Արտակարգ իրավիճակների և քաղաքացիական պաշտպանության հիմնահարցեր

Pedagogy

Լոգոպեդական և հատուկ մանկավարժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բաց օրգանական ռինոլալիա ունեցող երեխաների կապակցված խոսքի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը մինչվիրահատական շրջանում։ Քննության են առնվում խոսքային զարգացման խանգարումների դրսևորումները, խոսքի հնչյունային և հաղորդակցական կողմերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև երեխայի խոսքային կարողությունների ձևավորման վրա անատոմիական առանձնահատկությունների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի հարստացմանը, քերականական կառուցվածքների յուրացմանը, մտքերի հաջորդական ու հասկանալի ձևակերպմանը և պատմողական խոսքի զարգացմանը։ Վերլուծվում են երեխաների խոսքային կարողությունների գնահատման, անհատական առանձնահատկությունների բացահայտման և համապատասխան լոգոպեդական աշխատանքի կազմակերպման մեթոդական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև մինչվիրահատական փուլում իրականացվող շտկողական աշխատանքի նպատակները, վարժությունների ընտրության սկզբունքները և երեխայի հաղորդակցական ակտիվության խթանման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու վաղ և նպատակային լոգոպեդական միջամտության նշանակությունը հետագա խոսքային վերականգնման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լոգոպեդիայի, հատուկ մանկավարժության, խոսքի զարգացման և մանկական վերականգնողական աշխատանքի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց Արևելից կողմերի պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով «Աշխարհացոյց» կարևորագույն միջնադարյան աշխարհագրական աղբյուրի տեղեկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում և վերլուծվում են Հայաստանի արևելյան շրջանների աշխարհագրական դիրքը, վարչական ու տարածքային բաժանումները, բնակավայրերը, գավառները, բնական սահմանները և տարածաշրջանի պատմական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը փորձում է «Աշխարհացոյց»-ում պահպանված տեղեկությունները համադրել պատմական և աշխարհագրական այլ տվյալների հետ՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ուսումնասիրվող տարածքների տեղագրության և պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեղանունների, տարածքային սահմանների և դրանց հնարավոր նույնականացման հարցերին, ինչը կարևոր նշանակություն ունի վաղ և միջնադարյան Հայաստանի պատմական քարտեզագրության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը արժեքավոր նյութ է հայ ժողովրդի պատմության, պատմական աշխարհագրության, քարտեզագրության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել ինչպես մասնագետների ու հետազոտողների, այնպես էլ Հայաստանի պատմական տարածքների ու միջնադարյան աշխարհագրական պատկերացումների նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է մետաղական և օքսիդային բաղադրիչներ պարունակող համակարգերում միկրո- և նանոկառուցվածքային կոմպոզիտային նյութերի ձևավորման մեխանաքիմիական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մեխանիկական ազդեցության պայմաններում պինդ ֆազերում ընթացող կառուցվածքային և ֆազային փոփոխություններն են, որոնց արդյունքում հնարավոր է ստանալ սկզբնական բաղադրիչներից էապես տարբերվող հատկություններով կոմպոզիտային համակարգեր։ Քննվում է ինտենսիվ մեխանիկական մշակման ազդեցությունը մասնիկների չափերի, բյուրեղային կառուցվածքի, միջֆազային սահմանների, կառուցվածքային անկատարությունների և բաղադրիչների փոխազդեցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մետաղ–օքսիդ և օքսիդ–օքսիդ տիպի համակարգերում ընթացող գործընթացների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելու դրանց կառուցվածքագոյացման առանձնահատկությունները և վերջնական նյութի հատկությունների ձևավորման հիմնական գործոնները։ Մեխանաքիմիական ազդեցության ընթացքում նյութերի մանրացումը և ինտենսիվ խառնուրդը կարող են մեծացնել բաղադրիչների շփման մակերեսը և նպաստել նոր ֆազերի կամ մետաստաբիլ կառուցվածքային վիճակների առաջացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է ստացված նյութերի ֆազային կազմի, միկրոկառուցվածքի, մասնիկների չափային բաշխման և ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի ուսումնասիրությունը։ Տարբեր կառուցվածքային մակարդակների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե միկրո- և նանոմասշտաբային փոփոխություններն ինչպես են արտահայտվում կոմպոզիտների