Армяно-сирийские словарные заметки

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման գործում պետական կարգավորման դերի, մեխանիզմների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է բնակչության սոցիալ-տնտեսական վիճակի վրա ազդող հիմնական գործոններին՝ եկամուտների մակարդակին, զբաղվածությանը, աշխատավարձերին, գնաճին, սոցիալական ապահովությանը, առողջապահությանն ու կրթության հասանելիությանը, ինչպես նաև բնակարանային և այլ կենսական պայմաններին։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են պետության կողմից իրականացվող սոցիալական և տնտեսական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել սոցիալական անհավասարությունը, բարձրացնել բնակչության եկամուտները և ապահովել կյանքի արժանապատիվ պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական պաշտպանության համակարգին, նպաստների և այլ սոցիալական աջակցության ծրագրերին, զբաղվածության խթանմանը, աղքատության կրճատմանը և մարդկային կապիտալի զարգացմանը։ Քննարկվում է նաև պետական բյուջեի և հարկաբյուջետային քաղաքականության նշանակությունը սոցիալական խնդիրների լուծման գործում, ինչպես նաև պետական միջոցների նպատակային և արդյունավետ օգտագործման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը կարևորում է կենսամակարդակի գնահատման ժամանակ ոչ միայն բնակչության դրամական եկամուտների, այլև սոցիալական ծառայությունների հասանելիության, սպառման հնարավորությունների, աշխատանքի որակի, սոցիալական անվտանգության և տարածաշրջանային տարբերությունների համադրումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն հիմնախնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել պետական կարգավորման արդյունավետությունը, այդ թվում՝ աղքատության պահպանվող մակարդակը, եկամուտների անհավասարությունը, աշխատաշուկայի անհամապատասխանությունները, գնաճային ճնշումները և սոցիալական ծրագրերի հասցեականության ու արդյունավետության խնդիրները։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև կենսամակարդակի բարձրացման հնարավոր ուղղություններ՝ արդյունավետ զբաղվածության քաղաքականության կատարելագործում, սոցիալական աջակցության հասցեականության բարելավում, կրթության և առողջապահության ոլորտներում ներդրումների ավելացում, տնտեսական աճի արդյունքների ավելի հավասար բաշխում և սոցիալական պաշտպանության կայուն համակարգի ձևավորում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, սոցիալական քաղաքականության և պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են բնակչության բարեկեցության բարձրացման և սոցիալական զարգացման պետական մեխանիզմներով։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է փրկարարների հոգեկան հուսալիության դրսևորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ արտակարգ և բարձր ռիսկայնության պայմաններում մասնագիտական գործունեության համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այն հոգեբանական գործոնները, որոնք պայմանավորում են փրկարարի՝ բարդ, անորոշ և սթրեսային իրավիճակներում արդյունավետ, արագ և նպատակաուղղված գործելու կարողությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հուզական կայունությանը, սթրեսակայունությանը, ինքնակարգավորմանը, ուշադրության կենտրոնացմանն ու արագ վերակազմակերպմանը, իրավիճակի ճիշտ գնահատմանը, որոշումների կայացմանը և պատասխանատվության զգացմանը։ Աշխատանքում վերլուծվում է նաև հոգեկան հուսալիության կապը մասնագիտական փորձի, պատրաստվածության, ինքնավստահության, թիմային փոխգործակցության և արտակարգ իրավիճակներում վարքի առանձնահատկությունների հետ։ Կարևորվում է այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում երկարատև հոգեբանական լարվածությունը, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, վտանգի առկայությունը կամ անսպասելի իրադարձությունները կարող են ազդել մասնագիտական գործունեության արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու փրկարարների հոգեբանական պատրաստվածության և մասնագիտական հուսալիության գնահատման չափանիշների մասին, ինչպես նաև մշակելու դրանց պահպանման և զարգացման արդյունավետ մոտեցումներ։ Ներկայացվող արդյունքները կարող են կիրառվել փրկարարների մասնագիտական ընտրության, հոգեբանական ախտորոշման, պատրաստման, վերապատրաստման և արտակարգ իրավիճակների ժամանակ հոգեբանական աջակցության կազմակերպման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հոգեբաններին, փրկարարական ծառայությունների մասնագետներին, արտակարգ իրավիճակների կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, մասնագիտական ընտրության մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Literature

