Աստվածապաշտությունը Հայոց ուղղափառ եկեղեցում

Other Subjects

Գրականագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է հերոսական ժամանակաշրջանի գրական գործչի ստեղծագործական ժառանգության, հասարակական գործունեության և իր ժամանակի գաղափարական ու մշակութային միջավայրի հետ ունեցած կապերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակի աշխարհայացքի ձևավորման նախադրյալները, նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեմաները, գաղափարական ուղղվածությունը և պատմական իրադարձությունների արտացոլման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հերոսության, հայրենասիրության, ազգային ինքնագիտակցության, պայքարի, ազատության և հասարակական պատասխանատվության գաղափարների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Վերլուծվում են գրական կերպարների կառուցման սկզբունքները, լեզվաոճական առանձնահատկությունները, պատմական իրականության և գեղարվեստական պատկերման փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում է նաև գրական գործչի դերը ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային կյանքում, նրա ստեղծագործությունների ազդեցությունը ընթերցողական միջավայրի և գրական հետագա զարգացումների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գրողի գործունեությունը դիտարկել ոչ միայն գրական, այլև պատմական ու հասարակական լայն համատեքստում՝ բացահայտելով ստեղծագործության և ժամանակաշրջանի փոխազդեցությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Գիրքը նվիրված է Աղվանից, կամ Գանձասարի կաթողիկոսության պատմությանը XVII-XIX դարերում՝ ներկայացնելով նրա հոգևոր, քաղաքական, վարչական և մշակութային գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է կաթողիկոսության դերը տարածաշրջանի հայկական համայնքների և հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում, ինչպես նաև նրա հարաբերությունները Հայոց եկեղեցու այլ նվիրապետական կենտրոնների, տեղական իշխանությունների և տարբեր քաղաքական ուժերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Գանձասարի վանքի՝ որպես հոգևոր և մշակութային կարևոր կենտրոնի նշանակությանը, կաթողիկոսական աթոռի իրավասության տարածքին և դրա պահպանման ու ընդլայնման հետ կապված խնդիրներին։ Քննարկվում են XVII-XVIII դարերի ընթացքում տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, պարսկական և հետագայում ռուսական իշխանությունների ազդեցությունը, տեղական իշխանական տների ու հոգևոր առաջնորդների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև կաթողիկոսության դիրքի փոփոխությունները։ Առանձին տեղ է հատկացվում կաթողիկոսների գործունեությանը, նրանց վարչական և եկեղեցական քաղաքականությանը, թեմերի կառավարմանը, հոգևորականության պատրաստմանը և եկեղեցական կառույցների պահպանմանը։ Գիրքը կարևոր տեղեկություններ է ներկայացնում նաև վանական համալիրների, եկեղեցաշինության, ձեռագրական ժառանգության, կրթության և մշակութային կյանքի մասին՝ ցույց տալով, թե ինչպես է կաթողիկոսությունը նպաստել հայկական ինքնության և հոգևոր ավանդույթների պահպանմանը տարածաշրջանում։ XIX դարի իրադարձությունների համատեքստում ուսումնասիրվում են կաթողիկոսության կարգավիճակի և գործունեության փոփոխությունները, նոր վարչաքաղաքական պայմանները և այն գործընթացները, որոնք հանգեցրին նրա պատմական դերակատարության վերափոխմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն եկեղեցական պատմության, այլև Արցախի և Արևելյան Հայաստանի քաղաքական, սոցիալական ու մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, եկեղեցագիտության և կրոնագիտության մասնագետների, մշակութաբանների, ձեռագրագետների, ուսանողների և տարածաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Հրատարակությունը Կովկասյան հակատուբերկուլոզային ընկերության Երևանի բաժանմունքի 1913 թվականի գործունեության հաշվետվությունն է, որը ներկայացնում է XX դարի սկզբին տուբերկուլոզի դեմ պայքարի կազմակերպման և հասարակական առողջապահական նախաձեռնությունների պատմական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են բաժանմունքի գործունեության հիմնական ուղղությունները, բնակչության առողջության պահպանմանն ուղղված միջոցառումները և տուբերկուլոզի