Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ ԺԳ

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հոգեբանական վեպի տեքստի շարահյուսական և ոճական առանձնահատկությունների բացահայտմանը՝ Վիրջինիա Վուլֆի և Ջոզեֆ Հելլերի ստեղծագործությունների նյութի հիման վրա։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպես են շարահյուսական կառուցվածքները, նախադասությունների կազմակերպումը և տարբեր ոճական միջոցները մասնակցում կերպարների ներաշխարհի, հոգեբանական վիճակների, գիտակցության ընթացքի և հեղինակի գեղարվեստական մտադրության արտահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են հոգեբանական վեպի տեքստի կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով դրա համար բնորոշ ներքին մենախոսությունը, գիտակցության հոսքի ներկայացումը, մտքերի և զգացմունքների հաջորդականության փոխանցումը և պատմողական տարբեր տեսանկյունների կիրառումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարզ և բարդ նախադասությունների հարաբերակցությանը, նախադասության անդամների կառուցվածքին, շարադասությանը, զուգահեռ կառույցներին, կրկնություններին, ընդհատումներին, անավարտ նախադասություններին և այլ շարահյուսական միջոցներին։ Աշխատության մեջ համեմատական տեսանկյունից վերլուծվում են երկու հեղինակների անհատական ոճերը՝ բացահայտելով ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ տարբերակիչ հատկանիշները։ Վիրջինիա Վուլֆի արձակի դեպքում կարևոր նշանակություն ունի ներքին գիտակցության շարժման և հոգեբանական նրբերանգների փոխանցմանը ծառայող ճկուն ու բազմաշերտ շարահյուսությունը, մինչդեռ Ջոզեֆ Հելլերի ստեղծագործություններում կարող են առանձնացվել այլաբանական, հեգնական, կրկնվող և երբեմն միտումնավոր խախտված կառուցվածքներ, որոնք նպաստում են հերոսների հոգեբանական և սոցիալական աշխարհի յուրահատուկ ներկայացմանը։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է շարահյուսական ձևի և գեղարվեստական բովանդակության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ նախադասության կառուցվածքը հոգեբանական արձակում ոչ միայն քերականական, այլև արտահայտչական և իմաստաստեղծ գործառույթ ունի։ Քննության են առնվում նաև հեղինակային կետադրության, ռիթմի, նախադասությունների երկարության փոփոխության և տեքստի ինտոնացիոն կազմակերպման դերը։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հոգեբանական վեպի լեզվական կազմակերպման ընդհանուր օրինաչափությունները և հեղինակային անհատական ոճի դրսևորումները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակալի լինել անգլալեզու գեղարվեստական տեքստի լեզվաբանական և ոճագիտական ուսումնասիրության, հոգեբանական արձակի կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտման և գրական տեքստի մեկնաբանության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, ոճագետներին, գրականագետներին, անգլերենագետներին, թարգմանիչներին, հետազոտողներին և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Literature