Վիլյամ Ֆոլքները XX դարի ամերիկյան գրականության ամենախոշոր ներկայացուցիչներից է, ով հայտնի է իր խոր հոգեբանական վերլուծություններով, բարդ կառուցվածքով և մարդկային գիտակցության բազմաշերտ ներկայացմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները հիմնականում կապված են ԱՄՆ-ի հարավային նահանգների կյանքի, պատմության, սոցիալական հակասությունների և մարդկային ճակատագրերի հետ։ Ֆոլքները ստեղծել է իր սեփական գրական աշխարհը՝ Յոկնապատոֆա կոմսությունը, որտեղ տեղի ունեցող իրադարձությունների միջոցով ներկայացրել է մարդկային բնույթի, մեղքի, հիշողության և ժամանակի խնդիրները։ Նրա ստեղծագործություններում առանձնահատուկ տեղ ունեն «Ձայնը և ցասումը», «Երբ ես մահանում էի», «Աբսալոմ, Աբսալոմ» վեպերը, որտեղ հեղինակը օգտագործում է գիտակցության հոսքի տեխնիկան՝ ներկայացնելով իրադարձությունները տարբեր կերպարների ներքին տեսանկյունից։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ընթերցողին խորապես ներթափանցել հերոսների հոգեբանության մեջ և հասկանալ նրանց վարքագծի պատճառները։ Ֆոլքները հաճախ անդրադառնում է անցյալի ծանր ազդեցությանը ներկայի վրա՝ ցույց տալով, որ մարդու ճակատագիրը մեծապես ձևավորվում է պատմական և ընտանեկան ժառանգությամբ։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեմաներից են մեղքը և պատասխանատվությունը, սոցիալական անհավասարությունը, ռասայական հակասությունները և մարդկային հոգու բարդությունը։ Ֆոլքները նաև կարևորում է ժամանակի ոչ գծային ընկալումը՝ ցույց տալով, որ անցյալը, ներկան և ապագան հաճախ խառնվում են մարդու գիտակցության մեջ։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է առևտրական ծառայությունների արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատանքում առևտրական ծառայությունները դիտարկվում են որպես տնտեսության կարևորագույն ոլորտներից մեկը, որը միավորում է ապրանքների իրացման, սպառողների սպասարկման, վաճառքի կազմակերպման և շուկայական պահանջարկի բավարարման գործընթացները։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք ազդում են առևտրական ծառայությունների որակի և արդյունավետության վրա, ինչպես նաև ներկայացնել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սպառողների պահանջարկի և վարքագծի փոփոխություններին, սպասարկման մշակույթին, ապրանքների տեսականու ձևավորմանը, գնային քաղաքականությանը, վաճառքի կազմակերպմանը և ժամանակակից տեղեկատվական ու թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ ՀՀ տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել նաև մրցակցության մակարդակը, առևտրային կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետությունը, աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածությունը, սպասարկման արագությունն ու մատչելիությունը, ինչպես նաև սպառողների բավարարվածության մակարդակը։ Աշխատանքը կարևորում է առևտրական ծառայությունների արդյունավետության գնահատման տնտեսական ցուցանիշները և դրանց բարելավման մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով ինչպես ձեռնարկությունների շահութաբերությունը, այնպես էլ սպառողների համար ստեղծվող արժեքը։ Քննարկվում են նաև էլեկտրոնային առևտրի, անկանխիկ վճարումների, թվային մարքեթինգի և հաճախորդների սպասարկման ժամանակակից մեթոդների ազդեցությունը ոլորտի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքում հնարավոր է առանձնացնել այն հիմնական խնդիրները, որոնք սահմանափակում են առևտրական ծառայությունների արդյունավետությունը Հայաստանում, և առաջարկել դրանց հաղթահարման ուղղություններ՝ ծառայությունների որակի բարձրացում, կառավարման կատարելագործում, նոր տեխնոլոգիաների ներդրում, անձնակազմի մասնագիտական զարգացում և հաճախորդների պահանջներին առավել արագ ու ճկուն արձագանքում։