տարածման կանխարգելման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բժշկական օգնության կազմակերպմանը, հիվանդության վերաբերյալ բնակչության իրազեկմանը, սանիտարահիգիենիկ գիտելիքների տարածմանը և հասարակական կազմակերպությունների մասնակցությանը առողջապահական աշխատանքներին։ Հաշվետվությունը կարող է տեղեկություններ պարունակել բաժանմունքի կազմակերպական կառուցվածքի, անդամակցության, իրականացված միջոցառումների, ֆինանսական միջոցների հավաքագրման և օգտագործման, ինչպես նաև բարեգործական նախաձեռնությունների վերաբերյալ։ Կարևորվում են տվյալ ժամանակաշրջանի բժշկասանիտարական պայմանները, տուբերկուլոզի դեմ պայքարի հասարակական նշանակությունը և բժշկական հաստատությունների ու բարեգործական կազմակերպությունների համագործակցության հնարավորությունները։ Հրատարակությունը պատմական արժեք է ներկայացնում Երևանի և Կովկասի առողջապահական համակարգերի զարգացման, հասարակական բժշկության ձևավորման և վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր XX դարի սկզբի առողջապահական գործունեության կազմակերպական և սոցիալական կողմերի հետազոտության ընթացքում։ Հաշվետվությունը կարող է օգտակար լինել բժշկության պատմաբանների, համաճարակաբանների, առողջապահության կազմակերպման մասնագետների, սոցիալական պատմության հետազոտողների, արխիվագետների և Հայաստանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ստորին ծնոտի ատամնաշարի սահմաններում տեղակայված կոտրվածքների բուժման ժամանակ կիրառվող ժամանակակից մոտեցումների և դրանց կլինիկական արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վնասված հատվածի անատոմիական ամբողջականության, ծնոտի կայունության և բնական գործառույթների վերականգնման խնդիրներն են՝ հաշվի առնելով ատամների, փափուկ հյուսվածքների և բերանի խոռոչի ընդհանուր վիճակի նշանակությունը։ Քննվում են նման վնասվածքների կլինիկական առանձնահատկությունները, ախտորոշման սկզբունքները և պատկերային հետազոտությունների դերը կոտրվածքի տեղակայման, բնույթի ու ոսկրային հատվածների փոխադարձ դիրքի գնահատման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ատամնաշարի շրջանում առաջացող կոտրվածքների առանձնահատկություններին, քանի որ վնասվածքը կարող է միաժամանակ ազդել ծնոտի մեխանիկական կայունության, կծվածքի, ծամողական գործառույթի և հարակից ատամների վիճակի վրա։ Ուսումնասիրվում են բուժման տարբեր ռազմավարությունների ընտրության ընդհանուր չափանիշները՝ կախված վնասվածքի բնույթից, տեղակայումից, ոսկրային հատվածների տեղաշարժից և հիվանդի կլինիկական վիճակից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ֆիքսման և կայունացման մոտեցումների գնահատումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ոսկրային միացման համար նպաստավոր պայմաններ և հնարավորինս պահպանել ծնոտի ֆունկցիոնալ հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բուժման ընթացքում կծվածքի ճիշտ հարաբերակցության պահպանման, բերանի խոռոչի վիճակի վերահսկման և հետբուժական վերականգնման նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր բուժական մոտեցումների արդյունքները՝ գնահատելով ապաքինման ընթացքը, ֆունկցիոնալ վերականգնումը և բարդությունների ընդհանուր հաճախականությունը։ Նոր մոտեցումների ուսումնասիրությունը կապված է բուժման արդյունավետության բարձրացման, հիվանդի վերականգնման ժամանակահատվածի բարելավման և ծնոտի բնական կառուցվածքի ու գործառույթի առավել լիարժեք պահպանման ձգտման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դիմածնոտային վիրաբուժության, վնասվածքաբանության, ստոմատոլոգիայի և ճառագայթային ախտորոշման մոտեցումները՝ ստորին ծնոտի կոտրվածքների բուժման հնարավորությունների գիտական գնահատման նպատակով։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսային հատվածում՝ տեխնածին ազդեցության պայմաններում ձևավորվող ջրային ռեսուրսների որակի և դրանց գյուղատնտեսական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուշադրության կենտրոնում Դեբեդ գետն է և նրա հիմնական վտակները՝ Փամբակը, Ձորագետը և Շնողը, որոնց ջրերի քիմիական կազմի, ոռոգման հատկությունների և էկոլոգիական վիճակի փոփոխությունները դիտարկվում են տարբեր տարածքային ու սեզոնային պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ տվյալ գետավազանը գտնվում է արդյունաբերական գործունեության և բնակավայրերի ազդեցության ներքո, ինչի հետևանքով ջրային համակարգ կարող են ներթափանցել տարբեր քիմիական աղտոտիչներ, այդ թվում՝ ծանր մետաղներ և հանքային միացություններ։ Հետազոտության շրջանակում ջրերի նմուշառումն իրականացվել է նախապես ընտրված դիտակետերում՝ հնարավորություն տալով գնահատել ջրի քիմիական կազմի փոփոխությունները գետերի հոսքի ուղղությամբ և տարվա տարբեր եղանակներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի հանքայնացման աստիճանին, իոնային կազմին, միջավայրի ռեակցիային, ծանր մետաղների պարունակությանը և այնպիսի ցուցանիշներին, որոնք որոշիչ նշանակություն ունեն ոռոգման համար ջրի պիտանիությունը գնահատելիս։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև ջրի որակի ազդեցության ուսումնասիրությունը հողի սննդատարրերի ռեժիմի, կենսաբանական ակտիվության և միկրոտարրերի պարունակության վրա։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ջրային ռեսուրսների վիճակը դիտարկել ոչ միայն որպես հիդրոքիմիական խնդիր, այլև որպես գյուղատնտեսական և էկոլոգիական անվտանգության հարց։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ տեխնածին ազդեցության պայմաններում ջրի որակը կարող է էականորեն փոփոխվել գետի տարբեր հատվածներում, իսկ աղտոտիչների կոնցենտրացիաները կարող են պայմանավորված լինել ինչպես արդյունաբերական գործունեությամբ, այնպես էլ հոսքի սեզոնային տատանումներով։ Ջրի հոսքի նվազման ժամանակ որոշ նյութերի հարաբերական պարունակության աճը կարող է մեծացնել դրանց ազդեցությունը ոռոգվող հողերի և գյուղատնտեսական արտադրության վրա։ Հատկապես կարևոր է ծանր մետաղների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց կուտակումը ջրային և հողային համակարգերում կարող է երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռության և գյուղատնտեսական հողերի բերրիության վրա։ Աշխատանքը միաժամանակ ընդգծում է, որ աղտոտված ոռոգման ջրի օգտագործումը կարող է հանգեցնել հողի սննդային ռեժիմի փոփոխությունների, մասնավորապես՝ շարժուն ազոտի, ֆոսֆորի և կալիումի պարունակության նվազման, ինչն իր հերթին կարող է անդրադառնալ հողի բերրիության վրա։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն համադրում է ջրի քիմիական վերլուծությունը, ոռոգման հատկությունների գնահատումը և ջրային ռեսուրսների ազդեցությունը հողային էկոհամակարգերի վրա՝ ձևավորելով խնդրի համալիր պատկեր։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Լոռու մարզի բնապահպանական խնդիրների ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել ջրային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսական հողերի պահպանության, արդյունաբերական աղտոտման վերահսկման և բնապահպանական քաղաքականության մշակման ոլորտներում։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում էկոլոգիայի, ագրոէկոլոգիայի, հիդրոքիմիայի, բնապահպանության, հողագիտության և ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողների և հետազոտողների համար։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տարածական ձողային կառուցվածքների լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակի համակարգչային մոդելավորմանը և դրանց օպտիմալ նախագծման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բարդ ինժեներական կառույցների մեխանիկական վարքագծի հաշվարկային մոտեցումները՝ հիմնված վերջավոր տարրերի մեթոդի և մատրիցային վերլուծության վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են արտաքին բեռնվածությունների ազդեցության տակ կառուցվածքների կայունությունը, դեֆորմացիաների բաշխումը և կրողունակության սահմանները՝ նպատակ ունենալով ապահովել առավել արդյունավետ և անվտանգ նախագծային լուծումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիմալացման ալգորիթմներին, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել նյութատարածությունը՝ պահպանելով պահանջվող ամրության և կոշտության ցուցանիշները։ Քննարկվում են նաև համակարգչային մոդելավորման կիրառությունները շինարարական և ինժեներական նախագծման գործընթացներում՝ ընդգծելով դրանց դերը ժամանակակից կառուցվածքային վերլուծության և նախագծման ավտոմատացման մեջ։