Բազմաձև սեփականության ձևավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում աճող սրոհունդի տեսակների, մասնավորապես ծակոտկեն սրոհունդի (Hypericum perforatum L.), բուսական պաշարների և դեղագիտական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են սրոհունդի ցեղին պատկանող բույսերի տարածվածությունը, կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները, աճելավայրերի պայմանները և բնական պաշարների օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դեղաբուսական հումքի նույնականացմանը, բույսերի արտաքին և անատոմիական կառուցվածքին, ինչպես նաև դեղագործական նշանակություն ունեցող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են սրոհունդի տեսակներում պարունակվող ֆլավոնոիդները, հիպերիցինները, ֆենոլային միացությունները և այլ բաղադրիչներ, որոնք պայմանավորում են բույսերի դեղաբանական հատկությունների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը։ Ուսումնասիրվում են բուսական հումքի հավաքման, չորացման, պահպանման և որակի գնահատման սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր տեսակների քիմիական կազմի և դեղագիտական հատկանիշների հնարավոր տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բնական պաշարների հաշվառման, տարածվածության գնահատման և դեղաբույսերի կայուն օգտագործման հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում են դեղաբուսական հումքի ստանդարտացման, որակի վերահսկման և դեղագործական նպատակներով կիրառման գիտական հիմքերի կատարելագործման հարցերը։ Դիտարկվում են նաև Հայաստանի բուսական բազմազանության պահպանության և տեղական դեղաբուսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել դեղագետների, ֆարմակոգնոստների, բուսաբանների, բուսաքիմիկոսների, դեղագործական հետազոտողների, բնապահպանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճի ավազանի մ.թ.ա. VIII–VI դարերի մշակույթի հնագիտական ուսումնասիրությանը՝ հիմնական սկզբնաղբյուր դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի դամբարանային համալիրները։ Հետազոտության հիմքում դամբարանների կառուցվածքի, թաղման ծեսերի և դրանցում հայտնաբերված նյութական մշակույթի առարկաների համադրական քննությունն է, որի միջոցով հնարավոր է վերականգնել տարածաշրջանի բնակչության սոցիալ-տնտեսական և մշակութային զարգացման որոշ առանձնահատկություններ։ Թեման ընդգրկում է երկաթի դարաշրջանի կարևոր փուլերից մեկը, երբ Սևանի ավազանի մշակութային միջավայրում տեղի էին ունենում նշանակալի փոփոխություններ և նկատվում էին ինչպես տեղական ավանդույթների շարունակականություն, այնպես էլ հարակից տարածաշրջանների հետ փոխառնչությունների դրսևորումներ։ Դամբարանային համալիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դասակարգել թաղման կառույցների հիմնական տիպերը, ուսումնասիրել դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և համադրել տարբեր հնավայրերից ստացված տվյալները։ Կարևոր նշանակություն ունի դամբարաններում հայտնաբերված խեցեղենի, զարդերի, աշխատանքային գործիքների և այլ հնագիտական նյութերի տիպաբանական ու ժամանակագրական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է ճշգրտել առանձին համալիրների ժամանակագրությունը և բացահայտել նյութական մշակույթի զարգացման օրինաչափությունները։ Լճաշենի և Սևանի ավազանի այլ հնավայրերի ուսումնասիրությունները փաստում են, որ տարածաշրջանի դամբարանային նյութը կարևոր սկզբնաղբյուր է երկաթեդարյան մշակութային գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել թաղման սովորույթների փոփոխություններին, դամբարանային գույքի կազմին և դրանց տարածական բաշխմանը՝ հասարակության կառուցվածքի ու մշակութային ավանդույթների վերաբերյալ պատկերացումներ ձևավորելու նպատակով։ Հնագիտական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև Սևանի ավազանի բնակչության կապերը Հայաստանի այլ շրջանների և հարակից մշակութային կենտրոնների հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տեղական մշակութային ավանդույթների և ուրարտական ժամանակաշրջանի ազդեցությունների փոխհարաբերության քննությունը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է հնագիտական, ժամանակագրական, տիպաբանական և համեմատական մեթոդները՝ Սևանի ավազանի մ.թ.ա. VIII–VI դարերի պատմամշակութային պատկերը դամբարանային համալիրների միջոցով վերականգնելու և տարածաշրջանի տեղը Հայաստանի հին մշակույթների զարգացման ընդհանուր գործընթացում գնահատելու նպատակով։

