Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Linguistics

    ժամանակակից թուրքերենի և հայերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական-տիպաբանական քննություն

    Ուսումնասիրությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենի և հայերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական և տիպաբանական քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու լեզուների քերականական համակարգերում բայի անդեմ ձևերի կառուցվածքային, ձևաբանական և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են բայական այն ձևերը, որոնք չեն արտահայտում դեմք և սովորաբար կարող են դրսևորվել որպես նախադասության տարբեր անդամների բաղադրիչներ՝ միաժամանակ պահպանելով բայական իմաստային և քերականական հատկանիշներ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են հայերենն ու թուրքերենը տարբեր կերպ կամ համանման եղանակներով արտահայտում գործողության, վիճակի, ժամանակային և պատճառահետևանքային հարաբերությունների, ինչպես նաև գործողության և նախադասության այլ բաղադրիչների միջև կապերի քերականական իմաստները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անդեմ ձևերի ձևավորմանը, դրանց շարահյուսական կիրառությանը և խոսքում ունեցած գործառույթներին՝ դրանք դիտարկելով յուրաքանչյուր լեզվի ընդհանուր բայական համակարգի համատեքստում։ Տիպաբանական մոտեցումը թույլ է տալիս դուրս գալ զուտ երկլեզու համեմատության սահմաններից և պարզել այն ավելի ընդհանուր օրինաչափությունները, որոնց շրջանակում կարող են դասավորվել երկու լեզուների բայական համակարգերը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև կիրառական տեսանկյունից, քանի որ հայերենի և թուրքերենի կառուցվածքային տարբերությունների ու նմանությունների բացահայտումը կարող է օգտակար լինել թարգմանության, օտար լեզվի ուսուցման, երկլեզու բառարանագրության և համեմատական քերականության համար։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, հայերենագիտությամբ և թյուրքագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև համեմատական և տիպաբանական քերականության խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար և կարող է ծառայել որպես մասնագիտական աղբյուր երկու լեզուների բայական համակարգերի խորքային ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-09-08
    ժամանակակից թուրքերենի և հայերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական-տիպաբանական քննություն
    Online

    Religion

    Իսլամի հիմնադիրը

    Իսլամի հիմնադիրը համարվում է Prophet Muhammad-ը, որը 7-րդ դարում Արաբական թերակղզում տարածեց իսլամական ուսմունքը և ձևավորեց նոր միաստվածական կրոնական համակարգ։ Նրա ուսմունքի հիմքում ընկած է մեկ Աստծու՝ Ալլահի հավատքը և այն գաղափարը, որ նա վերջին մարգարեն է, ում միջոցով փոխանցվել է Աստծո հայտնությունը մարդկությանը՝ Ղուրանի տեսքով։ Մուհամմադի գործունեությունը սկզբում հանդիպել է դիմադրության Մեքքայում, սակայն հետագայում նա ստեղծել է կրոնական և քաղաքական համայնք՝ Մեդինայում, որը դարձել է իսլամական պետության հիմքը։ Նրա մահից հետո իսլամը արագ տարածվել է Մերձավոր Արևելքում, Հյուսիսային Աֆրիկայում և այլ տարածաշրջաններում՝ դառնալով աշխարհի խոշորագույն կրոններից մեկը։

    Updated: 2026-09-22
    Իսլամի հիմնադիրը
    Online

    Agriculture

    Արտադրության ապրանքայնության և արդյունավետության բարձրացման ուղիները ՀՀ գյուղատնտեսությունում

    Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսությունում արտադրության ապրանքայնության մակարդակի բարձրացման և տնտեսական արդյունավետության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում վերլուծվում են գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները, շուկայական հարաբերությունների զարգացման պայմանները և այն գործոնները, որոնք ազդում են գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալների, որակի և մրցունակության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է գյուղատնտեսական տնտեսությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման ուղիները, արտադրության մասնագիտացման և ինտենսիվացման հնարավորությունները, տեխնիկական վերազինման անհրաժեշտությունը, նորարարական մեթոդների կիրառումը և շուկայավարման համակարգերի կատարելագործումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապրանքայնության ցուցանիշների գնահատմանը, գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման խնդիրներին, արտադրողների և շուկայի կապերի ամրապնդմանը, ինչպես նաև ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են տեսական մոտեցումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են գյուղատնտեսական ոլորտի կայուն զարգացմանը, արտադրության շահութաբերության բարձրացմանը և գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների մրցունակության ամրապնդմանը։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի ագրարային ոլորտի տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրման համար և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գյուղատնտեսության մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-11
    Արտադրության ապրանքայնության և արդյունավետության բարձրացման ուղիները ՀՀ գյուղատնտեսությունում
    Online

    Biology

    Molecular phylogeography of Armenians based on complete mitogenomes

    Աշխատությունը նվիրված է հայերի մոլեկուլային ֆիլոգեոգրաֆիական ուսումնասիրությանը՝ ամբողջական միտոքոնդրիալ գենոմների վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության նպատակն է գենետիկական տվյալների միջոցով բացահայտել հայ բնակչության մայրական գծերի բազմազանությունը, դրանց ծագումնաբանական փոխկապակցվածությունը և պատմական տարածման հնարավոր ուղիները։ Միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ն փոխանցվում է հիմնականում մայրական գծով, ուստի ամբողջական միտոքոնդրիալ գենոմների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատաբար մանրամասն հետևելու մայրական տոհմերի ձևավորման, ճյուղավորման և աշխարհագրական տարածման պատմությանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հայերի միտոքոնդրիալ հապլոխմբերի կազմը, գենետիկական բազմազանությունը, պոպուլյացիաների միջև տարբերությունները և դրանց կապերը տարածաշրջանի այլ բնակչությունների հետ։ Ամբողջական միտոքոնդրիալ գենոմների կիրառումը կարևոր է նրանով, որ այն ապահովում է ավելի մեծ քանակությամբ գենետիկական տեղեկատվություն, քան միայն առանձին միտոքոնդրիալ հատվածների ուսումնասիրությունը՝ հնարավորություն տալով ավելի բարձր ճշգրտությամբ տարբերակել մոտ ազգակցական գծերը և վերականգնել դրանց էվոլյուցիոն փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայերի գենետիկական պատմության համադրումը Հարավային Կովկասի, Հայկական բարձրավանդակի և հարակից տարածաշրջանների բնակչությունների տվյալների հետ։ Նման համեմատությունը կարող է օգնել գնահատելու պատմական միգրացիաների, բնակչությունների փոխազդեցությունների, աշխարհագրական մեկուսացման և գենետիկական շարունակականության հնարավոր ազդեցությունը հայերի ժամանակակից մայրական գենոֆոնդի ձևավորման վրա։ Ֆիլոգեոգրաֆիական մոտեցումը թույլ է տալիս գենետիկական բազմազանությունը կապել տարածական բաշխվածության և ժամանակային գործընթացների հետ՝ ուսումնասիրելով հապլոխմբերի հնարավոր ծագման և տարածման կենտրոնները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայերի գենետիկական կազմի և տարածաշրջանի հնագույն բնակչությունների միջև հնարավոր կապերի հարցին՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ գենետիկական տվյալները պետք է մեկնաբանվեն հնագիտական, պատմական և մարդաբանական տեղեկությունների հետ համադրությամբ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել հայ բնակչության գենետիկական պատմության, տարածաշրջանային միգրացիոն գործընթացների և Մերձավոր Արևելքի ու Կովկասի պոպուլյացիաների փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գենետիկներին, մոլեկուլային մարդաբաններին, կենսաբաններին, մարդաբաններին, պատմական ժողովրդագրությամբ զբաղվող մասնագետներին և պոպուլյացիոն գենետիկայի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հայերի մայրական գենետիկական պատմության մանրամասն հետազոտություն՝ ամբողջական միտոքոնդրիալ գենոմների տվյալների միջոցով՝ նպատակ ունենալով ավելի հստակ պատկերացում կազմել բնակչության գենետիկական բազմազանության, պատմական շարունակականության և տարածաշրջանային փոխկապակցվածության վերաբերյալ։

