերանգային առանձնահատկությունները (փորձառական-զուգադրական հետազոտություն)

Technology

Աշխատությունը նվիրված է կաթնատու կենդանիների մոտ մաստիտի հայտնաբերման և նույնականացման մեթոդների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև հիվանդ կենդանիներից ստացված կաթի հնարավոր ազդեցության գնահատմանը ավանդական «Կյաշք» կաթնամթերքի որակական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության շրջանակում մաստիտը դիտարկվում է որպես կաթնագեղձի վիճակ, որը կարող է փոփոխություններ առաջացնել կաթի ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և տեխնոլոգիական հատկություններում՝ դրանով իսկ ազդելով վերամշակման գործընթացի և պատրաստի արտադրանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիվանդ կենդանիների վաղ հայտնաբերման նշանակությանը, այդ թվում՝ արտաքին կլինիկական հատկանիշների, կաթի հատկությունների փոփոխությունների և համապատասխան լաբորատոր ցուցանիշների գնահատմանը։ Քննվում են կաթի բաղադրության հնարավոր փոփոխությունները՝ կապված սպիտակուցների, ճարպերի, հանքային նյութերի, թթվայնության և այլ որակական բնութագրերի հետ, որոնք կարող են կարևոր լինել հետագա տեխնոլոգիական մշակման համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առողջ և մաստիտով հիվանդ կենդանիներից ստացված կաթի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար դրանց տեխնոլոգիական հատկությունների հնարավոր տարբերությունները։ Կարևորվում է նաև կաթի մանրէաբանական վիճակի գնահատումը, քանի որ սկզբնական հումքի միկրոֆլորան կարող է ազդեցություն ունենալ խմորման ընթացքի, արտադրանքի կայունության և պահպանման հատկությունների վրա։ «Կյաշքի» արտադրության համատեքստում ուսումնասիրվում է, թե հում կաթի որակական փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ պատրաստի արտադրանքի կառուցվածքի, համի, բույրի, թթվայնության, խտության և այլ զգայորոշման ու ֆիզիկաքիմիական հատկանիշների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությանը և այն հարցին, թե սկզբնական հումքի տարբեր որակը որքանով կարող է պայմանավորել վերջնական արտադրանքի ցուցանիշների փոփոխականությունը։ Համեմատական փորձարկումները կարող են հնարավորություն տալ բացահայտելու այն ցուցանիշները, որոնք առավել տեղեկատվական են ինչպես հիվանդ կենդանիների նույնականացման, այնպես էլ վերամշակման համար կաթի պիտանիության գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարևորում է անասնաբուժական վերահսկողության և կաթի տեխնոլոգիական որակի միջև անմիջական կապը՝ ցույց տալով, որ կենդանիների առողջական վիճակի վերահսկումը նշանակություն ունի ոչ միայն անասնաբուժության, այլև կաթնամթերքի արտադրության որակի ապահովման համար։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել կաթի հումքի վերահսկման համակարգերի կատարելագործմանը, անորակ հումքի վերամշակման ռիսկերի նվազեցմանը և պատրաստի կաթնամթերքի կայուն որակական հատկանիշների ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել անասնաբուժության, կաթի և կաթնամթերքի տեխնոլոգիայի, սննդամթերքի որակի վերահսկման և անասնաբուժական սանիտարիայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Աշխատանքը նվիրված է տիեզերական եղանակի դիտարկման, չափման և վերլուծության համար նախատեսված նոր էլեկտրոնային համակարգերի մշակմանը։ Այն ներկայացնում է այն տեխնիկական և գիտական մոտեցումները, որոնք անհրաժեշտ են Արեգակից և նրա ակտիվությունից առաջացող երևույթների, մասնավորապես՝ արեգակնային ճառագայթման, լիցքավորված մասնիկների հոսքերի, մագնիսական դաշտի փոփոխությունների և այլ գործոնների ազդեցությունը գրանցելու և ուսումնասիրելու համար։ Նյութը կենտրոնանում է SEVAN դիտարկման և վերլուծության ցանցի, ինչպես նաև Արագածի տիեզերական եղանակի կենտրոնի ենթակառուցվածքների զարգացման վրա՝ ընդգծելով ժամանակակից էլեկտրոնային սարքավորումների ստեղծման, չափումների ավտոմատացման, տվյալների հավաքագրման և դրանց հետագա մշակման նշանակությունը։ Նկարագրվող համակարգերի կարևոր նպատակներից է տարբեր բնույթի ճառագայթային և մասնիկային իրադարձությունների հայտնաբերումը, դրանց պարամետրերի ճշգրիտ գրանցումը և ստացված տվյալների միջոցով տիեզերական եղանակի փոփոխությունների վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացում ձևավորելը։ Աշխատանքը միավորում է ֆիզիկայի, էլեկտրոնիկայի, չափագիտության, տվյալների մշակման և տիեզերական միջավայրի ուսումնասիրության ոլորտները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են հատուկ նախագծված դետեկտորներն ու էլեկտրոնային հանգույցները վերածվել գիտական դիտարկումների միասնական համակարգի։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սարքերի հուսալիությանը, չափումների ճշգրտությանը, ազդանշանների մշակմանը և երկարաժամկետ դիտարկումների համար անհրաժեշտ տեխնիկական լուծումներին։ Այսպիսի համակարգերի զարգացումը կարևոր է ոչ միայն գիտական հետազոտությունների, այլև տիեզերական եղանակի հնարավոր ազդեցությունները Երկրի տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների, կապի, նավիգացիայի և այլ համակարգերի վրա ուսումնասիրելու ու գնահատելու համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տիեզերական ֆիզիկայով, տիեզերական եղանակով, մասնիկների դետեկտորներով, գիտական սարքաշինությամբ և էլեկտրոնային չափիչ համակարգերի նախագծմամբ զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։