History

Աշխատությունը նվիրված է Թանահատ-Գլաձոր պատմամշակութային համալիրին՝ դրա տեղադրությանը, հնագիտական պեղումների արդյունքներին և տարածքում պահպանված վիմագիր արձանագրությունների ուսումնասիրությանը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել միջնադարյան Հայաստանի կարևոր հոգևոր և մշակութային կենտրոններից մեկի պատմական զարգացման, կառուցապատման և հասարակական նշանակության մասին։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված ճարտարապետական մնացորդները, շինարարական տարրերը, կենցաղային նյութերը և այլ գտածոները կարևոր աղբյուր են բնակավայրի ու վանական համալիրի գործունեության տարբեր փուլերը վերականգնելու համար։ Հատկապես արժեքավոր են վիմագիր արձանագրությունները, որոնք պատմական տեղեկություններ են հաղորդում կառույցների հիմնադրման, վերանորոգման, նվիրատվությունների, հողային սեփականության և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Դրանք միաժամանակ կարևոր սկզբնաղբյուր են միջնադարյան հայոց լեզվի, անձնանունների, տեղանունների և գրային մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ համալիրի տեղադրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու դրա ընտրության աշխարհագրական և պատմական պայմանները, ինչպես նաև կապը շրջակա բնակավայրերի և տարածաշրջանի այլ մշակութային կենտրոնների հետ։ Պեղումների և վիմագրական նյութերի համադրումը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հուշարձանի կառուցապատման ժամանակագրության, գործառույթի և պատմական նշանակության մասին։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է նաև հուշարձանի մշակութային ժառանգության պահպանության խնդիրը, քանի որ նման համալիրները ոչ միայն հնագիտական արժեք ունեն, այլև հանդիսանում են Հայաստանի միջնադարյան հոգևոր, կրթական և մշակութային կյանքի կարևոր վկայություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմաբանների, հնագետների, ճարտարապետության պատմությամբ և վիմագրությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև հայկական միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրողների համար։

Technology

Կոմպիլյատորի արդյունավետ օպտիմալացումների ավտոմատ ընտրության մեթոդը՝ հիմնված Պարետո-դոմինացման վրա, վերաբերում է բազմաչափ օպտիմիզացիայի մոտեցմանը, որտեղ տարբեր հակասական չափանիշներ՝ կատարման արագություն, հիշողության օգտագործում, էներգիայի սպառում և կոդի չափ, միաժամանակ գնահատվում են՝ առանց մեկ միասնական նպատակային ֆունկցիայի կրճատման։ Այս մեթոդի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ օպտիմալ լուծումների բազմությունը ձևավորում է Պարետո-օպտիմալ ճակատ (Pareto front), որտեղ յուրաքանչյուր լուծում լավագույնն է որոշ չափանիշների համադրության մեջ, բայց չի կարող բարելավվել մեկ ցուցանիշով առանց մյուսների վատթարացման։ Կոմպիլյատորի օպտիմալացման համատեքստում սա թույլ է տալիս ավտոմատ կերպով ընտրել տարբեր օպտիմալացման անցումներ (optimization passes), ինչպիսիք են ցիկլերի unfold-ումը, inline-ացումը, dead code elimination-ը և register allocation-ը՝ կախված կոնկրետ կիրառման պահանջներից։ Մեթոդը սովորաբար ներառում է որոնման տարածքի մոդելավորում, որտեղ տարբեր օպտիմալացման հաջորդականություններ գնահատվում են փորձարարական կամ մոդելային կատարման միջոցով, իսկ արդյունքները դասակարգվում են ըստ Պարետո-դոմինացման սկզբունքի։ Ալգորիթմական իրականացման համար հաճախ կիրառվում են էվոլյուցիոն ալգորիթմներ, գենետիկ ծրագրավորում կամ բազմաչափ heuristic որոնման մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս արդյունավետ ուսումնասիրել մեծ կոմբինատորիկ տարածքը։ Այս մոտեցման առավելությունն այն է, որ այն ապահովում է կոմպիլյատորի հարմարեցում կոնկրետ սարքաշարի և կիրառման պահանջներին՝ առանց ձեռքով կարգավորման անհրաժեշտության։ Միաժամանակ մարտահրավերներ են առաջանում հաշվարկային բարդության, չափանիշների ճիշտ ձևակերպման և չափումների կայունության ապահովման հետ կապված, քանի որ տարբեր պլատֆորմներում նույն օպտիմալացումը կարող է տարբեր արդյունքներ տալ։ Ընդհանուր առմամբ, Պարետո-դոմինացման վրա հիմնված ավտոմատ օպտիմալացման մեթոդները համարվում են ժամանակակից կոմպիլյատորների նախագծման կարևոր ուղղություն, որը միավորում է ծրագրային ինժեներիան, արհեստական բանականությունը և բազմաչափ օպտիմիզացիայի տեսությունը։