    Updated: 2026-08-30
    Molecular phylogeography of Armenians based on complete mitogenomes
    Online

    Technology

    Совершенствование методов расчета железобетонных конструкций с учетом их деформативности

    Աշխատությունը նվիրված է երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների հաշվարկային մեթոդների կատարելագործմանը՝ դրանց իրական դեֆորմացիոն վարքի առավել ամբողջական հաշվառմամբ։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ շինարարական տարրերի հուսալի գնահատման համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ոչ միայն ամրության սահմանային վիճակները, այլև բեռնվածքի ազդեցությամբ առաջացող ձևափոխությունները, ճկվածքները, ճաքերի զարգացումը և նյութերի ոչ գծային աշխատանքը։ Քննության են առնվում բետոնի և ամրանային պողպատի համատեղ աշխատանքի առանձնահատկությունները, դրանց ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը կոնստրուկցիայի կոշտության և ընդհանուր լարվածադեֆորմացիոն վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճաքերի առաջացման և զարգացման հետևանքով տարրերի արդյունավետ կոշտության փոփոխությանը, քանի որ այդ գործընթացը կարող է էականորեն ազդել շահագործման ընթացքում դիտվող դեֆորմացիաների գնահատման վրա։ Ուսումնասիրվում են երկաթբետոնե տարրերի հաշվարկային մոդելների և իրական աշխատանքի միջև հնարավոր տարբերությունները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնելու հաշվարկային կանխատեսումների ճշգրտությունը։ Կարևորվում է բեռնվածքի տարբեր փուլերում նյութերի վարքի ներկայացումը, երկարատև ազդեցությունների և կոնստրուկցիայի երկրաչափական բնութագրերի հաշվառումը, ինչպես նաև հաշվարկային պարամետրերի փոխկապակցվածության վերլուծությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են համադրվել տեսական մոդելավորման, թվային հաշվարկների և փորձարարական տվյալների վերլուծության արդյունքները՝ կիրառվող մեթոդների համապատասխանությունն իրական կառուցվածքային վարքին գնահատելու նպատակով։ Կատարելագործված հաշվարկային մոտեցումները կարևոր են ոչ միայն կոնստրուկցիաների կրողունակության, այլև դրանց շահագործման պիտանելիության գնահատման տեսանկյունից, քանի որ թույլատրելի դեֆորմացիաների և ճաքագոյացման վերահսկումը անմիջականորեն կապված է կառույցների երկարատև ու հուսալի աշխատանքի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական մեխանիկայի, երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության և հաշվարկային մոդելավորման մոտեցումները՝ նպաստելով կոնստրուկցիաների իրական դեֆորմացիոն հատկությունները հաշվի առնող առավել ճշգրիտ և հիմնավորված նախագծային մեթոդների զարգացմանը։

    Updated: 2026-09-25
    Совершенствование методов расчета железобетонных конструкций с учетом их деформативности
    Online

    Mathematics

    Вводный курс математической логики

    Вводный курс математической логики աշխատությունը մաթեմատիկական տրամաբանության հիմունքներին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆորմալ տրամաբանության հիմնական հասկացությունները և մեթոդները, այն բացատրում է նախադասությունների տրամաբանությունը, պրեդիկատների տրամաբանությունը, տրամաբանական կապիչները և ճշմարտության աղյուսակները, ինչպես նաև ապացուցման համակարգերի հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է ֆորմալ լեզուների կառուցմանը, դեդուկտիվ համակարգերին և տրամաբանական բանաձևերի փոխակերպման կանոններին, միաժամանակ ընդգրկելով որոշելիության և ապացուցելիության հիմնական գաղափարները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, տեսական ինֆորմատիկայի և փիլիսոփայության ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-23
    Вводный курс математической логики