Law

Աշխատությունը նվիրված է պետական կարիքների համար ապրանքների, աշխատանքների և ծառայությունների ձեռքբերման գործընթացում ձևավորվող իրավահարաբերությունների, դրանց կարգավորման սկզբունքների և իրավական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գնումների կազմակերպման իրավական հիմքերը, մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, մրցակցային միջավայրի ապահովումը, հանրային միջոցների արդյունավետ օգտագործումը և գործընթացների թափանցիկության իրավական երաշխիքներն են։ Քննվում են պետական գնումների համակարգի ձևավորման և գործունեության ընդհանուր սկզբունքները, գնումների պլանավորման, ընթացակարգերի կազմակերպման, առաջարկների ներկայացման ու գնահատման, պայմանագրերի կնքման և դրանց կատարման ընթացքում առաջացող իրավական հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատվիրատու մարմինների և տնտեսական գործունեություն իրականացնող մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, նրանց փոխհարաբերություններին և հավասար մրցակցային հնարավորությունների ապահովման նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են գնումների գործընթացում հրապարակայնության, հաշվետվողականության, արդյունավետության, խտրականության բացառման և մրցակցության պաշտպանության սկզբունքները՝ որպես հանրային ֆինանսների կառավարման կարևոր բաղադրիչներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության և գնումների ընթացքում ընդունված որոշումների բողոքարկման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև իրավական վերահսկողության նշանակությունը հնարավոր խախտումների կանխարգելման համար։ Դիտարկվում են պայմանագրային հարաբերությունների առանձնահատկությունները, կողմերի պատասխանատվության հիմքերը և պետական միջոցների նպատակային օգտագործման իրավական երաշխիքները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև էլեկտրոնային գնումների համակարգերի զարգացմանը և դրանց նշանակությանը ընթացակարգերի պարզեցման, տեղեկատվության հասանելիության ու գործընթացների վերահսկելիության բարձրացման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել իրավակարգավորման գործնական կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները և օրենսդրական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման ընդհանուր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վարչական, ֆինանսական և պայմանագրային իրավունքի մոտեցումները՝ պետական գնումների համակարգում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման, իրավական որոշակիության և պետական միջոցների արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Economics

Սա քաղաքական տնտեսագիտության և մակրոտնտեսական վերլուծության ոլորտին պատկանող հետազոտություն է, որը նվիրված է ընտրությունների նախաշեմին ձևավորվող տնտեսական սպասումների և դրանց ազդեցության ուսումնասիրությանը հետխորհրդային երկրների մակրոտնտեսական քաղաքականության վրա՝ Հայաստանի օրինակով, որտեղ վերլուծվում է, թե ինչպես են ընտրողների սպասումները՝ կապված գնաճի, աշխատատեղերի, սոցիալական աջակցության և տնտեսական աճի հետ, ազդում քաղաքական որոշումների ընդունման վրա, ինչպես նաև ինչպես են քաղաքական դերակատարները ձևավորում տնտեսական խոստումներ և քաղաքական ծրագրեր՝ ընտրական վարքագծի վրա ազդեցություն ունենալու նպատակով, աշխատանքը դիտարկում է նաև հանրային կարծիքի, վստահության ինստիտուտների և տեղեկատվական ասիմետրիայի դերը տնտեսական քաղաքականության ձևավորման գործընթացում, միաժամանակ ընդգծվում է, որ ընտրական ցիկլերը կարող են առաջացնել կարճաժամկետ պոպուլիստական քաղաքականություններ, որոնք երբեմն հակասում են երկարաժամկետ մակրոտնտեսական կայունության նպատակներին, և քննարկվում են քաղաքականության հավասարակշռման ու ինստիտուցիոնալ ամրապնդման հնարավոր ուղիներ՝ Հայաստանի տնտեսության կայուն զարգացման համատեքստում։