Գիրքը նվիրված է հակաուտոպիայի և առասպելի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը ռուս գրականության զարգացման համատեքստում XX դարի երկրորդ կեսին։ Աշխատության մեջ հակաուտոպիան դիտարկվում է որպես հասարակական և քաղաքական իրականության քննադատական արտացոլման կարևոր գրական ձև, որը թույլ է տալիս հեղինակներին պատկերել ապագայի կամ այլընտրանքային հասարակությունների միջոցով ժամանակակից իրականության հակասություններն ու վտանգները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առասպելական մտածողության և առասպելաբանական կառուցվածքների ներթափանցմանը հակաուտոպիական ստեղծագործությունների պոետիկայի մեջ, ինչպես նաև դրանց միջոցով պատմական փորձի, հասարակական հիշողության և մարդկային վարքագծի խորքային իմաստների բացահայտմանը։ Հեղինակը վերլուծում է ռուս գրականության XX դարի երկրորդ կեսի զարգացման միտումները՝ դիտարկելով գրական գործընթացի վրա հասարակական և գաղափարական փոփոխությունների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում են հակաուտոպիական տեքստերի ժանրային առանձնահատկությունները, կերպարների կառուցման սկզբունքները, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, խորհրդանիշների ու փոխաբերությունների կիրառությունը, ինչպես նաև առասպելական սյուժեների և մոտիվների վերաիմաստավորման եղանակները։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ առասպելը կարող է հակաուտոպիայում հանդես գալ ոչ միայն որպես հին պատմությունների կամ պատկերների օգտագործման միջոց, այլև որպես իրականության կառուցվածքը մեկնաբանող և դրա թաքնված մեխանիզմները բացահայտող գեղարվեստական համակարգ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարդու և իշխանության փոխհարաբերություններին, անհատի ազատության սահմանափակմանը, զանգվածային գիտակցության ձևավորմանը, սոցիալական վերահսկողությանը և հասարակության ապամարդկայնացման վտանգին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են XX դարի երկրորդ կեսի ռուս գրողները հակաուտոպիական և առասպելական ձևերի միջոցով արձագանքել իրենց ժամանակի պատմական ու հասարակական իրողություններին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուս գրականության պատմությամբ և տեսությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, մշակութաբաններին, փիլիսոփաներին, դասախոսներին, ուսանողներին և հակաուտոպիայի ու առասպելի գեղարվեստական փոխազդեցությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է վահանաձև գեղձի քաղցկեղի ախտորոշման մորֆոլոգիական և էնդոկրինային չափանիշների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև Հայաստանում հիվանդության տարածվածության հիմնական համաճարակաբանական օրինաչափությունների վերլուծությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ուռուցքային փոփոխությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, վահանաձև գեղձի հյուսվածքներում տեղի ունեցող ախտաբանական գործընթացների և դրանց էնդոկրին դրսևորումների գնահատման վրա։ Ուսումնասիրվում են այն մորֆոլոգիական հատկանիշները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն չարորակ նորագոյացությունների հայտնաբերման, տարբերակման և ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման համար։ Միաժամանակ դիտարկվում է վահանաձև գեղձի ֆունկցիոնալ վիճակի և հորմոնային համակարգի հնարավոր փոփոխությունների նշանակությունը հիվանդության կլինիկական և ախտաբանական պատկերի գնահատման ընթացքում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մորֆոլոգիական և էնդոկրինաբանական տվյալների համակցված կիրառմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հիվանդության բնույթի, զարգացման առանձնահատկությունների և տարբեր ձևերի վերաբերյալ։ Համաճարակաբանական ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են Հայաստանում վահանաձև գեղձի չարորակ նորագոյացությունների տարածվածության և հանդիպման հաճախականության առանձնահատկությունները, հիվանդների տարիքային ու սեռային կառուցվածքը, տարածքային տարբերությունները և ժամանակի ընթացքում արձանագրվող փոփոխությունների հիմնական միտումները։ Դիտարկվում են նաև հիվանդության առաջացման և տարածման հետ հնարավոր կապ ունեցող կենսաբանական, շրջակա միջավայրային և այլ գործոններ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բնակչության շրջանում ձևավորված համաճարակաբանական պատկերի առանձնահատկությունները։ Ախտորոշիչ չափանիշների և համաճարակաբանական տվյալների համատեղ ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման մեթոդների կատարելագործման, ռիսկային խմբերի առանձնացման և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետ կազմակերպման համար։ Աշխատությունը նպաստում է Հայաստանում վահանաձև գեղձի քաղցկեղի բժշկակենսաբանական և համաճարակաբանական առանձնահատկությունների վերաբերյալ գիտելիքների համակարգմանը և կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանության, էնդոկրինոլոգիայի, ախտաբանական անատոմիայի, համաճարակաբանության և հանրային առողջապահության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Mathematics

Այս աշխատությունը վերաբերում է բարձր էներգիաների միջուկային և մասնիկային ֆիզիկային՝ կենտրոնանալով լիցքավորված հադրոնների ելքերի ուսումնասիրության վրա և բազմաչափ միջուկային թուլացման (nuclear attenuation) էֆեկտների վերլուծությանը HERMES գիտափորձի տվյալների հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է հասկանալ, թե ինչպես են լեպտոն–նուկլեոն փոխազդեցությունների արդյունքում առաջացած հադրոնները փոխվում միջուկային միջավայրում՝ անցնելով ձևավորման և տարածման փուլեր։ Ուսումնասիրվում է հադրոնների արտադրության մեխանիզմը խորը ոչ էլաստիկ ցրման (deep inelastic scattering) գործընթացներում, ինչպես նաև դրանց էներգետիկ սպեկտրները, անկյունային բաշխումները և բազմապատիկության կախվածությունը միջուկի չափից ու կառուցվածքից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջուկային թուլացման երևույթին, որը արտահայտվում է որպես հադրոնների հոսքի նվազում ծանր միջուկներում՝ համեմատած ազատ նուկլեոնների հետ, ինչը պայմանավորված է միջավայրային փոխազդեցություններով և հադրոնիզացիայի դինամիկայով։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է բազմաչափ կախվածությունները՝ ներառյալ կինեմատիկական փոփոխականների ազդեցությունը, ինչպիսիք են էներգիայի փոխանցումը, Բյորկենի x փոփոխականը և փոխանցված իմպուլսը, որոնք թույլ են տալիս ավելի մանրամասն բնութագրել միջուկային միջավայրում հադրոնների վարքագիծը։ HERMES փորձի տվյալների վերլուծությունը կարևոր դեր ունի քվարկ-գլյուոնային կառուցվածքի և հադրոնիզացիայի գործընթացների ըմբռնման համար, ինչպես նաև QCD-ի (քվանտային քրոմոդինամիկա) միջուկային կիրառությունների զարգացման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը նշանակալի ներդրում է բարձր էներգիաների միջուկային ֆիզիկայի և մասնիկային փոխազդեցությունների տեսության զարգացման մեջ՝ նպաստելով միջուկային նյութի կառուցվածքի ավելի խորքային հասկացմանը։

