Առձեռն ճարտասանություն

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է հետծննդյան շրջանում առաջացող արգանդի ենթաինվոլյուցիայի (subinvolution) կանխատեսման, ախտորոշման և բուժման ժամանակակից մոտեցումների օպտիմալացման խնդիրներին։ Նյութում ուսումնասիրվում են այն կլինիկական և ֆիզիոլոգիական գործոնները, որոնք խանգարում են արգանդի նորմալ հետադարձ զարգացման գործընթացին ծննդաբերությունից հետո, ինչպես նաև այդ վիճակի վաղ հայտնաբերման համար կիրառվող ախտորոշիչ մեթոդները՝ ներառյալ ուլտրաձայնային հետազոտությունը, լաբորատոր ցուցանիշները և կլինիկական մոնիթորինգը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկի գործոնների գնահատմանը, պաթոգենետիկ մեխանիզմների բացահայտմանը և բուժական ռազմավարությունների մշակմանը՝ դեղորայքային և ոչ դեղորայքային միջամտությունների համադրմամբ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է կանխարգելիչ մոտեցումների կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել բարդությունների հաճախականությունը, բարելավել վերարտադրողական առողջության արդյունքները և ապահովել հիվանդների արդյունավետ վերականգնումը հետծննդյան շրջանում։

Religion

Հրատարակության վերնագիրը ցույց է տալիս, որ այն ուղղված է Տեր Հովհաննես վարդապետ Բախտիարյանին, որը հիշատակվում է որպես Կիլիկիայի պատրիարքի գործակալ։ Փաստաթուղթը առնչվում է հայ եկեղեցական կառավարման համակարգին և հոգևորականների միջև պաշտոնական հաղորդակցությանը։ Գործակալի պաշտոնը ենթադրում էր պատրիարքական իշխանության ներկայացում և տարբեր վարչական կամ եկեղեցական հարցերում նրա անունից հանդես գալու գործառույթներ։ Այդ պատճառով նման գրությունները կարող են կարևոր տեղեկություններ պահպանել եկեղեցական ներկայացուցչության, պաշտոնական հարաբերությունների և համայնքային կառավարման կազմակերպման վերաբերյալ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ եկեղեցու վարչական կառուցվածքի, Կիլիկիայի եկեղեցական կյանքի և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հետ ունեցած կապերի ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ժամանակի պաշտոնական հայերեն գրագրությանը, հոգևորականների տիտղոսների գործածությանը և եկեղեցական հաստատությունների միջև հաղորդակցության ձևերին։ Որպես պատմական փաստաթուղթ՝ այն կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմությամբ, հոգևորականների գործունեությամբ և եկեղեցական վարչարարության զարգացմամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ռուսերեն խոսքում հայախոսների կողմից արտասանվող բաղաձայնների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանցում մայրենի լեզվի ազդեցության դրսևորումների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն է, որը հատկապես նկատելի է այն իրավիճակներում, երբ անձը ռուսերենը կիրառում է որպես երկրորդ լեզու, սակայն նրա արտասանական համակարգի վրա շարունակում են ազդել հայերենի հնչյունաբանական և հնչյունածին առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության առանցքային հարցերից է այն, թե ինչպես կարող է հայերենի բաղաձայնական համակարգը ներգործել ռուսերեն խոսքի հնչյունական իրականացման վրա՝ առաջացնելով ռուսերեն գրական արտասանությունից որոշակի շեղումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բաղաձայնների արտաբերման ձևերը, ձայնեղության և խլության հակադրության իրականացումը, հնչյունների դիրքային փոփոխությունները, արտասանական լարվածության տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ հայերենի համար բնորոշ հնչյունաբանական առանձնահատկությունները փոխանցվում են ռուսերեն խոսքին։ Այսպիսի երևույթները կարևոր են ոչ միայն տեսական լեզվաբանության, այլև կիրառական տեսանկյունից, քանի որ մայրենի լեզվի ազդեցության բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ երկրորդ լեզվի յուրացման ընթացքում առաջացող արտասանական դժվարությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ռուսերենի՝ որպես օտար կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման մեթոդաբանության մշակման համար, քանի որ հայախոս սովորողների բնորոշ հնչյունական սխալների ճանաչումը թույլ է տալիս մշակել նպատակային վարժություններ և ուղղիչ մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև արժեքավոր է համեմատական հնչյունաբանության տեսանկյունից, քանի որ ռուսերենի և հայերենի բաղաձայնական համակարգերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց կառուցվածքային տարբերությունները և հասկանալ, թե ինչու են որոշ ռուսերեն հնչյուններ կամ հնչյունական հակադրություններ հայախոսների համար ավելի բարդ յուրացվում, քան մյուսները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հնչյունաբաններին, ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, թարգմանիչներին, լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև ռուսերենը որպես երկրորդ լեզու սովորող հայախոսների կրթական գործընթացով զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հայախոսների ռուսերեն խոսքի հնչյունական առանձնահատկությունները որպես երկու լեզվական համակարգերի փոխազդեցության արդյունք և ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես է մայրենի լեզվի հնչյունաբանական կառուցվածքը շարունակում ազդել երկրորդ լեզվի արտասանության վրա։

