Տեսանելի է դարձնում

Պատմություն

Գիտական-պատմական ուսումնասիրություն է, որտեղ ներկայացվում է հնագույն ժամանակներից մինչև ավելի ուշ շրջաններ կիրառված օրացուցային համակարգերի ձևավորումն ու զարգացումը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հայկական և հարակից հին քաղաքակրթությունների ժամանակահաշվարկի ավանդույթներին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են արևային, լուսնային և խառը տոմարների առանձնահատկությունները, դրանց կիրառման պատճառները և հասարակական կյանքի կազմակերպման մեջ ունեցած դերը։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, թե ինչպես են ժամանակի հաշվարկի համակարգերը կապված եղել աստղագիտական դիտարկումների, կրոնական պատկերացումների և պետական կառավարման պահանջների հետ։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում նաև հին ժողովուրդների՝ այդ թվում հայկական մշակութային միջավայրում ժամանակի ընկալման ձևերին և հնարավոր հնագույն տոմարական համակարգերի վերականգնման փորձերին։ Նյութը ներկայացվում է համադրելով պատմական աղբյուրներ, լեզվաբանական դիտարկումներ և արխեոաստղագիտական մոտեցումներ՝ ստեղծելով միջգիտական վերլուծություն ժամանակի չափման մասին։ Ստեղծագործությունը հետաքրքիր է ինչպես պատմության և աստղագիտության, այնպես էլ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է գեղարվեստական հուշագրության զարգացմանը 1920–30-ական թվականների հայ արձակում՝ այն դիտարկելով որպես ժամանակի սոցիալ-քաղաքական իրականության և անհատի փորձառության գեղարվեստական վերարտադրության յուրահատուկ ձև։ Նյութում վերլուծվում են հիշողության, ինքնակենսագրության և վավերագրական տարրերի փոխկապակցվածությունը հայ գրողների ստեղծագործություններում, որտեղ անհատական ճակատագիրը հաճախ միահյուսվում է պատմական բուռն իրադարձությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Եղիշե Չարենցի, Գուրգեն Մահարու, Վահան Թոթովենցի և Եղիսաբեթ Եսայանի արձակին, որտեղ հուշագրական ձևերը ծառայում են ոչ միայն անձնական հիշողության արտահայտման, այլ նաև ժամանակի սոցիալ-մշակութային իրականության քննադատական վերլուծության նպատակին։ Քննարկվում են նաև ժանրային առանձնահատկությունները՝ փաստագրական նյութի և գեղարվեստական պատկերավորման համադրությունը, ժամանակային կառուցվածքի ազատությունը և հեղինակային «ես»-ի բազմաշերտ դրսևորումները։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ 1920–30-ականների հայ արձակում գեղարվեստական հուշագրությունը ձևավորվում է որպես ինքնուրույն ժանրային երևույթ՝ արտահայտելով ինչպես անհատի ներաշխարհը, այնպես էլ ժամանակի պատմական դրամատիզմը և մշակութային վերափոխումները։

