Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги:Техника: Информационный указатель (1978, Март)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ուսանողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և մասնագետների համար։ Ցանկում ներառված են մեքենաշինությանը, էլեկտրատեխնիկային, էլեկտրոնիկային, շինարարությանը, էներգետիկային, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման արդի ուղղությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։
Updated: 2026-09-23Biology
Изучение полиморфизма генов IGF-I, ADRB3, ВMP-15 и их ассоциативного влияния на продуктивные и репродуктивные качества овец иранской породы белучи
Աշխատությունը նվիրված է ոչխարների իրանական բելուչի ցեղի մոտ IGF-I, ADRB3 և BMP-15 գեների պոլիմորֆիզմի ուսումնասիրությանը և այդ գենետիկական տարբերակների հնարավոր կապերի բացահայտմանը կենդանիների արտադրողական ու վերարտադրողական հատկանիշների հետ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե գեների տարբեր ալելային և գենոտիպային ձևերն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ ոչխարների աճի, զարգացման, մթերատվության և վերարտադրողական ցուցանիշների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նշված գեների կենսաբանական գործառույթները և դրանց մասնակցությունը կենդանու օրգանիզմում աճի, նյութափոխանակության, ճարպային հյուսվածքի ձևավորման, ձվարանների գործունեության և պտղաբերության կարգավորման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գենետիկական պոլիմորֆիզմի հայտնաբերմանը և դրա տարածվածության գնահատմանը ուսումնասիրվող ոչխարների պոպուլյացիայում։ Դրա համար կարող են կիրառվել մոլեկուլագենետիկական մեթոդներ, որոնց միջոցով որոշվում են գենոտիպերը, ալելների հաճախականությունները և ուսումնասիրվող գեների տարբերակների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև գենետիկական տվյալների համադրումը կենդանիների ֆենոտիպային ցուցանիշների հետ։ Արտադրողական հատկանիշների շրջանակում կարող են գնահատվել կենդանի զանգվածը, աճի ինտենսիվությունը, մարմնակազմության և մթերատվության որոշ ցուցանիշներ, իսկ վերարտադրողական հատկությունների դեպքում՝ սեռական հասունությունը, պտղաբերությունը, բազմածինությունը, գառների ստացման ցուցանիշները և վերարտադրողական ցիկլի հետ կապված այլ բնութագրեր։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում BMP-15 գենի հնարավոր կապը ոչխարների ձվազատման և բազմածնության հետ, քանի որ այս գենը կարևոր դեր ունի ձվարանների ֆունկցիայի և ֆոլիկուլների զարգացման կարգավորման գործընթացներում։ IGF-I գենի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու աճի և նյութափոխանակության հետ կապված գենետիկական գործոնների դերը, իսկ ADRB3 գենի տարբերակների վերլուծությունը կարող է տեղեկատվություն տրամադրել էներգետիկ նյութափոխանակության և ճարպային հյուսվածքի կարգավորման հետ հնարավոր կապերի վերաբերյալ։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է ոչ միայն առանձին գեների ազդեցության գնահատումը, այլև դրանց համակցված կամ ասոցիատիվ ազդեցության ուսումնասիրությունը, ինչը կարող է բացահայտել տարբեր գենետիկական գործոնների փոխկապակցված ազդեցությունը կենդանիների տնտեսական նշանակություն ունեցող հատկանիշների վրա։ Ստացված տվյալների վիճակագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու այն գենոտիպերը կամ գենետիկական տարբերակները, որոնք կարող են կապված լինել ավելի բարձր արտադրողական կամ վերարտադրողական ցուցանիշների հետ։ Այսպիսի հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն մոլեկուլային գենետիկայի և ընտրասերման համար, քանի որ գենետիկական մարկերների հայտնաբերումը կարող է ապագայում օգտագործվել նպատակային սելեկցիոն ծրագրերի մշակման և արժեքավոր գենետիկական հատկանիշների պահպանման ու տարածման համար։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել միջավայրի, կերակրման, պահվածքի և այլ ոչ գենետիկական գործոնների ազդեցությունը, որպեսզի հայտնաբերված կապերը ճիշտ մեկնաբանվեն և առանձնացվեն շրջակա պայմանների ազդեցությունից։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել բելուչի ցեղի գենետիկական առանձնահատկությունների առավել խոր ուսումնասիրությանը, ոչխարների արտադրողական և վերարտադրողական ներուժի գնահատմանը և ցեղի բարելավման գիտականորեն հիմնավորված մեթոդների զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գենետիկներին, կենդանաբույծներին, անասնաբույժներին, գյուղատնտեսական կենսատեխնոլոգիայի մասնագետներին, սելեկցիոներներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։
Updated: 2026-09-20Economics
Ձեռնարկատիրական ունակությունը և ռիսկերը (տեսություն և մեթոդաբանություն)
Այս աշխատությունը նվիրված է ձեռնարկատիրական ունակությունների ձևավորման և ձեռնարկատիրական գործունեության հետ կապված ռիսկերի տեսական ու մեթոդաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում է ձեռնարկատիրության էությունը՝ որպես տնտեսական գործունեության հատուկ ձև, որի հիմքում ընկած են նախաձեռնողականությունը, նորարարությունը, որոշումների ընդունման կարողությունը և պատասխանատվությունը անորոշության պայմաններում։ Աշխատությունում ներկայացվում են ձեռնարկատիրական ունակությունների հիմնական բաղադրիչները՝ ստեղծարար մտածողությունը, կազմակերպչական հմտությունները, շուկայական իրավիճակի գնահատման կարողությունը և ռազմավարական պլանավորման ունակությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկերի տեսակներին՝ ֆինանսական, արտադրական, շուկայական և կառավարչական, ինչպես նաև դրանց գնահատման և նվազեցման մեթոդներին։ Վերլուծվում են ռիսկերի կառավարման տեսությունները, հավանականության և անորոշության պայմաններում որոշումների ընդունման մոդելները, ինչպես նաև ձեռնարկատիրական վարքագծի առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև գործնական մոտեցումներ՝ ուղղված ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը և ռիսկերի օպտիմալ կառավարմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, բիզնեսի կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի, ուսանողների և տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-09-18Agriculture
Գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործում
Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է մեքենաների ճիշտ կարգավորման, աշխատանքային ռեժիմների ընտրության և արտադրողականության օպտիմալացման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել վառելիքի և էներգիայի ծախսերը և բարձրացնել աշխատանքի արդյունավետությունը։ Գրքում ընդգրկված են նաև տեխնիկական սպասարկման պլանավորման, կանխարգելիչ վերանորոգման և խափանումների կանխման մեթոդները՝ ապահովելու մեքենաների երկարաժամկետ և անխափան աշխատանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շահագործման անվտանգության կանոններին, տեխնիկայի ճիշտ օգտագործման մշակույթին և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման միջոցառումներին։ Աշխատությունը ներառում է նաև գործնական խորհուրդներ՝ կապված տարբեր մեքենաների համատեղ աշխատանքի, ագրեգատների ճիշտ ընտրության և դաշտային պայմաններին հարմարեցման հետ։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, մեխանիզատորների, ինժեներների և ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործման և արդյունավետ կիրառման ոլորտում։
Updated: 2026-09-19Biology
Բուսական աշխարհ: Գրականության հանձնարական ցանկ
Հրատարակությունը բուսական աշխարհին նվիրված գրականության հանձնարարական ցանկ է, որը նպատակ ունի ընթերցողներին ուղղորդել բույսերի, դրանց բազմազանության, կառուցվածքի, կենսագործունեության, տարածվածության և բնության մեջ ունեցած նշանակության վերաբերյալ համապատասխան գրականության ընտրության հարցում։ Ցանկը կարող է ներառել բուսաբանությանը և բուսական աշխարհին առնչվող գիտահանրամատչելի, ուսումնական, մասնագիտական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ՝ ընթերցողների տարբեր տարիքային և գիտելիքային մակարդակներին համապատասխան։ Նյութերի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ բույսերի հիմնական խմբերին, դրանց առանձնահատկություններին, աճի և զարգացման պայմաններին, բազմացման եղանակներին, շրջակա միջավայրի հետ փոխհարաբերություններին և էկոհամակարգերում ունեցած դերին։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև Հայաստանի բուսական աշխարհի վերաբերյալ աղբյուրները, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տեղական բուսատեսակների բազմազանությունը, տարածման առանձնահատկությունները, հազվագյուտ և պահպանության կարիք ունեցող տեսակները։ Գրականության հանձնարարական ցանկի գործնական նշանակությունն այն է, որ այն հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և նպաստում թեմատիկ ընթերցանության կազմակերպմանը՝ հատկապես գրադարաններում, դպրոցներում և կրթական այլ հաստատություններում։ Այն կարող է օգտագործվել բնագիտական թեմաներով ցուցահանդեսների, գրականության տեսությունների, ընթերցանության կազմակերպման, բնապահպանական միջոցառումների և ճանաչողական աշխատանքների նախապատրաստման ընթացքում։ Հրատարակությունը միաժամանակ նպաստում է բնության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը և բուսական աշխարհի պահպանության կարևորության գիտակցմանը՝ գրականության միջոցով ընթերցողին ներկայացնելով բույսերի գիտական, բնապահպանական, տնտեսական և մշակութային նշանակությունը։ Ցանկը կարող է օգտակար լինել աշակերտների, ուսանողների, ուսուցիչների, գրադարանավարների, բնագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և բուսաբանության վերաբերյալ լրացուցիչ գիտելիքներ ձեռք բերել ցանկացող անձանց համար՝ ծառայելով որպես թեմատիկ գրականության ընտրության և ինքնուրույն ուսումնասիրության հարմար ուղեցույց։
Updated: 2026-09-15Geography
Оценка экологического риска химических предприятий (на примере производств соляной кислоты и ацетилена)
Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է քիմիական ձեռնարկությունների էկոլոգիական ռիսկերի գնահատմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով աղաթթվի և ացետիլենի արտադրական գործընթացներին, որոնք բնութագրվում են բարձր վտանգավորությամբ և շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր նշանակալի ազդեցությամբ։ Աշխատությունը վերլուծում է արտադրական ցիկլերում առաջացող արտանետումները, թունավոր նյութերի արտահոսքի հավանական աղբյուրները, ինչպես նաև վթարային իրավիճակների առաջացման ռիսկերը՝ ընդգրկելով օդային, ջրային և հողային միջավայրերի աղտոտման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կիրառվում են էկոլոգիական մոնիթորինգի, ռիսկի քանակական գնահատման և սցենարային մոդելավորման մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել հնարավոր վթարների հավանականությունն ու դրանց հետևանքների ծանրությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական անվտանգության համակարգերին, կանխարգելիչ միջոցառումներին և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման հնարավորություններին՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել վտանգավոր արտանետումները և բարձրացնել շրջակա միջավայրի պաշտպանվածության մակարդակը։ Աշխատությունը նաև համադրում է միջազգային փորձը և արդյունաբերական անվտանգության ժամանակակից մոտեցումները՝ առաջարկելով էկոլոգիական ռիսկերի կառավարման արդյունավետ ռազմավարություններ քիմիական արտադրության ոլորտում։
Updated: 2026-09-20