History

Գիրքը նվիրված է հայ-թուրքական հարաբերությունների միջազգային միջնորդության ժամանակակից պատմությանը և մեթոդաբանությանը՝ ուսումնասիրելով տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ներգրավվածությունը երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հայ-թուրքական հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման հիմնական փուլերը, դրանց վրա ազդող քաղաքական, պատմական, անվտանգային և աշխարհաքաղաքական գործոնները, ինչպես նաև երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման փորձերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային միջնորդության էությանը, նպատակներին, գործիքներին և մեթոդներին՝ քննարկելով, թե ինչպես են երրորդ կողմերը կամ միջազգային կազմակերպությունները փորձում նպաստել հակամարտությունների կանխարգելմանը, երկխոսության հաստատմանը, վստահության ձևավորմանը և քաղաքական համաձայնությունների ձեռքբերմանը։ Հեղինակը վերլուծում է միջնորդական գործընթացների տարբեր ձևաչափեր, դրանց արդյունավետության պայմանները և սահմանափակումները՝ հաշվի առնելով կողմերի շահերի տարբերությունները, պատմական հիշողությունը, փոխադարձ անվստահությունը և արտաքին ուժերի ռազմավարական հետաքրքրությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման տարբեր նախաձեռնությունների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ դիվանագիտական բանակցությունների, երկխոսության և հարաբերությունների նորմալացման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերի վերլուծությունը։ Գրքում քննարկվում է նաև միջազգային միջնորդների ազդեցությունը բանակցային օրակարգի ձևավորման, կողմերի դիրքորոշումների մերձեցման և հնարավոր համաձայնությունների մշակման վրա։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից ներկայացվում են միջազգային միջնորդության ուսումնասիրման և գնահատման մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել պատմական իրադարձությունների վերլուծությունը, դիվանագիտական գործընթացների ուսումնասիրությունը և միջազգային հարաբերությունների տեսական շրջանակները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա արտաքին միջնորդության ազդեցության, դրա հնարավորությունների և սահմանափակումների մասին՝ միաժամանակ դիտարկելով տարածաշրջանային կայունության, անվտանգության և համագործակցության հեռանկարները։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմությամբ, հակամարտությունների կարգավորմամբ և միջազգային միջնորդության ժամանակակից մեթոդներով։

Economics

Գիրքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արդյունաբերության ճյուղային կառուցվածքի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է արդյունաբերական համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, տարբեր ճյուղերի զարգացման մակարդակի գնահատմանը և տնտեսության արդյունավետության բարձրացման նպատակով անհրաժեշտ վերափոխումների ուղղություններին։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են արդյունաբերության ոլորտի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, արտադրական, ներդրումային և տարածքային գործոնները, բացահայտվում են առկա խնդիրները և ներկայացվում դրանց լուծման հնարավոր ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության ճյուղային հավասարակշռվածության ապահովմանը, արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը և մրցունակ արտադրության ձևավորմանը։ Գիրքը ներկայացնում է գիտական և գործնական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել տարածաշրջանի արդյունաբերական զարգացման ռազմավարության մշակմանը և տնտեսական կայունության ամրապնդմանը։ Աշխատանքը արժեքավոր է տնտեսագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են արդյունաբերական քաղաքականությամբ, տարածաշրջանային տնտեսությամբ և արտադրության կառուցվածքային բարեփոխումների հիմնահարցերով։