Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Պատկերազարդ հայոց պատմութիւն սկիզբէն մինչեւ մեր օրերը
Գիրքը հայոց պատմության պատկերազարդ շարադրանք է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի անցյալը հնագույն ժամանակներից մինչև հեղինակի ժամանակակից շրջանը։ Այն կազմել է հայ պատմաբան, լեզվաբան և մանկավարժ Ստեփանոս Պալասանյանը (1837–1889)՝ հիմնվելով իր ժամանակի պատմագիտական ուսումնասիրությունների վրա։ Աշխատությունն ընդգրկում է հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերը՝ հնագույն շրջանից և հայկական պետական կազմավորումների ձևավորումից մինչև միջնադարյան թագավորություններ, օտար տիրապետության ժամանակաշրջաններ և նոր շրջանի պատմական իրադարձություններ։ Պատմական նյութը ներկայացվում է մատչելի շարադրանքով, իսկ պատկերազարդումները նպաստում են պատմական անձանց, իրադարձությունների և ժամանակաշրջանների ընկալմանը։ Գիրքը նախատեսված էր հայ ընթերցողների պատմական գիտելիքների ընդլայնման և ազգային պատմության վերաբերյալ պատկերացումների ամրապնդման համար։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ պատմագրության ու կրթական գրականության զարգացման միտումները, երբ մեծ նշանակություն էր տրվում պատմության հանրամատչելի ներկայացմանը և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Հրատարակությունը լույս է տեսել Կոստանդնուպոլսում՝ «Կիւթէմպէրկ» տպարանում, 1919 և 1920 թվականների հրատարակություններով՝ 548 էջ ծավալով։ Այն արժեքավոր է հայոց պատմության հանրամատչելի շարադրանքի, պատմական կրթության և հայ գրքի ու տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-24
Medicine
Սակավաշարժության պայմաններում տարեց առնետների հիպոկամպալ վարքային, բջջաֆունկցիոնալ տեղաշարժերի առանձնահատկությունները
Գրքում ներկայացվում են տարեց առնետների նյարդաբանական համակարգի՝ հատկապես հիպոկամպի կողմից կառավարվող վարքային և բջջաֆունկցիոնալ տեղաշարժերի առանձնահատկությունները սակավաշարժության պայմաններում, վերլուծվում են տարիքային փոփոխությունների ազդեցությունը հիպոկամպալ նեյրոնների ակտիվության, սինապտիկ պլաստիկության և տեղաշարժային սովորությունների վրա, ներկայացվում են կենդանիների վարքային փորձարկումներ՝ սակավաշարժության պայմաններում, բացահայտվում են նեյրոնալ ցանցերի և իմպուլսային փոխհարաբերությունների փոփոխությունները, քննարկվում են կոգնիտիվ և հիշողության վրա ազդող մեխանիզմները, համեմատվում են երիտասարդ և տարեց առնետների հիպոկամպալ արձագանքները, ներկայացվում են բջջայի ներսում տեղի ունեցող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, ներառյալ կալցիումի շարժումները, նեյրոնների դենդրիտային կառուցվածքի փոփոխությունները և սինապտիկ ազդակների փոխանցումը, գիրքը կարևոր գիտական տվյալներ է տրամադրում տարիքային նյարդաբանական փոփոխությունների, շարժողական սահմանափակումների և հիպոկամպալ ակտիվության փոխկապակցվածության մասին, որոնք կարող են ծառայել ինչպես բազային նյարդաբանական հետազոտությունների, այնպես էլ ծերացման և շարժողական դեֆիցիտների թերապևտիկ մոտեցումների մշակման համար։
Updated: 2026-09-17
Geography
Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ խզվածքի հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային և պալեոսեյսմաբանական առանձնահատկությունները
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում գտնվող Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ տեկտոնական խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային կառուցվածքի, երկրաբանական զարգացման և պալեոսեյսմաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են խզվածքային գոտու երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքը, դրա ձևավորման ու զարգացման հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև ժամանակակից երկրադինամիկական գործընթացների ազդեցությունը տարածաշրջանի ռելիեֆի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ խզվածքների երկրաձևաբանական արտահայտություններին, տեղանքի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, մակերևութային տեղաշարժերի հետքերին և տեկտոնական շարժումների հետևանքով առաջացած ռելիեֆային ձևերին։ Ուսումնասիրվում են խզվածքի տարբեր հատվածների կառուցվածքային տարբերությունները, դրանց ակտիվության հնարավոր ցուցանիշները, երկրաբանական շերտերի տեղաշարժերը և սեյսմատեկտոնական գործընթացների տարածական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հնագույն երկրաշարժերի հետքերի հայտնաբերման, դրանց ժամանակագրության որոշման, ուժգնության գնահատման և կրկնելիության օրինաչափությունների բացահայտման պալեոսեյսմաբանական մեթոդները։ Կարևորվում են դաշտային երկրաբանական դիտարկումները, երկրաձևաբանական վերլուծությունը, խրամատային հետազոտությունները, երկրաբանական կտրվածքների ուսումնասիրությունը և տարածական տվյալների մշակման ժամանակակից