մակրոսկոպիկ հատկություններում։ Ուսումնասիրվում են նաև սկզբնական բաղադրիչների բնույթի և դրանց փոխադարձ ֆիզիկաքիմիական համապատասխանության ազդեցությունները ձևավորվող կոմպոզիտային համակարգի կառուցվածքի վրա։ Առանձին նշանակություն ունի կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ ստացված նյութերի մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական կամ այլ գործառական բնութագրերը մեծապես պայմանավորված են դրանց ֆազային կազմով և ներքին կառուցվածքով։ Նման հետազոտությունները կարևոր են նոր սերնդի կոմպոզիտների նախագծման համար, որտեղ պահանջվող հատկությունները հնարավոր է ձևավորել նյութի բաղադրության և կառուցվածքային վիճակի նպատակային ընտրությամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյութագիտության, պինդ մարմնի քիմիայի, մեխանաքիմիայի և նանոտեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ բազմաբաղադրիչ կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքագոյացման մեխանիզմների և հատկությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացման նպատակով։

Medicine

Ստոմատոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պարոդոնտիտի համալիր բուժման շրջանակում ատամների դեպուլպացիայի և ընտրողական հղկման կիրառման հարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պարոդոնտալ հյուսվածքների ախտահարման պայմաններում ատամների ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները, ծամողական ծանրաբեռնվածության անհավասար բաշխումը և դրանց ազդեցությունը բուժման ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դեպուլպացիայի կիրառման ցուցումներին և դրա տեղին համալիր բուժական միջոցառումների համակարգում։ Վերլուծվում է ընտրողական հղկման նշանակությունը ատամների օկլյուզիոն հարաբերությունների կարգավորման, գերծանրաբեռնվածության նվազեցման և ծամողական ուժերի առավել հավասարակշռված բաշխման տեսանկյունից։ Քննարկվում են բուժման մեթոդների ընտրության կլինիկական չափանիշները, դրանց համակցումը պարոդոնտիտի պահպանողական, վիրաբուժական և օրթոպեդիկ բուժման այլ միջոցների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր միջամտությունների դերը ատամների ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման և պարոդոնտալ հյուսվածքների բուժման արդյունավետության բարձրացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ստոմատոլոգների, պարոդոնտոլոգների և օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայի ոլորտի մասնագետների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը նվիրված է գյուղական գրադարանի գործունեության փորձի ներկայացմանը և կոլտնտեսային տնտեսության զարգացմանը գրադարանային ու տեղեկատվական աշխատանքի միջոցով աջակցելու հնարավորությունների լուսաբանմանը։ Նյութը հիմնված է Շամշադինի շրջանի Ղրղի գյուղական գրադարանի գործնական աշխատանքի վրա և ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էր գրադարանը ներգրավվել գյուղի տնտեսական ու հասարակական կյանքում՝ գյուղատնտեսության վերաբերյալ մասնագիտական գրականությունը հասցնելով կոլտնտեսականներին, արտադրության կազմակերպիչներին և գյուղատնտեսական մասնագետներին։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրքային ֆոնդերի նպատակային օգտագործման, ընթերցողների պահանջներին համապատասխան գրականության ընտրության և գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածման կազմակերպման վրա։ Ներկայացվում են աշխատանքի այն ձևերը, որոնց միջոցով հնարավոր էր ընթերցողներին ծանոթացնել բուսաբուծության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական տեխնիկայի, աշխատանքի կազմակերպման և արտադրական փորձի վերաբերյալ հրատարակություններին։ Կարևորվում է գրադարանավարի կապը կոլտնտեսության աշխատողների և մասնագետների հետ, քանի որ նրանց գործնական պահանջների ուսումնասիրությունը հնարավորություն էր տալիս առավել նպատակային կազմակերպել գրականության ընտրությունը և տեղեկատվական սպասարկումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ գրադարակների, մատենագիտական տեսությունների, ընթերցանությունների, զրույցների և տեղեկատվական այլ միջոցառումների կազմակերպմանը, որոնք նպաստում էին գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը։ Գրադարանը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման և տրամադրման հաստատություն, այլև որպես գյուղի արտադրական ու մշակութային կյանքին մասնակցող տեղեկատվական կենտրոն։ Դիտարկվում է առաջավոր գյուղատնտեսական փորձի տարածման նշանակությունը՝ մասնագիտական գրականության և համապատասխան տեղեկատվական նյութերի միջոցով կոլտնտեսականներին նոր մեթոդների, աշխատանքի կազմակերպման ձևերի և արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունների մասին տեղեկություններ հաղորդելու տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև անհատական աշխատանքը ընթերցողների հետ, երբ գրականության ընտրությունը կատարվում է տվյալ աշխատողի մասնագիտության, զբաղվածության և արտադրական խնդիրների հաշվառմամբ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն էր տալիս գրադարանային սպասարկումն առավել սերտորեն կապել գյուղատնտեսական աշխատանքի առօրյա պահանջների հետ։ Հրատարակության մեջ ներկայացվող փորձը կարևոր է նաև գրադարանագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանում գյուղական գրադարաններին վերապահված կրթական, տեղեկատվական, գաղափարական և հասարակական գործառույթները։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե ինչ մեթոդներով էին գրադարանները համագործակցում գյուղատնտեսական կազմակերպությունների հետ, ինչպես էին ձևավորում թեմատիկ գրքային ֆոնդերը և ինչպիսի միջոցներով էին փորձում բարձրացնել մասնագիտական գրականության օգտագործման արդյունավետությունը։ Ղրղի գյուղական գրադարանի օրինակով ներկայացված աշխատանքային փորձը կարող էր ծառայել նաև որպես մեթոդական օրինակ այլ գյուղական գրադարանների համար՝ նպաստելով ընթերցողների սպասարկման և արտադրական թեմաներով տեղեկատվական աշխատանքի կատարելագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, գյուղական մշակութային հաստատությունների պատմության, խորհրդային Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական կյանքի և գյուղատնտեսական տեղեկատվության տարածման պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, գրադարանավարների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Հունաստանի միջև հարաբերությունների ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն հակասություններին, որոնք զարգացել են երկու պետությունների դաշնակցային համագործակցության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն երևույթն է, երբ ընդհանուր ռազմաքաղաքական համակարգի շրջանակում համագործակցող պետությունների միջև միաժամանակ պահպանվում կամ խորանում են երկկողմ տարաձայնություններն ու շահերի բախումները։ Քննվում են հարաբերությունների քաղաքական, ռազմավարական և դիվանագիտական բաղադրիչները, դրանց փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում և միջազգային միջավայրի ազդեցությունը երկկողմ փոխհարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Կիպրոսի խնդրին, Էգեյան ծովի հետ կապված տարաձայնություններին, տարածքային և իրավական հարցերին, օդային ու ծովային տարածքների վերաբերյալ հակասություններին և անվտանգության տարբեր ընկալումներին՝ որպես հարաբերությունների լարվածության հիմնական թեմաների։ Ուսումնասիրվում է նաև Հյուսիսատլանտյան դաշինքի շրջանակում երկու երկրների փոխգործակցությունը՝ պարզելու համար, թե ընդհանուր դաշնակցային պարտավորությունները ինչպես են համատեղվել ազգային շահերի և երկկողմ մրցակցության հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Սառը պատերազմի միջազգային համակարգի ազդեցության վերլուծությունը, քանի որ երկու պետությունների ռազմավարական նշանակությունը պայմանավորում էր նրանց հարաբերությունների նկատմամբ արտաքին դերակատարների շարունակական հետաքրքրությունը։ Դիտարկվում են դիվանագիտական ճգնաժամերի, բանակցային գործընթացների և հարաբերությունների հարաբերական մեղմացման փուլերը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել մրցակցության և համագործակցության հերթագայման օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել երկու երկրների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, անվտանգության պատկերացումները և տարածաշրջանային ռազմավարությունները՝ առանց կողմերից որևէ մեկի դիրքորոշմանը գնահատողական առավելություն տալու։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային կազմակերպությունների և դաշնակից պետությունների միջնորդական կամ զսպող դերակատարությանը տարբեր ճգնաժամային փուլերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային հարաբերությունների պատմության, դաշինքների տեսության և տարածաշրջանային անվտանգության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են ռազմաքաղաքական դաշինքի անդամների միջև համագործակցությունը և երկարատև հակասությունները գոյակցել նույն միջազգային համակարգի շրջանակում։