Պատմություն

Այս ռեֆերատը վերաբերում է մարդու ծագմանը և նրա զարգացման պատմական ու կենսաբանական գործընթացներին, որոնք բացատրվում են էվոլյուցիայի տեսության շրջանակում։ Մարդու ծագումը գիտականորեն կապվում է կենդանի օրգանիզմների երկարատև զարգացման հետ, որի ընթացքում բնական ընտրության, ժառանգական փոփոխությունների և հարմարվողականության ազդեցությամբ աստիճանաբար ձևավորվել են ժամանակակից մարդու նախնիները։ Էվոլյուցիոն գործընթացի ընթացքում առանձնանում են մարդու նախամարդկային փուլերը, երբ հոմինիդները աստիճանաբար զարգացրել են ուղիղ քայլվածք, ձեռքի ավելի կատարելագործված օգտագործում և ուղեղի ծավալի աճ, ինչը կարևոր դեր է ունեցել մտածողության և գործիքների կիրառման զարգացման մեջ։ Մարդու ձևավորման պատմության մեջ կարևոր փուլ են համարվում նաև սոցիալական վարքագծի ձևավորումը, լեզվի առաջացումը և համագործակցային կյանքի զարգացումը, որոնք նպաստել են մարդկային հասարակության ստեղծմանը։ Գիտական մոտեցումների համաձայն՝ ժամանակակից մարդը՝ Homo sapiens-ը, ձևավորվել է երկարատև էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում՝ Աֆրիկայում, որտեղից էլ հետագայում տարածվել է աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններ։ Մարդու ծագման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն կենսաբանական տեսանկյունից, այլ նաև մշակութային և սոցիալական զարգացման ընկալման համար, քանի որ այն ցույց է տալիս, թե ինչպես են կենսաբանական փոփոխությունները կապվել մտածողության, մշակույթի և հասարակության ձևավորման հետ։ Այսպիսով, մարդու ծագումը ներկայացնում է բարդ և բազմափուլ գործընթաց, որը միավորում է կենսաբանությունը, մարդաբանությունը և պատմական զարգացումը մեկ ընդհանուր գիտական պատկերում։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հասարակության և պետության կարիքների համար հողամասերի օտարման իրավական կարգավորման ուսումնասիրությանը՝ սեփականության իրավունքի պաշտպանության և հանրային շահի ապահովման համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում է հողամասերի հարկադիր օտարման իրավական բնույթը, դրա կիրառման հիմքերը, նպատակները և այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում պետությունը կամ համապատասխան իրավասու մարմինները կարող են միջամտել մասնավոր սեփականության իրավունքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռությանը, սեփականության իրավունքի սահմանափակման թույլատրելի շրջանակներին և օտարման գործընթացի օրինականության ու հիմնավորվածության ապահովման երաշխիքներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են օտարման գործընթացի հիմնական փուլերը՝ հողամասի անհրաժեշտության հիմնավորումից և սեփականատիրոջը պատշաճ տեղեկացումից մինչև փոխհատուցման տրամադրումն ու սեփականության իրավունքի փոխանցումը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում օտարվող գույքի արժեքի որոշման, համարժեք և արդար փոխհատուցման, սեփականատիրոջ իրավունքների պաշտպանության և օտարման վերաբերյալ որոշումների բողոքարկման իրավական մեխանիզմներին։ Քննության են առնվում նաև այն խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ օտարման անհրաժեշտության, հանրային շահի հիմնավորման, փոխհատուցման չափի և վարչական ընթացակարգերի պահպանման ընթացքում։ Կարևորվում է դատական պաշտպանության դերը՝ սեփականության իրավունքի հնարավոր խախտումների կանխարգելման և վերականգնման, ինչպես նաև օտարման գործընթացի օրինականության նկատմամբ վերահսկողության ապահովման գործում։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև հողային հարաբերությունների զարգացման, ենթակառուցվածքային և այլ հանրային նշանակության ծրագրերի իրականացման պայմաններում օտարման իրավական մեխանիզմների կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել հանրային կարիքների համար հողամասերի օտարման իրավական հիմքերի, ընթացակարգերի և սեփականատերերի պաշտպանության երաշխիքների վերաբերյալ, ինչպես նաև բացահայտել գործող կարգավորման տեսական ու գործնական խնդիրները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հողային, քաղաքացիական և վարչական իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական և համայնքային մարմինների աշխատակիցների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և սեփականության իրավունքի պաշտպանության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մանկավարժություն