տեխնոլոգիաները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային բնութագրերը՝ դրանց սեյսմիկ ակտիվության, տեղաշարժերի բնույթի և զարգացման պատմության ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ակտիվ տեկտոնական գործընթացների և երկրաշարժերի առաջացման փոխկապակցվածությանը, երկրակեղևի դեֆորմացիաների գնահատմանը և սեյսմիկ վտանգի տարածական բաշխման խնդիրներին։ Առանձնացվում են խզվածքային գոտու սեյսմիկ ներուժի գնահատման, հնարավոր ուժեղ երկրաշարժերի վտանգի ուսումնասիրության, երկրաբանական տվյալների հավաստիության բարձրացման և սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցման համար անհրաժեշտ գիտական տեղեկատվության ձևավորման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի ակտիվ տեկտոնիկայի, երկրաշարժագիտության, պալեոսեյսմաբանության և տարածաշրջանային երկրադինամիկայի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, սեյսմաբանների, երկրաձևաբանների, երկրաֆիզիկոսների, սեյսմիկ վտանգի գնահատման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-15
Literature
Գրիգոր Սկևռացու աղոթքները
Հայ միջնադարյան հոգևոր գրականությանն առնչվող այս աշխատանքը նվիրված է Գրիգոր Սկևռացու աղոթական ժառանգության ուսումնասիրությանը և ներկայացմանը։ Քննության են առնվում աղոթքների բովանդակային, գաղափարական և գրական առանձնահատկությունները, դրանցում արտահայտված քրիստոնեական աշխարհընկալումը, բարոյական արժեքներն ու հոգևոր ապրումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապաշխարության, հավատքի, խոնարհության, աստվածային ողորմության, հոգևոր մաքրագործման և մարդու ներաշխարհի թեմաներին։ Վերլուծվում են աղոթքների լեզուն ու ոճը, պատկերավորման միջոցները, խորհրդանշական արտահայտությունները և միջնադարյան հոգևոր գրականությանը բնորոշ գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է նաև դրանց կապը հայկական եկեղեցական ու գրական ավանդույթների հետ և նշանակությունը հայ միջնադարյան հոգևոր մշակույթի համատեքստում։ Աղոթական բնագրերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հեղինակի աստվածաբանական մտածողության, հոգևոր ընկալումների և գրական արտահայտչաձևերի մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ միջնադարյան գրականության, աստվածաբանության, եկեղեցու պատմության, բանասիրության և ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-03
Literature
Նպատակ և ճշմարտություն-Գուրգեն Յանիկյան
Այս գիրքը ուսումնասիրում մարդու մտավոր, բարոյական և գործողական կյանքը նպատակների սահմանման և ճշմարտության ընկալման տեսակետից, անդրադառնալով այն հարցերին, թե ինչպես են անհատի արժեքները, համոզմունքները և ընտրությունները ձևավորում նրա գործունեությունը և կյանքը, ինչպես նաև ինչպիսի էթիկական և մտավոր մարտահրավերների է նա հանդիպում ճշմարտությունը բացահայտելու ճանապարհին: Գրքում ներկայացվում են ինչպես հայ մտավորության դարավոր ավանդույթները, այնպես էլ ժամանակակից դիտարկումներ՝ ընդգծելով անձնական պատասխանատվության, խիզախության և մտածողության կարևորությունը նպատակին հասնելու և ճշմարտությունը ճանաչելու համար: Աշխատությունը առաջարկում է խորը վերլուծություն մարդու ներքին տիպաբանության, գաղափարախոսական միտումների և սոցիալական ազդեցությունների մասին՝ ընդգծելով ինքնագիտակցության, բարոյական պատասխանատվության և նպատակասլաց կյանքի դերը անձնական ու հանրային զարգացման գործընթացներում:
Updated: 2026-10-23
History
Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը 1918-1920 թթ. և Մեծ Բրիտանիան
Այս գիրքը ուսումնասիրում է Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի ձևավորման առաջին փուլը՝ 1918-1920 թվականներին, երբ Հարավային Կովկասում տեղի էին ունենում քաղաքական վերադասավորումներ Օսմանյան կայսրության փլուզումից և Ռուսական կայսրության անկումից հետո։ Այն մանրամասն անդրադառնում է տարածաշրջանի վարչական, էթնիկ և քաղաքական իրավիճակին, ինչպես նաև նորաստեղծ պետությունների՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առաջացած տարածքային վեճերին։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մեծ Բրիտանիայի դերակատարությանը տարածաշրջանում՝ որպես ժամանակավոր ռազմական և քաղաքական ազդեցություն ունեցող ուժ, որը փորձել է կարգավորել հակամարտությունները և պահպանել կայունություն նավթային և ռազմավարական շահերի համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է նաև միջազգային դիվանագիտության, տեղական իշխանությունների և ռազմական ուժերի փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ գործոնները ձևավորել Լեռնային Ղարաբաղի հարցի հետագա զարգացումը։ Նյութը հիմնված է պատմական փաստերի, արխիվային աղբյուրների և քաղաքական վերլուծության վրա՝ ներկայացնելով հիմնախնդրի սկզբնավորման փուլը և դրա երկարաժամկետ ազդեցությունը տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա։
Updated: 2026-09-21