Management

Ինվեստիցիաների արդյունավետության էությունը կայանում է ներդրված կապիտալի օգտագործման արդյունքում ստացվող տնտեսական արդյունքների գնահատման մեջ, որի միջոցով որոշվում է՝ արդյոք իրականացվող ներդրումը ապահովում է բավարար շահութաբերություն, ծախսերի վերադարձ և երկարաժամկետ արժեքի ստեղծում։ Այս գնահատումը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ ներդրումային որոշումները պետք է հաշվի առնեն ոչ միայն ներկա ծախսերն ու եկամուտները, այլ նաև ժամանակի գործոնը և ապագա դրամական հոսքերի արժեքը։ Ներգրավված կապիտալի հատույցի եղանակը (Return on Capital Employed մոտեցում) օգտագործվում է ներդրման շահութաբերությունը չափելու համար՝ համեմատելով ստացված շահույթը ներգրավված կապիտալի ընդհանուր ծավալի հետ, ինչը թույլ է տալիս գնահատել, թե որքան արդյունավետ է օգտագործվում ներդրված միջոցը։ Զուտ ընթացիկ արժեքը (Net Present Value) ներդրումային նախագծերի գնահատման հիմնական մեթոդներից է, որը հաշվարկում է ապագա կանխատեսվող դրամական հոսքերի ներկա արժեքը՝ հանելով սկզբնական ներդրումը, և եթե արդյունքը դրական է, ապա նախագիծը համարվում է արդյունավետ և ընդունելի։ Դրամական հոսքերի դիսկոնտավորման եղանակը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ ապագա դրամական միջոցները ներկայում ունեն ավելի ցածր արժեք, ուստի դրանք վերածվում են ներկա արժեքի՝ կիրառելով դիսկոնտավորման տոկոսադրույք, որը արտացոլում է ռիսկը, կապիտալի արժեքը և ժամանակային նախընտրությունները, ինչի միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր ներդրումային նախագծեր և ընտրել առավել շահավետ տարբերակը։

Economics

Անշարժ գույքը տնտեսագիտական և իրավական հասկացություն է, որը ներառում է հողամասերը, շենքերը, բնակարանները, արտադրական և կոմերցիոն կառույցները, որոնք ֆիզիկապես ամրացված են հողի վրա և չեն կարող տեղափոխվել առանց իրենց կառուցվածքի վնասման: Այն հանդիսանում է կարևոր ակտիվ ինչպես անհատների, այնպես էլ պետության և բիզնեսի համար, քանի որ ապահովում է բնակության, արտադրության և ներդրման հիմնական պայմաններ: Անշարժ գույքի շուկան ձևավորվում է առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությամբ, որտեղ գները կախված են տեղակայությունից, ենթակառուցվածքներից, տնտեսական իրավիճակից և իրավական կարգավորումներից: Այս ոլորտը կարևոր դեր ունի տնտեսական զարգացման մեջ՝ խթանելով շինարարությունը, բանկային վարկավորումը և ներդրումային ակտիվությունը: Անշարժ գույքը նաև համարվում է երկարաժամկետ և համեմատաբար կայուն ներդրումային գործիք, որը կարող է ապահովել եկամուտ վարձակալությունից կամ արժեքի աճից: Միաժամանակ այն պահանջում է զգալի սկզբնական կապիտալ, իրավական ճիշտ ձևակերպումներ և շուկայի մանրակրկիտ ուսումնասիրություն՝ ռիսկերից խուսափելու համար: Ընդհանուր առմամբ, անշարժ գույքը տնտեսության կարևոր բաղադրիչ է, որը ազդում է ինչպես սոցիալական պայմանների, այնպես էլ տնտեսական կայունության և զարգացման վրա:

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է նորածին հորթերի շրջանում լայնորեն հանդիպող մարսողական խանգարման՝ դիսպեպսիայի, ախտածնության առանձնահատկությունների և բուժման հիմնական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հիվանդության առաջացմանը նպաստող պատճառներն ու պայմանները, դրա զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական դրսևորումները և օրգանիզմում առաջացող ֆունկցիոնալ ու նյութափոխանակային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորածին հորթերի օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններին, իմունային պաշտպանության դեռևս ոչ լիարժեք ձևավորված համակարգին և արտաքին միջավայրի գործոնների նկատմամբ բարձր զգայունությանը։ Դիսպեպսիայի առաջացման մեջ կարևոր դեր կարող են ունենալ կերակրման սխալները, կաթի կամ կաթնախառնուրդի ոչ պատշաճ օգտագործումը, կերակրման ռեժիմի խախտումները, հիգիենիկ պայմանների անբավարարությունը, ինչպես նաև պահվածքի և խնամքի հետ կապված գործոնները։ Հիվանդության ախտածնությունը ներկայացվում է մարսողական համակարգի բնականոն գործունեության խանգարման, աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության փոփոխության, սննդանյութերի յուրացման վատացման և օրգանիզմի ջրաէլեկտրոլիտային հավասարակշռության խախտման տեսանկյունից։ Հիվանդության զարգացման ընթացքում հատկապես վտանգավոր են հեղուկի և էլեկտրոլիտների կորուստը, ջրազրկումը, թթվահիմնային հավասարակշռության փոփոխությունները և ընդհանուր նյութափոխանակային խանգարումները, որոնք ծանր դեպքերում կարող են հանգեցնել կենդանու ընդհանուր վիճակի կտրուկ վատացման։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նաև կլինիկական նշանների գնահատմանը, որոնց շարքում կարող են դիտվել ախորժակի նվազում, լուծ, թուլություն, ջրազրկման տարբեր աստիճաններ և ընդհանուր ակտիվության անկում։ Բուժման բաժնում կարևորվում է համալիր և ժամանակին օգնության անհրաժեշտությունը՝ առաջնահերթ ուղղված ջրազրկման և էլեկտրոլիտային խանգարումների շտկմանը, մարսողական համակարգի ֆունկցիայի վերականգնմանը և հիվանդության առաջացման պատճառների վերացմանը։ Քննարկվում են հեղուկաբուժության, էլեկտրոլիտային լուծույթների կիրառման, սնուցման ճիշտ կազմակերպման և հորթի ընդհանուր խնամքի նշանակությունը։ Ընդգծվում է, որ բուժական միջոցառումների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի կենդանու վիճակի ծանրությամբ և իրականացվի անասնաբույժի գնահատման հիման վրա, հատկապես այն դեպքերում, երբ առկա են արտահայտված ջրազրկում, երկարատև լուծ, բարձր ջերմություն, ուժեղ թուլություն կամ այլ բարդացնող նշաններ։ Աշխատանքը կարևորում է նաև կանխարգելումը՝ ճիշտ կերակրման կազմակերպումը, կաթի որակի և ջերմաստիճանի վերահսկումը, կերակրման ռեժիմի պահպանումը, ծննդաբերությունից հետո պատշաճ խնամքը, մաքրության և սանիտարահիգիենիկ պայմանների ապահովումը և հորթերի առողջական վիճակի կանոնավոր վերահսկումը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ցույց է տալիս, որ նորածին հորթերի դիսպեպսիայի արդյունավետ վերահսկումը պահանջում է ոչ միայն հիվանդության ախտանիշների վերացում, այլև դրա առաջացման պատճառների և ախտածնային մեխանիզմների ճիշտ ըմբռնում, ժամանակին ախտորոշում, նպատակային բուժում և կանխարգելիչ միջոցառումների հետևողական իրականացում։

Psychology

Գիրքը ընդգրկում է՝ հիշողության տեսակները, մեխանիզմները և զարգացման վարժություններ, մտածողության ձևերը, տրամաբանական գործողությունները և խնդիրների լուծման մոտեցումները, խոսքի և լեզվական մտածողության փոխկապակցվածությունը, երևակայության դերը ճանաչողական գործընթացներում և ստեղծագործական գործունեության մեջ, գործնական առաջադրանքներ՝ ուղղված կոգնիտիվ հմտությունների ամրապնդմանը։ Այն օգտակար է՝ հոգեբանության և մանկավարժության ուսանողների համար, դասախոսների և վերապատրաստողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են զարգացնել իրենց ճանաչողական և մտավոր կարողությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ձեռնարկը համադրում է տեսությունը և գործնական վարժությունները՝ նպաստելով իմացական գործընթացների ավելի խորքային և կիրառական ըմբռնմանը։