Բնապահպանական կրթության կազմակերպումը Հայաստանի Հանրապետությունում նպատակ ունի ձևավորել հասարակության էկոլոգիական գիտակցություն, պատասխանատու վերաբերմունք շրջակա միջավայրի նկատմամբ և կայուն զարգացման սկզբունքների ըմբռնում։ Այն կարևոր ուղղություն է կրթական համակարգում, քանի որ բնապահպանական խնդիրները՝ օդի և ջրի աղտոտումը, անտառահատումները, կենսաբազմազանության կորուստը և կլիմայական փոփոխությունները, անմիջական ազդեցություն ունեն մարդու կյանքի որակի վրա։ ՀՀ-ում բնապահպանական կրթությունը իրականացվում է ինչպես դպրոցական, այնպես էլ բարձրագույն և ոչ ֆորմալ կրթական մակարդակներում։ Դպրոցներում այն ներառված է տարբեր առարկաների շրջանակում, հատկապես «Բնագիտություն», «Կենսաբանություն» և «Աշխարհագրություն» առարկաներում, որտեղ աշակերտները ծանոթանում են բնության պահպանության հիմնական սկզբունքներին և էկոլոգիական խնդիրներին։ Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում բնապահպանական կրթությունը խորացվում է մասնագիտական ծրագրերի միջոցով՝ պատրաստելով էկոլոգներ, բնապահպաններ և հարակից ոլորտների մասնագետներ։ Բացի պաշտոնական կրթությունից, կարևոր դեր ունեն նաև հասարակական կազմակերպությունները, որոնք իրականացնում են տարբեր ծրագրեր, սեմինարներ և արշավներ՝ ուղղված բնապահպանական իրազեկության բարձրացմանը։ Մեծ նշանակություն ունեն նաև բնապահպանական արշավները, ծառատունկի ծրագրերը և դպրոցական էկոակումբները, որոնք նպաստում են գործնական հմտությունների ձևավորմանը։ ՀՀ-ում բնապահպանական կրթության զարգացման գործում ներգրավված են նաև պետական կառույցներ, մասնավորապես շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում գործող նախարարությունները, որոնք մշակում են քաղաքականություն և ծրագրեր էկոլոգիական կրթության խթանման համար։ Միջազգային համագործակցությունը նույնպես կարևոր դեր ունի, քանի որ տարբեր ծրագրերի միջոցով Հայաստան են ներմուծվում ժամանակակից փորձ և կրթական մեթոդներ։ Այսպիսով, բնապահպանական կրթության կազմակերպումը ՀՀ-ում ուղղված է հասարակության էկոլոգիական մտածողության զարգացմանը, շրջակա միջավայրի պահպանությանը և կայուն զարգացման ապահովմանը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է միզապարկի քաղցկեղի համալիր հետազոտության ընթացքում ուռուցքային մարկերների և ցիտոսպեկտրոֆոտոմետրիայի կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել այն մեթոդների նշանակությունը, որոնք կարող են լրացնել միզապարկի ուռուցքային հիվանդությունների ավանդական կլինիկական, գործիքային և ձևաբանական ախտորոշումը։ Ուռուցքային մարկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնել բջջային և մոլեկուլային այն փոփոխություններին, որոնք կարող են ուղեկցել չարորակ գործընթացի առաջացմանն ու զարգացմանը, մինչդեռ ցիտոսպեկտրոֆոտոմետրիան հնարավորություն է տալիս քանակականորեն ուսումնասիրել բջիջների որոշակի ֆիզիկաքիմիական բնութագրեր՝ հատկապես կապված բջջային կորիզի և նուկլեինաթթուների պարունակության հետ։ Այս մեթոդների համադրումը կարող է նպաստել ուռուցքային բջիջների հայտնաբերմանը, դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների գնահատմանը և ախտորոշման տեղեկատվականության բարձրացմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև տարբեր ախտորոշիչ ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը, դրանց զգայունությունն ու սպեցիֆիկությունը, ինչպես նաև ստացված արդյունքների նշանակությունը հիվանդության ընթացքի և հնարավոր կանխատեսման գնահատման համար։ Միզապարկի քաղցկեղի դեպքում հատկապես կարևոր է վաղ հայտնաբերումը և հիվանդության կրկնության նկատմամբ հսկողությունը, ուստի լրացուցիչ լաբորատոր մեթոդների կիրառումը կարող է ունենալ գործնական նշանակություն։ Հետազոտությունը միավորում է կլինիկական ուռուցքաբանության, բջջաբանական ախտորոշման և կենսաֆիզիկական հետազոտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել միզապարկի չարորակ նորագոյացությունների հայտնաբերման և գնահատման մեթոդաբանությունը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ուռուցքաբաններին, ուրոլոգներին, ախտաբաններին, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին և բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին։