Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionMathematics
Գործնական համարակալություն
Ն. Տյուզենճյանի աշխատությունը նվիրված է համարակալության՝ թվերի, դրանց նշանակության, գրության և գործնական կիրառության ուսումնասիրությանը։ Գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու թվային համակարգին և հաշվարկների իրականացման համար անհրաժեշտ հիմնական գիտելիքներին՝ դրանք ներկայացնելով գործնական ու կիրառական ուղղվածությամբ։ Համարակալության ուսումնասիրությունը կարևոր հիմք է թվաբանական գործողությունների, մեծությունների համեմատության, թվային արտահայտությունների ընթերցման և հաշվարկային խնդիրների լուծման համար։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կապված է թվերի ճանաչման և կիրառման, թվային գրառումների, հաշվարկման եղանակների ու առօրյա տնտեսական և կենցաղային գործունեության մեջ թվային գիտելիքների օգտագործման հետ։ Գործնական բնույթը մատնանշում է տեսական բացատրությունները կիրառական հմտությունների հետ համադրելու մոտեցումը՝ սովորողին հնարավորություն տալով ամրապնդելու հաշվարկային կարողությունները և զարգացնելու տրամաբանական մտածողությունը։ Նման ուսումնական ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել թվաբանական գրագիտության տարածման և մաթեմատիկական տարրական գիտելիքների համակարգված ուսուցման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայկական մաթեմատիկական և ուսումնական գրականության, թվաբանության դասավանդման պատմության ու գործնական կրթության մեթոդների ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-30
Mathematics
Получение и исследование нелинейно-оптических кристаллов на основе солей L-гистидина
Այս աշխատությունը նվիրված է L-հիստիդինի աղերի հիման վրա ոչ գծային օպտիկական բյուրեղների ստացման, աճեցման և ֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են օրգանական և անօրգանական բաղադրիչների համակցմամբ ստացվող բյուրեղային նյութերը, որոնք կարող են դրսևորել երկրորդ կարգի ոչ գծային օպտիկական երևույթներ և կիրառվել լազերային ճառագայթման հաճախականության փոխակերպման, օպտիկական ազդանշանների մշակման և ֆոտոնիկայի այլ համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում L-հիստիդինի հիմքով աղերի ընտրությանը, դրանց բյուրեղացման պայմանների որոշմանը և բյուրեղների ստացման օպտիմալ մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել լուծույթի բաղադրությունը, ջերմաստիճանը, գերհագեցվածության աստիճանը, աճեցման արագությունը և այլ տեխնոլոգիական պարամետրեր, որոնք էական ազդեցություն ունեն բյուրեղների չափի, ձևի, մաքրության և կառուցվածքային որակի վրա։ Ստացված նմուշների բնութագրման ընթացքում կարող են կիրառվել ռենտգենակառուցվածքային, սպեկտրոսկոպիական, ջերմային, օպտիկական և այլ ժամանակակից մեթոդներ՝ բյուրեղների կառուցվածքը, քիմիական բաղադրությունը և ֆիզիկական հատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Կարևոր ուղղություն է բյուրեղների ոչ գծային օպտիկական արձագանքի ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ երկրորդ հարմոնիկի առաջացման, օպտիկական թափանցելիության և լազերային ճառագայթման հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունների գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև բյուրեղների դիէլեկտրական և մեխանիկական հատկությունները, ջերմային կայունությունը և ճառագայթման նկատմամբ դիմադրողականությունը, քանի որ այդ բնութագրերը կարևոր են գործնական օպտիկական սարքերում նյութի կիրառելիությունը գնահատելու համար։ L-հիստիդինի հիմքով համակարգերի ուսումնասիրությունը հետաքրքրական է նաև նրանով, որ օրգանական մոլեկուլների կառուցվածքային առանձնահատկությունները կարող են նպաստել ցանկալի ոչ գծային հատկությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս կապել բյուրեղի կառուցվածքային առանձնահատկությունները դրա օպտիկական հատկությունների հետ և բացահայտել նոր նյութերի ստացման ու կիրառման հնարավորությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ավելի բարձր արդյունավետությամբ և անհրաժեշտ օպտիկական բնութագրերով բյուրեղային նյութերի մշակման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բյուրեղագետների, նյութագետների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի մասնագետների, ֆիզիկոսների, քիմիկոսների, լազերային տեխնիկայի հետազոտողների, ասպիրանտների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-15
History
Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1939-1945 թթ.)
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի պատմության ուսումնասիրությանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1939-1945 թվականներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել պատերազմի տարիներին ինքնավար մարզում տեղի ունեցած քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական և հասարակական գործընթացները, ինչպես նաև բացահայտել պատերազմի ազդեցությունը տարածաշրջանի բնակչության առօրյա կյանքի և տնտեսության վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի դրությունը պատերազմին նախորդող ժամանակահատվածում, դրա վարչական և տնտեսական կառուցվածքը, բնակչության զբաղվածությունը և տարածաշրջանի ընդհանուր սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունները։ Պատերազմի սկսվելուց հետո առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զորահավաքային գործընթացներին և մարզի բնակչության մասնակցությանը ռազմաճակատային ու թիկունքային աշխատանքներին։ Կարող են ուսումնասիրվել ռազմաճակատ մեկնած բնակիչների թիվը, նրանց մասնակցությունը տարբեր ռազմաճակատներում ընթացող ռազմական գործողություններին, ինչպես նաև զինծառայողների և նրանց ընտանիքների նկատմամբ իրականացված սոցիալական աջակցության միջոցառումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատերազմի պայմաններում մարզի տնտեսության վերակազմակերպումը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, տրանսպորտի և այլ տնտեսական ոլորտների գործունեությունը, արտադրության կազմակերպման փոփոխությունները և ռազմաճակատի կարիքների ապահովման ուղղությամբ իրականացված միջոցառումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գյուղատնտեսությանը, քանի որ պատերազմի տարիներին սննդամթերքի և գյուղատնտեսական հումքի արտադրությունը ռազմավարական նշանակություն ուներ։ Կարող են ուսումնասիրվել աշխատանքի ռեսուրսների փոփոխությունները, տղամարդկանց զորակոչի հետևանքով առաջացած խնդիրները և գյուղատնտեսական աշխատանքներում կանանց, երիտասարդների ու այլ բնակչական խմբերի ներգրավվածությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մարզի կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքին պատերազմի տարիներին։ Ուսումնասիրվում են դպրոցների գործունեությունը, մշակութային հաստատությունների աշխատանքը, բնակչության շրջանում իրականացվող հասարակական նախաձեռնությունները և ռազմաճակատին աջակցելու նպատակով կազմակերպված միջոցառումները։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել պատերազմի սոցիալական հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ բնակչության կենսապայմանների փոփոխությունը, մատակարարման խնդիրները, նյութական դժվարությունները և սոցիալական աջակցության ձևերը։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել պետական և տեղական վարչական մարմինների փաստաթղթերը, վիճակագրական տվյալները, ժամանակի մամուլը, հուշագրությունները, արխիվային նյութերը և պատմագիտական ուսումնասիրությունները։ Այս աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել պատերազմի տարիներին մարզում տեղի ունեցած գործընթացների վերաբերյալ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել պատերազմական տարիների ժողովրդագրական փոփոխություններին, զորահավաքի ազդեցությանը բնակչության կազմի վրա և ռազմաճակատից վերադարձած զինծառայողների հետպատերազմյան կյանքի խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի զարգացումների դիտարկումը Խորհրդային Հայաստանի և ամբողջ Խորհրդային Միության պատերազմի տարիների սոցիալ-տնտեսական գործընթացների համատեքստում։ Այդպիսի համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու ինչպես տարածաշրջանային առանձնահատկությունները, այնպես էլ ընդհանուր խորհրդային քաղաքականության ազդեցությունը մարզի կյանքի վրա։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի պատմության, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների հասարակական կյանքի և Հայաստանի խորհրդային շրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու 1939-1945 թվականներին մարզի բնակչության առջև ծառացած հիմնական խնդիրները, նրանց մասնակցությունը պատերազմական և թիկունքային գործընթացներին, ինչպես նաև պատերազմի ազդեցությունը տարածաշրջանի տնտեսական և հասարակական կյանքի վրա։
Updated: 2026-09-12
Mathematics
Neumann problem for degenerate differential-operator equations of fourth order / Նեյմանի խնդիրը չորրորդ կարգի վերասերվող դիֆերենցիալ-օպերատորային հավասարումների համարNeumann problem for degenerate differential-operator equations of fourth order
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է չորրորդ կարգի դեգեներացված դիֆերենցիալ-օպերատորային հավասարումների համար Նոյմանի խնդրի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն սահմանային խնդիրների լուծումն է, որոնցում դիֆերենցիալ օպերատորի գործակիցները կամ կառուցվածքային բաղադրիչները կարող են ունենալ դեգեներացված բնույթ, ինչի հետևանքով հավասարման ստանդարտ տեսության կիրառումը կարող է պահանջել լրացուցիչ պայմաններ և հատուկ վերլուծական մեթոդներ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են չորրորդ կարգի հավասարումների կառուցվածքը, համապատասխան սահմանային պայմանները և լուծումների գոյության, միակության ու կանոնավորության հետ կապված հարցերը։ Նոյմանի խնդրի առանձնահատկությունը կապված է սահմանին ածանցյալների կամ ֆլյուքսային տիպի պայմանների առաջադրման հետ, ուստի կարևոր նշանակություն ունի այդ պայմանների և դիֆերենցիալ-օպերատորային հավասարման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Դեգեներացվածության առկայությունը կարող է բարդացնել ինչպես տեսական ապացույցները, այնպես էլ լուծումների կառուցվածքի և գնահատականների ստացումը, ինչի պատճառով աշխատանքում կարող են կիրառվել ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության և դիֆերենցիալ հավասարումների ժամանակակից մեթոդներ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել օպերատորների փակության և սահմանափակության, լուծումների տարածությունների, սպեկտրալ հատկությունների և համապատասխան գնահատականների ուսումնասիրություն։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել բարձր կարգի դիֆերենցիալ-օպերատորային հավասարումների տեսության զարգացմանը և կիրառելի լինել այն մաթեմատիկական մոդելներում, որտեղ հանդիպում են դեգեներացված օպերատորներ և բարդ սահմանային պայմաններ։ Նյութը հատկապես հետաքրքիր է մասնակի և աբստրակտ դիֆերենցիալ հավասարումներով, ֆունկցիոնալ անալիզով, օպերատորների տեսությամբ և մաթեմատիկական ֆիզիկայի խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-08
History
История Армении (1888)
Այս գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի պատմության համապարփակ և ժամանակագրական նկարագրությունը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև տարբեր դարաշրջանների քաղաքական, մշակութային և սոցիալական զարգացումները։ Այն անդրադառնում է հայկական պետականության ձևավորման փուլերին, Ուրարտուի քաղաքակրթության ժառանգությանը, հայկական թագավորությունների վերելքին և անկմանը, ինչպես նաև տարածաշրջանային մեծ կայսրությունների ազդեցությանը Հայաստանի վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ժողովրդի ինքնության ձևավորմանը, քրիստոնեության ընդունմանը որպես պետական կրոն, միջնադարյան մշակութային վերելքին, ինչպես նաև օտար տիրապետությունների շրջանում հայերի պայքարին իրենց ինքնության պահպանման համար։ Ներկայացվում են նաև նոր և նորագույն շրջանի իրադարձությունները, ազգային ազատագրական շարժումները, Հայաստանի առաջին հանրապետության ստեղծումը, խորհրդային շրջանը և անկախության վերականգնումը։ Տեքստը միավորում է պատմական փաստերը, աղբյուրների վերլուծությունը և երբեմն նաև հեղինակային մեկնաբանությունները՝ փորձելով տալ ամբողջական պատկերացում հայ ժողովրդի պատմական ուղու մասին՝ ընդգծելով նրա դիմակայունությունը, մշակութային շարունակականությունը և պետականության գաղափարի պահպանման կարևորությունը։
Updated: 2026-08-21
Other Subjects
Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1992, Մարտ, թիվ 3)
Սույն աշխատությունը ներկայացնում է հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության ընթացիկ տեղեկատու, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել ոլորտում առկա ժամանակակից գիտական և գիտահանրամատչելի հրապարակումները։ Գրքում հավաքագրված և դասակարգված են տարբեր հեղինակների աշխատություններ, հոդվածներ, ժողովածուներ և ուսումնասիրություններ, որոնք վերաբերում են հայ արվեստի պատմությանը, գրականագիտությանը, երաժշտությանը, կերպարվեստին, թատրոնին և մշակութային ժառանգության այլ ոլորտներին։ Տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ կողմնորոշվել ժամանակակից գիտական հոսքերում, հետևել նոր ուսումնասիրություններին և բացահայտել մշակութային գործընթացների զարգացման միտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական տվյալների ճշգրտությանը, աղբյուրների համակարգված ներկայացմանը և թեմատիկ խմբավորմանը, ինչը հեշտացնում է հետազոտողների, ուսանողների և մասնագետների աշխատանքը։ Աշխատությունը ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության ոլորտում՝ նպաստելով գիտական տեղեկատվության հասանելիությանը և հետազոտական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը։
Updated: 2026-08-21