Culture

Ժողովածուն նվիրված է հայ մեծանուն երգահան, երաժշտագետ, բանահավաք և հոգևորական Կոմիտաս Վարդապետի ծննդյան 100-ամյակին՝ ներկայացնելով նրա կյանքի, ստեղծագործական գործունեության և երաժշտական ժառանգության վերաբերյալ բազմաբնույթ նյութեր։ Հրատարակությունն ընդգրկում է ասույթներ, քաղվածքներ, կենսագրական և մատենագիտական տեղեկություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել հայ ազգային երաժշտական մշակույթի զարգացման գործում Կոմիտասի ունեցած նշանակալի ավանդի մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա երաժշտագիտական հայացքներին, ժողովրդական երգարվեստի նկատմամբ վերաբերմունքին, հայկական երաժշտության ինքնատիպության բացահայտմանն ուղղված գործունեությանը և ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի ձևավորման գործում ունեցած դերին։ Ժողովածուում համադրված նյութերը նպաստում են Կոմիտասի ստեղծագործական անհատականության, գեղագիտական մտածողության և մշակութային գաղափարների ճանաչմանը։ Մատենագիտական տեղեկությունները կարևոր նշանակություն ունեն նրա ստեղծագործությունների, գիտական ուսումնասիրությունների և կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ հրատարակությունների որոնման ու համակարգման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտագործվել գրադարանային, գիտահետազոտական, կրթական և մշակութային գործունեության ընթացքում՝ որպես տեղեկատու և օժանդակ աղբյուր։ Այն նպաստում է կոմիտասյան ժառանգության հանրահռչակմանը, հայ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության նկատմամբ հետաքրքրության խորացմանը, ինչպես նաև ազգային երաժշտական արժեքների պահպանմանն ու ուսումնասիրությանը։ Հրատարակությունը նախատեսված է երաժշտագետների, արվեստաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների, մշակութաբանների, մանկավարժների, ուսանողների և հայ երաժշտական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի առաջին կեսի հայ բանաստեղծության մեջ ազատ ոտանավորի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ավանդական չափածոյի կանոններից աստիճանաբար հեռացող բանաստեղծական կառուցվածքների առաջացումն է և դրանց դերը հայ պոեզիայի նորացման գործընթացում։ Ազատ ոտանավորը դիտարկվում է որպես բանաստեղծական խոսքի կազմակերպման այնպիսի ձև, որտեղ տողի երկարությունը, ռիթմական կառուցվածքը, հանգավորումը և չափական օրինաչափությունները կարող են ենթարկվել ավելի ազատ սկզբունքների՝ պահպանելով ստեղծագործության ներքին ռիթմը և գեղարվեստական ամբողջականությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել արևելահայ և արևմտահայ բանաստեղծական ավանդույթներում տեղի ունեցած փոփոխությունները, դասական տաղաչափական համակարգերի և նոր ձևերի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ազատ բանաստեղծության տարածմանը նպաստած գրական ու մշակութային գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռիթմի վերակազմավորմանը, քանի որ կանոնավոր չափի բացակայությունը չի նշանակում ռիթմի վերացում․ այն կարող է ձևավորվել շարահյուսական կրկնությունների, բառային շեշտադրումների, հնչերանգի, տողատման, դադարների և պատկերային կառուցվածքի միջոցով։ Կարևորվում է նաև բանաստեղծական տողի և նախադասության փոխհարաբերությունը, քանի որ ազատ կառուցվածքում տողատումը կարող է ինքնուրույն արտահայտչական դեր ստանալ և ազդել ստեղծագործության ընթերցման ու իմաստային ընկալման վրա։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել ազատ ոտանավորի կապը ժամանակաշրջանի գրական նորարարությունների և եվրոպական պոեզիայի զարգացման միտումների հետ՝ միաժամանակ բացահայտելով հայկական բանաստեղծական ավանդույթի ներսում դրա ինքնատիպ դրսևորումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև թեմատիկ և պատկերային համակարգի փոփոխություններին՝ պարզաբանելով, թե ինչպես են նոր բանաստեղծական ձևերը հնարավորություն տվել արտահայտելու անհատական ապրումներ, հասարակական փոփոխություններ, քաղաքային կյանքի պատկերներ և ժամանակաշրջանի մշակութային փորձառությունը։ Համեմատական քննության միջոցով հնարավոր է տարբերակել ազատ ոտանավորի տարատեսակները և ցույց տալ անցումը կանոնավոր չափածոյից դեպի առավել ճկուն բանաստեղծական կառուցվածքներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ գրականության պատմության, պոետիկայի, տաղաչափության և համեմատական գրականագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ազատ ոտանավորի նշանակությունը XX դարի առաջին կեսի հայ բանաստեղծական լեզվի և ձևային մտածողության զարգացման մեջ։

History

Աշխատությունը նվիրված է 1917 թվականի ապրիլի 6–12-ին տեղի ունեցած Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն (ՀՅԴ) կուսակցության շրջանային ժողովի գործունեության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա քաղաքական և կազմակերպական նշանակությունը ռուսական հեղափոխական իրադարձությունների համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է ժողովի նախադրյալները՝ Ռուսական կայսրության փլուզում, ազգային-քաղաքական շարժումների ակտիվացում և հայկական քաղաքական ուժերի վերակազմակերպման անհրաժեշտություն։ Գրքում դիտարկվում են ժողովի օրակարգային հիմնական հարցերը՝ կուսակցական կառուցվածքի ամրապնդում, ազգային ինքնավարության գաղափարների ձևակերպում, զինված և քաղաքական պայքարի ռազմավարության հստակեցում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներկայացուցիչների ելույթներին, ընդունված որոշումներին և դրանց ազդեցությանը հետագա քաղաքական զարգացումների վրա՝ հատկապես Անդրկովկասում հայկական քաղաքական ուժերի դիրքավորման տեսանկյունից։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև Դաշնակցության ներքին կազմակերպական գործընթացները և կուսակցության դերը հայկական ազգային շարժման համակարգման գործում 1917 թվականի հեղափոխական իրավիճակում։ Աշխատությունը կարևոր է պատմաբանների և հայ քաղաքական պատմության հետազոտողների համար՝ նպաստելով Դաշնակցության գործունեության այդ շրջանի ավելի խոր ըմբռնմանը։