Pedagogy

Այս գիրքը նվիրված է ուսուցման կազմակերպման կոլեկտիվ եղանակի տեսական հիմքերի, մեթոդաբանական սկզբունքների և գործնական կիրառման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում ուսուցման այնպիսի կազմակերպման գաղափարն է, որի շրջանակում սովորողը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ուսուցչի կողմից փոխանցվող գիտելիքի ստացող, այլև որպես ուսումնական գործընթացի ակտիվ մասնակից և համագործակցող։ Գրքում քննարկվում են կոլեկտիվ ուսուցման ձևավորման նախադրյալները, դրա զարգացման տրամաբանությունը, հիմնական հասկացություններն ու սկզբունքները, ինչպես նաև անհատական, զույգային, խմբային և կոլեկտիվ աշխատանքի փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է ուսումնական գործընթացը կառուցել փոխօգնության, համագործակցության, փոխուսուցման և սովորողների միջև ակտիվ հաղորդակցության հիման վրա՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական առանձնահատկությունները, պատրաստվածության մակարդակը և ուսումնական գործունեության կազմակերպման տարբեր պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կոլեկտիվ աշխատանքի մեթոդներին, ուսուցչի և սովորողների դերերի վերափոխմանը, ուսումնական առաջադրանքների կազմակերպմանը, հաղորդակցական փոխազդեցությանը և սովորողների ինքնուրույնության զարգացմանը։ Տեսական դրույթները կապվում են գործնական օրինակների և մանկավարժական փորձի հետ, ինչի շնորհիվ աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ոչ միայն թեմայի գիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվողների, այլև ուսուցիչների, դասախոսների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և կրթական գործընթացի կազմակերպիչների համար։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են դասավանդման ավանդական մոդելներից դեպի համագործակցային և սովորողակենտրոն մոտեցումներ անցմամբ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու ոչ միայն կոլեկտիվ ուսուցման գաղափարական հիմքերը, այլև դրա իրականացման կոնկրետ մեխանիզմները։ Աշխատության ընդհանուր նպատակը ուսուցման արդյունավետության բարձրացման այնպիսի մոտեցումների բացահայտումն է, որոնց դեպքում կրթական գործընթացը դառնում է փոխգործակցության, համատեղ գործունեության, պատասխանատվության և գիտելիքի փոխանակման միջավայր՝ նպաստելով սովորողների ճանաչողական ակտիվության, հաղորդակցական կարողությունների, ինքնուրույնության և սոցիալական հմտությունների զարգացմանը։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կենսաքիմիական կարևորագույն ֆերմենտներից մեկի՝ ադենոզինդեզամինազի ուսումնասիրմանը խոշոր եղջերավոր անասունի գլխուղեղի տարբեր բաժիններում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը ֆերմենտի առանձնացումն ու մաքրումն է, ինչպես նաև ստացված մաքրված ֆերմենտի հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում դիտարկվում են գլխուղեղի հինգ տարբեր հատվածներ, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես կարող է նույն ֆերմենտի ակտիվությունը, քանակական պարունակությունը կամ կենսաքիմիական բնութագրերը տարբեր լինել նյարդային համակարգի տարբեր կառուցվածքներում։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում է ադենոզինդեզամինազը՝ պուրինային նուկլեոտիդների փոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտ, որը կատալիզում է ադենոզինի դեզամինացման գործընթացը և այդպիսով կապված է բջջային նյութափոխանակության ու նյարդային հյուսվածքի կենսաքիմիական գործընթացների հետ։ Հեղինակների մոտեցումը ներառում է ֆերմենտի առանձնացման, մաքրման և դրա ֆիզիկաքիմիական ու ֆերմենտային հատկությունների գնահատման խնդիրներ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ տարբեր հյուսվածքներում և գլխուղեղի տարբեր հատվածներում ֆերմենտների տարածական բաշխվածության ուսումնասիրությունը կարող է տեղեկություն տալ դրանց հնարավոր ֆունկցիոնալ նշանակության մասին։ Աշխատանքը նաև արժեքավոր է ֆերմենտների կառուցվածքաֆունկցիոնալ հատկությունների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ բարձր մաքրության ֆերմենտային պատրաստուկի ստացումը թույլ է տալիս ավելի հստակ ուսումնասիրել դրա ակտիվությունը, սուբստրատային առանձնահատկությունները և տարբեր գործոնների ազդեցությունը։ Մասնագիտական գրականության մեջ այս հետազոտությունը հիշատակվում է որպես ադենոզինդեզամինազի՝ խոշոր եղջերավոր անասունի գլխուղեղի հինգ բաժիններից առանձնացման, մաքրման և համեմատական ուսումնասիրության աշխատանք, որը հրապարակվել է «Биохимия» ամսագրում 1994 թվականին, 59-րդ հատորի 2-րդ համարում՝ 239–245 էջերում։ Հետազոտության թեմատիկ նշանակությունը դուրս է գալիս միայն տվյալ կենդանու գլխուղեղի կենսաքիմիայի սահմաններից, քանի որ ադենոզինդեզամինազի ուսումնասիրությունը հետագայում կարող է հիմք ծառայել տարբեր օրգանիզմներում ֆերմենտի կառուցվածքի, ակտիվության կարգավորման և պուրինային փոխանակության առանձնահատկությունների համեմատության համար։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել կենսաքիմիկոսների, ֆերմենտաբանների, նեյրոքիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության մասնագետների, ինչպես նաև գլխուղեղի հյուսվածքի նյութափոխանակային գործընթացներն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։